Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, savunma, havacılık ve uzay gibi stratejik alanlarda AR-GE harcamaları son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. 2016 yılında 29 milyar 412 milyon lira olan harcamalar, 2021’de ilk kez 101 milyar 738 milyon liraya çıktı. 2022’de bu rakam 198 milyar 670 milyon liraya, 2023’te 377 milyar 542 milyon liraya ve 2024’te 651 milyar 822 milyon liraya yükseldi. Geçen yıl ise harcamalar, 980 milyar 428 milyon lira ile tarihî bir seviyeye ulaştı. Böylece 2016-2025 yılları arasında AR-GE harcamaları 33 kat arttı. Toplam harcama ise 10 yılda 2 trilyon 550 milyar 292 milyon liraya ulaştı. Gayrisafi yurt içi AR-GE harcamasının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki oranı 2016’da yüzde 1,12; 2025’te ise yüzde 1,55 olarak tahmin ediliyor.
AR-GE PERSONELİ SAYISI ARTMIŞTIR
AR-GE personeli sayısı son 10 yılda 178 bin 805 artış gösterdi. Tam zaman eşdeğeri cinsinden personel sayısı, 2016 yılında 139 bin 177 iken 2025’te 317 bin 982’ye yükseldi. Kadın AR-GE personeli sayısı, geçen yıl 108 bin 453 kişiyle toplam AR-GE personelinin yüzde 34,1’ini oluşturdu. Bu oran 2016’da yüzde 31,4 seviyesindeydi.
DOKTORALI PERSONEL ORANI YÜZDE 31
AR-GE personelinin öğrenim durumuna göre dağılımı incelendiğinde, geçen yıl itibarıyla personelin yüzde 40,6’sının lisans eğitimi aldığı görüldü. Bunu sırasıyla yüzde 31 ile doktora veya eşdeğeri, yüzde 19,4 ile yüksek lisans, yüzde 4,9 ile meslek yüksekokulu ve yüzde 4,1 ile lise ve altı izledi.
İSTANBUL EN YÜKSEK HARCAMAYI YAPTI
AR-GE harcamalarının en fazla olduğu bölge İstanbul olarak kaydedildi. İstanbul’ı Ankara ve Kocaeli ile birlikte Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova takip etti.
YÜKSEK TEKNOLOJİDE AR-GE HARCAMALARI
İmalat sanayisinde teknoloji düzeyine göre AR-GE harcamaları incelendiğinde, 2015-2017 yılları arasında orta-yüksek teknolojiye yapılan yatırımlar ön plandaydı. Ancak sonraki yıllarda yüksek teknoloji harcamaları, orta-yüksek teknoloji harcamalarının önüne geçerek birinci sırada yer aldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Milli Teknoloji Hamlesi kapsamında yüksek teknoloji alanındaki AR-GE yatırımları hız kazandı. 2016’da yüksek teknoloji AR-GE harcaması 3 milyar 452 milyon lira iken, bu rakam 10 yılda yaklaşık 45 kat artarak 154 milyar 24 milyon liraya ulaştı.
EN FAZLA AR-GE HARCAMASI YÜKSEK TEKNOLOJİDE YAPILDI
İmalat sanayisindeki AR-GE harcamalarının teknoloji düzeylerine göre dağılımında, yüksek teknoloji grubundaki girişimler en fazla harcamayı gerçekleştirdi. Geçen yıl imalat sanayisindeki 322 milyar 656 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 47,7’sini yüksek teknoloji faaliyetinde bulunan girişimler gerçekleştirdi. Orta-yüksek teknoloji harcamaları yüzde 40,7, orta-düşük teknoloji harcamaları yüzde 7,2 ve düşük teknoloji harcamaları ise yüzde 4,4 olarak kaydedildi.