UZAYDA MAHSUR KALAN ASTRONOTLAR DÜNYAYA DÖNÜYOR
ABD’li astronotlar Suni Williams ve Butch Wilmore, Boeing uzay araçlarının yaşadığı teknik sorunlar nedeniyle Haziran ayından bu yana Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) mahsur kaldı. Uzun süren bu bekleyişin sonunda, ikili ve diğer iki astronot, kendilerini dünyaya geri getirecek olan SpaceX Crew Dragon kapsülünün kapağını açtı. NASA’ya göre, her şey planlandığı gibi giderse, astronotları taşıyan kapsül yaklaşık 17 saat süren bir yolculuğun ardından Türkiye saatiyle 00.00’da Florida’nın Körfez Kıyısı açıklarında suya iniş yapacak.
BEKLENEN DURUM: BEBEK AYAKLARI
Uzun süre uzayda kalmanın ardından Suni ve Butch, dünyaya döndüklerinde farklı bir görünüm ve hissiyat yaşayabiliyor. Geleneksel olarak ‘bebek ayakları’ olarak bilinen durum, bu farklılıklardan biri. Dünya’da yürürken ayak tabanları sürekli baskı ve sürtünmeye maruz kalarak, zamanla kalınlaşır. Ancak uzayda yerçekimi olmadığı için, yürüyemeyen astronotların ayak tabanları neredeyse hiç baskı altında kalmıyor.
AYAK DERİSİNİN DEĞİŞİMİ
Eski NASA astronotu Leroy Chiao, konuyla ilgili NewsNation Prime’a verdiği röportajda, “Altı ay ila bir yıl içinde ayaklarınızdaki kalın ve nasırlı deri yavaş yavaş dökülür” dedi. Sert derinin soyulmasının ardından ayakların genellikle yumuşak ve hassas kaldığını belirten Chiao, “Dünyaya döndüğünüzde adeta bebek ayaklarına sahip oluyorsunuz” ifadelerini kullandı. Ayakların yeniden sertleşmesi ve dayanıklılık kazanması, haftalar hatta aylar sürebiliyor.
DENGE PROBLEMLERİ
Bu süreçte yürümek rahatsız edici ve acı verici olabiliyor. Chiao, “Denge sisteminiz bozulduğu için kendinizi mide bulantısı hissiyle birlikte biraz hasta gibi hissedebilirsiniz. Bana sorarsanız, grip olmuş gibi hissettiriyor ve normal hissetmek birkaç hafta alıyor” ifadelerini kullandı. Bir diğer eski NASA astronotu Terry Virts, Dünya’ya ayak bastığında hissettiklerini “Gerçekten ağır bir baş dönmesi yaşıyor gibiydim” şeklinde açıkladı ve dengesini geri kazanmakta zorlandığını belirtti.
UZAYDA YAŞANAN BAŞKA ETKİLER
Uzun süre yerçekimsiz ortamda kalmak, denge duyusu, kas kütlesi ve hücre üretimi gibi bedensel işlevlerde sorunlara yol açabiliyor. Bu nedenle astronotlar Dünya’ya döndüklerinde, yerçekimi ile yeniden karşılaşmaları nedeniyle ciddi baş dönmesi yaşayabiliyorlar. Ayrıca, yerçekimsiz ortamda uzun süre kalmak, günlük hayatta kullanılan kasların çalışmasını engelliyor ve bu süreçle kas atrofisi (kas kaybı) meydana geliyor. Astronotların kalpleri de bir miktar küçülebiliyor çünkü vücut, kanı pompalamak için eskisi kadar fazla çaba göstermiyor.
REHABİLİTASYON SÜRECİ
Dünya’ya dönen astronotlar, fiziksel ve psikolojik değerlendirmelerden geçiyor. Ardından güçlendirme antrenmanları, kardiyovasküler egzersizler ve psikolojik destek içeren kapsamlı bir rehabilitasyon süreci başlıyor. Çoğu astronot zamanla tamamen iyileşirken, bazıları uzun vadeli etkilerle karşılaşabiliyor.