Christina Fuller, eski bir Amerikan askeri eşi olarak, yıllardır velayet mücadelesi verdiği oğlu ile birlikte İspanya’nın güneyinde yasal oturum izni olmadan yaşıyor. Ailesi, ABD askeri emirleriyle Cebelitarık Boğazı yakınlarına geldiğinde oğlu iki yaşındaydı, şimdi ise neredeyse 10 yaşında. 2019 yılında İspanya’ya geldikten kısa bir süre sonra, Fuller’ın eşi, Rota’daki Deniz Üssü’nde görevli bir Donanma denizcisi olarak evliliği sona erdi. Eşi 2021’de boşanma davası açtığında, İspanyol mahkemesi her iki ebeveynin de çocuğu diğerinin izni olmadan ülke dışına çıkaramayacağına karar verdi. Bir yıl sonra, boşanma süreci tamamlandığında eşi ABD’ye geri çağrıldı ve Fuller İspanyol velayet kararına itiraz etti. Nihayet tam fiziksel velayet kazanmayı başardı ancak yine de çocuğunu taşımak için bir hakimin veya eski eşinin iznini almak zorundaydı. O sırada çocuğunun Amerikan pasaportu da süresi dolmuştu, bu da onları İspanya’da sıkışıp kalmalarına yol açtı. Fuller, ailesini geçindirmek için çeşitli işler yaptığını ve İspanyolca’da “buscavida” olarak adlandırılan bir yaşam tarzını sürdürdüğünü belirtti. “Asla İspanya’ya kalıcı olarak yerleşmek amacıyla gelmedim,” diyor Fuller. “Askeri emirleri takip ettiğim için başka bir ülkede mahkum gibi hissetmek istemiyorum.”
ASKERİ EŞLERİN YABANCI ÜLKELERDEKİ ZORLUKLARI
Evlilikler sona erdiğinde, yurt dışında yaşayan askeri eşler kendilerini yabancı ülkelerde çaresiz bir durumda bulabiliyor ve bu ülkelerin mahkemeleri tarafından bağlayıcı velayet kararlarıyla karşı karşıya kalabiliyorlar. Bu durum, ABD vatandaşlarının askeri emirlerle yurt dışına taşınmış olmaları durumunda bile geçerli. Maddi olarak zor durumda kalan eşler, yıllarca süren taşınmalar nedeniyle yabancı mahkemelerde mücadele etmek zorunda kalıyor, avukat tutuyor ve çocuklarını eve getirmek için savaşmak zorunda kalıyorlar. Yabancı mahkemelerde sıkışan eşler, askeri çevrelerde genellikle görünmez durumda kalıyor. Ancak Ağustos ayında bir Deniz Piyade Kolordusu subayının eşi, Almanya’da sıkışıp kalma korkusunu dile getiren bir video ile sosyal medyada dikkat çekti.
VİDEO İLE YARDIM ÇAĞRISI
Jamie Lenio, evliliğinin sona ermesinin sebeplerinden birinin eşinin üst düzey bir subayla ilişkisi olduğunu belirtti. Bu iddia, elde edilen bir raporla doğrulandı. Video yayımlandıktan 48 saat içinde 500 binin üzerinde izlenme aldı. Benzer durumlarla karşılaşan diğer eşler Lenio ile iletişime geçerek hikayelerini paylaştılar. Kısa süre sonra Lenio’nun eşi ABD’ye geri çağrıldı ve bu durum, Lenio ve çocuklarının da dönmesine zemin hazırladı. Bu ayın başında, Lenio ve çocukları Güney Kaliforniya’ya döndü.
ASKERİ EŞLERİN YABANCI MAHKEMELERDEKİ MÜCADELELERİ
CNN, aktif görevdeki askeri personelin eşleri ile ABD hükümeti çalışanlarının yurt dışında çocuklarıyla birlikte yaşamak istemedikleri ya da evlilikleri sona erdikten sonra ABD’ye döndüklerini bildirdi. Görüşülen eşlerin çoğu kadınlardan oluşuyordu ve hepsi yurt dışındaki hukuki mücadelelerinde maddi zorluklar yaşadıklarını belirtti. Birçok kişi ciddi borçlar biriktirdi, kredi notları kötüleşti ya da çocuklarını beslemek için gıda bankalarına başvurmak zorunda kaldı. “Bu acı verici ama maalesef gerçek,” diyor emekli bir askeri avukat. “Çocuk velayeti konusunda her zaman birinin yetki sahibi olması gerekiyor.”
ULUSLARARASI HUKUKUN ETKİSİ
Bir çocuk yurt dışında günlük hayata entegre olduğunda, mahkemeler bu ülkeyi çocuğun “alışılmış ikamet yeri” olarak değerlendirebilir. Bu durum, vatandaşlığın veya ailenin yalnızca askeri görev nedeniyle taşınmış olmasının önüne geçebilir. Yurt dışında yaşayan askeri eşler, boşanma ve velayet konusunda bilgi eksikliği yaşadıklarını belirttiler. Bazı eşler, askeri yetkililerden aldıkları rehberliğin yanıltıcı veya çelişkili olduğunu ifade etti.
ASKERİ AİLELER İÇİN YENİ POLİTİKALAR
Askeri aileler, konuşmalarında potansiyel yaşam değiştirici olayları göz önünde bulundurarak planlamalar yapıyorlar. Bazı eşler, askeri yetkililerin boşanma ve velayet konularında daha fazla bilgi vermesini istediklerini belirtti. Bu hikâyenin gündeme gelmesinin ardından askeri eşler, boşanma sürecinde kamuoyu baskısının önemli bir araç haline geldiğini fark etti. Lenio’nun hikayesinin ardından, birçok askeri eş, sosyal medya aracılığıyla hikayelerini paylaşarak destek arayışına girdi.
HUKUKİ SORUNLAR VE MALİ ZORLUKLAR
Yabancı mahkemelerde boşanan askeri eşler, önemli bir evlilik varlığını da kaybedebilir: ABD askeri emeklilik yardımları. Yabancı mahkemeler boşanma ve velayet kararları verebilir ancak bu yardımları bölme yetkisine sahip değillerdir. Yine de, her aile için durum ve zaman dilimi farklılık gösteriyor. Yabancı aile mahkemelerinin kararları, bazı askeri kararların önüne geçebiliyor.
Christina Fuller, askeri müdahalelerin diğer aileler için nasıl işlediğini izledi. “Jamie’nin hikayesini gördüğümde ve Deniz Kuvvetleri Sekreteri’nin ‘benim gözetimimde değil’ demesini duyduğumda, bu durumun uzun zamandır devam ettiğini düşündüm,” diyor. Fuller, ABD’ye dönmek istiyor ancak şu anda çocukları için bir yaşam kurmaya çalışıyor.