KOALİSYONUN ÇÖKMESİ VE ERKEN SEÇİMLER
Almanya’da Olaf Scholz’un liderliğindeki SPD-Yeşiller-FDP koalisyonunun 6 Kasım 2024’te çökmesinin ardından ülke 23 Şubat 2025’te düzenlenen erken genel seçimlerle yeni bir döneme girdi. Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) lideri Friedrich Merz, Federal Meclis’te yapılan ikinci tur oylamada 325 milletvekilinin desteğini alarak Almanya’nın İkinci Dünya Savaşı sonrası 10. başbakanı oldu. Ancak Merz’in başbakanlık yolculuğu, ilk turda 316 oyu alamaması nedeniyle dikkat çekti. Bu durum, Almanya’da bir başbakan adayının ilk turda seçilememesi açısından bir ilk olarak öne çıkıyor ve Merz’in liderliğine yönelik eleştirileri artırıyor.
BÜYÜK KOALİSYONUN YENİDEN HAYATA GEÇİŞİ
23 Şubat seçimlerinde CDU/CSU %28,5 oy alarak birinci sırada yer alırken, aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) %20,8 ile ikinci, SPD ise %16,4 ile üçüncü oldu. Seçimlerin ardından Merz liderliğindeki CDU/CSU, SPD ile 144 sayfalık koalisyon protokolü üzerinde anlaşarak “Büyük Koalisyon”u yeniden hayata geçirdi. Anlaşma, 9 Nisan 2025’te Berlin’de Merz, CSU lideri Markus Söder, SPD eş liderleri Lars Klingbeil ve Saskia Esken tarafından duyuruldu. Koalisyon, ekonomi, göç politikaları ve savunma harcamalarını artırmayı hedefliyor. Merz, 6 Mayıs 2025’te yemin ederek resmen göreve başladı.
MERZ’İN SİYASİ GEÇMİŞİ VE YOLCULUĞU
1955 Brilon doğumlu Merz, hukuk eğitiminin ardından yargıç ve avukat olarak kariyerine başladı. 1989’da Avrupa Parlamentosu’na, 1994’te Federal Meclis’e seçilen Merz, 2000-2002 döneminde CDU/CSU Meclis Grubu Başkanı olarak görev yaptı, ancak Angela Merkel ile liderlik mücadelesinde geri planda kaldı. 2009 yılında siyaseti bırakarak BlackRock Almanya gibi şirketlerde görev aldı. 2021’de siyasete dönen Merz, Ocak 2022’de CDU lideri seçildi, 2024’te ise başbakan adayı oldu. Merkel’e karşı duruşuyla tanınan Merz, şimdi ilk kez başbakanlık koltuğuna oturuyor ve bu, deneyimsizliği nedeniyle tartışmalara yol açıyor.
TARİHE GEÇEN SEÇİM VE ELEŞTİRİLER
Merz, Federal Meclis’te ilk turda 310 oyla çoğunluğu sağlayamadı. İkinci turda 325 oyla başbakan seçilmesi, CDU içindeki 12 milletvekilinin destek vermediğini gösteriyor. Bu durum, Merz’in liderlik otoritesine ciddi bir darbe olarak değerlendiriliyor. Özellikle, Merz’in seçim öncesinde AfD’nin desteğiyle göç politikalarını sıkılaştırma önerisini geçirmesi, SPD, Yeşiller ve Merkel tarafından sert şekilde eleştirildi. Merkel, 29 Ocak 2025’te AfD ile iş birliğini “yanlış” olarak tanımlıyor.
MERZ’İN ÖNCELİKLERİ VE ZORLUKLAR
Merz, ekonomik durgunluk, aşırı sağın yükselişi, enerji maliyetleri, altyapı sorunları ve göç gibi iç politik meselelerle yüz yüze geliyor. Koalisyon anlaşması asgari ücreti 15 euro’ya çıkarma, kira kontrolü ve altyapı yatırımları gibi konuları içeriyor. Ancak Merz’in 5 Mart 2025’te önerdiği, savunma harcamalarını %1’in üzerindeki borçlanma limitinden muaf tutma planı, enflasyon endişelerine yol açmış durumda. Bu plan, CDU, CSU, SPD ve Yeşiller’in destekleriyle kabul edildi. Dış politikada Merz, Almanya’yı “uyuyan bir güç” olmaktan çıkarıp “lider bir orta güç” yapmayı amaçlıyor. Ukrayna’ya askeri desteği artırma ve Rusya’ya karşı Avrupa savunmasını güçlendirme vaatleri, Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte tarafından destekleniyor. Merz’in, göreve başladıktan sonra Fransa ve Polonya’yı ziyaret etmesi ve ardından ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesi planlanıyor.