Gökbilimciler, Samanyolu Galaksisi’nin merkezine yakın yıldızlararası toz ve gaz bulutlarında, ahudududa bulunan doğal bir şeker türünü tespit etti. “Eritruloz” adı verilen bu keşif, yaşam için temel bileşiklerin yıldızlar arasındaki geniş boşlukta oluşabildiğini ilk kez kanıtlıyor. Araştırmacılar, bu bulgunun yaşamın kökeninde rol oynayan diğer moleküllerin de uzayda bulunabileceğine yönelik iyimserliği artırdığını belirtiyor.
GÖZLEM YÖNTEMİ VE ŞAŞIRTAN SONUÇ
Dört karbon atomundan oluşan eritruloz şekerini keşfeden ekip, İspanya’nın kuzeyindeki Yebes Gözlemevi ve güneyindeki Sierra Nevada’daki IRAM radyo teleskoplarını kullandı. Araştırmacılar, galaksi merkezine yakın G+0.693−0.027 adlı moleküler buluttan gelen radyo dalgası verilerindeki şeker izini, laboratuvarda ölçülen eritruloz dalga boyu modeliyle karşılaştırarak tanımladı. Ekip başlangıçta üç karbon atomlu daha basit şekerler aradı ancak hiçbirini bulamadı. Araştırmanın başyazarı, Madrid’deki Astrobiyoloji Merkezi’nden gökbilimci Izaskun Jiménez-Serra, “Bu bulgu beklenmedikti, çünkü astrokimyada hakim görüş, yıldızlararası moleküllerin karbon atomlarının sıralı eklenmesiyle büyüdüğü yönünde” dedi. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmada Jiménez-Serra, “Keşfimiz, nispeten karmaşık şekerlerin yıldızlar ve gezegenler doğmadan önce yıldızlararası uzayda sentezlenebildiğini gösteriyor” ifadelerini kullandı.
ASTEROİTLER VE DÜNYA'YA TAŞINMA
Araştırma, eritrulozun uzaydaki buzlu toz tanecikleri üzerinde daha basit moleküllerden üretilebileceğini ve ardından daha karmaşık kimyasal sistemlerin parçası haline gelebileceğini öne sürüyor. Çalışmaya göre, bugüne kadar Samanyolu’nun yıldızlararası uzayındaki madde ve gazlarda 340’tan fazla molekül tespit edildi ancak hiçbir şeker bulunamamıştı. Londra Imperial College’dan Mark Sephton, göktaşlarında şeker ve şekerle ilgili bileşikler bulunduğunu ancak bu bileşiklerin yıldızlararası uzayda keşfedilmesinin, Güneş Sistemi’nin önceden var olan organik bileşiklerle tohumlanmış olabileceği fikrini güçlendirdiğini belirtti. Bilim insanları, şeker moleküllerinin Dünya’da ilk kez nasıl oluştuğunu uzun süredir araştırıyor; laboratuvar deneyleri, Dünya’nın en erken dönemlerinde var olduğu düşünülen aşırı koşullar altında bu moleküllerin kolayca oluşmadığını gösteriyor. Daha önce ilkel göktaşlarında ve 2020’de toplanan Bennu asteroidi örneklerinde riboz ve glikoz gibi şekerlerin tespit edilmesi, bazı şekerlerin uzayda oluşmuş olabileceğini düşündürmüştü. Sephton, şekerlerin asteroitler oluşurken bünyelerine katılmış ve sonunda göktaşları aracılığıyla Dünya yüzeyine ulaşmış olabileceğini söyledi. Bennu örneklerinde şeker bulan ekibin üyesi Tohoku Üniversitesi’nden Yoshihiro Furukawa da şekerlerin kuyrukluyıldızlar ve asteroid tozları yoluyla Dünya’ya ve diğer gezegenlere ulaşabileceğini ancak yaşamın nasıl ortaya çıktığı sürecinin hala net olmadığını belirtti. Araştırmacılar, yaklaşık 4 milyar yıl önce asteroitlerin iç gezegenleri bombaladığı Geç Ağır Bombardıman döneminde 0,5 milyon ila 50 milyon metrik ton arasında bu şekerin Dünya yüzeyine yağmış olabileceğini tahmin ediyor. Ancak böyle bir bombardımanın gerçekleşip gerçekleşmediği hala bilimsel bir tartışma konusu.
YAŞAM İÇİN ÖNEMLİ BİR ADIM
Ahududu ve bazı diğer meyvelerde eser miktarda bulunan eritruloz, cildin dış tabakasıyla reaksiyona girerek bronz bir görünüm sağladığı için kendinden bronzlaştırıcı kozmetik ürünlerinde de kullanılıyor. Çalışmanın ortak yazarı, İspanyol Ulusal Araştırma Konseyi ve Astrobiyoloji Merkezi’nden moleküler evrim araştırmacısı Carlos Briones, “Eritrulozun tespiti çok heyecan verici çünkü uzayda RNA’nın bir parçası olan riboz ve yaşamın kökeni için önemli diğer moleküller gibi şekerleri keşfetme olasılığını artırıyor” dedi.