Başkan Donald Trump, İşçi Bayramı’nda Truth Social hesabında New Mexico eyaletinin adını “Yeni Amerika” olarak değiştirdiği bir dizi harita paylaştı. İkinci döneminin ilk gününde, Trump Meksika Körfezi’nin adını “Amerika Körfezi” olarak yeniden adlandıran bir başkanlık kararnamesi imzaladı. Geçtiğimiz ay, Kanada’nın başlattığı ticaret savaşında geri adım atmaması üzerine Trump, Ontario Gölü’nün adını “Amerika Gölü” olarak değiştirdi. Bu su kütlesi, Kanada’nın Ontario eyaletine atıfta bulunmuyor ve “Ontario” terimi aslında Kanada’ya özgü değil, ancak ABD Coğrafi İsimler Kurulu bu isteği yerine getirdi ve Google Haritalar ile Apple Haritalar da ABD kullanıcıları için buna uyum sağladı. Anketler, Ontario Gölü’nün adının değiştirilmesinin, daha önce tartışmalı olan Meksika Körfezi’nin adının değiştirilmesinden daha da fazla hoş karşılanmadığını gösteriyor; ancak başkanın bu konuda tam olarak bitmediğine dair işaretler var. Son zamanlarda Atlantik veya Pasifik okyanuslarının da “Amerika” adını taşıması gerektiğini öne sürdü.
GEOGRAFİK İSİMLERİN TARİHİ
“Amerika” terimi ilk kez 1507 yılında Alman haritacı Martin Waldseemüller tarafından dünya haritasında kullanıldı ve bu harita günümüz Güney Amerika’sını temsil ediyordu. Waldseemüller’in haritası, Amerika kıtalarını okyanusla ayrı bir kıta olarak tasvir eden ilk haritaydı ve 16. yüzyıl kaşifi Amerigo Vespucci’nin kayıtlarına dayanıyordu. Harita, muhtemelen Alman bilim insanı Matthias Ringmann tarafından yazılmış olan “Cosmographiae Introductio” isimli bir kitapla birlikte yayımlandı. Bu metinde Vespucci, kıtanın keşfiyle ilişkilendirilerek şu şekilde adlandırıldı: “Bu bölgeye Amerige, yani Amerigo’nun toprakları veya Amerika, onun keşfedicisi olarak, büyük bir yeteneğe sahip bir adam olarak adlandırılmasında haklı bir itiraz göremiyorum.” Ancak Waldseemüller daha sonra bu isme dair tereddütler yaşamış gibi göründü. Diğer Avrupalıların bu bölgeye daha önce ulaştığını fark ettikten sonra, sonraki haritalarında “America” terimini bırakıp bunu “Terra Incognita” ya da “bilinmeyen toprak” olarak değiştirdi. Ancak bu isim zaten yerleşmeye başlamıştı ve haritacı Gerardus Mercator, 1538’deki haritasında kuzey ve güney kıtalarını “Amerika” olarak etiketleyince bu isim kalıcı hale geldi.
TERİMİN KULLANIMI VE ANLAMI
O dönemde “Amerika” terimi, hayal gücünde önemli bir yer tutuyordu. İngiliz yazarlar bu terimi, özlem duyulan bir yeri ifade etmek için şiir ve edebiyatlarında kullandılar. Şair John Donne, “Elegy XIX: To His Mistress Going to Bed” adlı şiirinde, bir sevgilinin bedenini keşfetmeyi Avrupa kolonizasyonuna benzetti. Amerikan Devrimi öncesinde, Britanyalılar, ABD’nin gelecekteki topraklarına “Britanya Kuzey Amerika’sı” ve “koloniler” gibi isimler veriyorlardı. Kral III. George, 1775’teki Parlamento konuşmasında “Amerika’nın mevcut durumu” ve “Amerika’daki halkım” ifadelerini kullandı. Devrim liderleri, “Birleşik Koloniler”, “Birleşik Koloniler Amerika” ve “Birleşik Koloniler Kuzey Amerika” gibi isimler kullanarak kararlar tasarladı ve sonunda “Amerika Birleşik Devletleri” adını İstiklal Bildirgesi’nde benimsediler. Ancak o dönemde isim hâlâ belirsizdi. 1782’de Fransa ile yapılan bir antlaşmada Benjamin Franklin, “Kuzey Amerika Birleşik Devletleri” ifadesini kullandı.
İSİM ÜZERİNE TARTIŞMALAR
Yeni ülkenin adı karmaşık bir yapıdaydı. İlk başta “Amerika” terimi, ülkenin adını ifade eden baskın bir terim değildi. Dönemin insanları, bu kelimenin tüm kıtayı ifade ettiğini anlıyordu. 1776’da “USA” kısaltması, denetimden geçmiş barutları etiketlemek için kullanıldı, ancak daha geniş bir kullanıma girmesi daha sonraları gerçekleşti. Bazı yazarlar ve entelektüeller, Christopher Columbus’tan esinlenerek “Kolombiya” gibi şiirsel ve edebi takma adlar önerdiler. Ancak “Kolombiya” terimi de, “Amerika” gibi tüm kıtaya atıfta bulunabiliyordu. Bu sınırlamaları fark eden doktor Samuel Mitchill, 1803’te ABD’nin “Fredon” olarak adlandırılmasını önerdi. Bu isim altında, Fredonia edebi ve şiirsel bir terim olacak, ulusun sakinleri ise Fredonialılar olarak adlandırılacaktı. Ancak bu fikir, kabul görmedi. Diğer önerilen demografik isimler de benzer şekilde alay konusu oldu.
MODERN ANLAMDA AMERİKA
ABD, kolonilerden sömürge imparatorluğuna geçerken, liderleri “Amerika” terimini kendilerine ait bir kavram olarak benimsedi. ABD, Porto Riko, Guam ve Filipinler’i ilhak ettiğinde, Immerwahr, ABD liderleri ve vatandaşlarının ülkenin doğasının köklü bir şekilde değiştiğini anladığını belirtti. Daha önce kullanılan “Cumhuriyet” veya “Birlik” gibi terimler yetersiz gelmeye başladı. Teddy Roosevelt, savaş sonrası ilk başkan olarak, konuşmalarında sıkça “Amerika” terimini kullandı ve bu kelime ulusal marşlarda “Kolombiya”nın yerini aldı.
KÜRESEL ANLAYIŞ VE TEPKİLER
ABD liderleri “Amerika” terimini benimsemişken, birçok Latin Amerikalı bu terimin tüm kıtayı ifade ettiğini anlamaya devam etti. İspanyolca ve Portekizce’de ABD, “Estados Unidos” olarak anılmakta ve sakinleri “estadounidense” ve “estadunidense” olarak adlandırılmaktadır. “Americano” terimi, her iki dilde de Kuzey ve Güney Amerika’nın herhangi bir sakinine atıfta bulunabilirken, bazen ABD vatandaşlarını ifade etmek için gündelik olarak kullanılmaktadır. ABD liderleri “Amerika”yı sahiplenirken, Latin Amerikalı liderler ve devrimciler, bu terimi kıtanın tamamı için geri kazanmaya çalıştılar. Kübalı yazar José Martí, 1891 tarihli “Nuestra America” adlı makalesinde, Latin Amerika cumhuriyetlerinin ABD genişlemesine karşı birleşmesini savundu. Uruguaylı gazeteci Eduardo Galeano, 1971’deki “Latin Amerika’nın Açık Damarları” adlı kitabında, terimin modern, ABD merkezli anlayışını doğrudan eleştirdi. Galeano, “Dünyaya göre Amerika sadece Birleşik Devletlerdir; yaşadığımız bölge, belirsiz kimliği olan ikinci sınıf bir Amerika’dır” dedi. Bu nedenle, Trump’ın Meksika Körfezi’ni Amerika Körfezi olarak yeniden adlandırma girişimi, bazı Latin Amerikalılar arasında daha sarsıcı okumalar doğurdu. “Amerika Gölü” veya “Yeni Amerika” isimlerinin tüm kıtanın bu isimlere sahip çıkabileceğini mi işaret ediyor? Ancak önce Trump tüm kıtayı sahiplenmezse. Bu hafta Truth Social’da New Mexico’nun Yeni Amerika olarak adlandırılmasını öneren Trump, Kuzey Amerika’nın yıldızlar ve şeritlerle renklendirilmiş ayrı bir hayali haritasını paylaştı. Görülen tüm topraklar — Grönland, Kanada, Meksika, Orta Amerika ve Karayipler ile birlikte İzlanda gibi Avrupa adası — “Amerika Birleşik Devletleri” olarak etiketlendi.