İSPANYA VE PORTEKİZ’DE TARİHİ ELEKTRİK KESİNTİSİ
28 Nisan 2025’te Avrupa, tarihinin en büyük elektrik kesintilerinden birini yaşıyor. İspanya ve Portekiz’in tamamı, Fransa ve Belçika’nın bazı bölgeleri karanlıkta kaldı. Trafik ışıkları kapandı, metrolar ve trenler durdu, havalimanlarındaki seferler aksadı. İspanya’nın elektrik şebekesi operatörü Red Electrica, “tarihte benzeri olmayan” bu durumun 6-10 saat sürebileceğini duyurdu. Siber saldırı ihtimali gündemdeyken, AB liderleri acil toplantılarda bir araya geliyor. Sosyal medyada milyonlarca kişi, “Avrupa çöktü!” diyerek tepki veriyor.
ELECTRİK KESİNTİSİ AVRUPA’YI FELÇ ETTİ
28 Nisan 2025, saat 12:30. İspanya’nın elektrik talebi birden 26.695 MW’tan 12.425 MW’a düştü; Portekiz, Fransa’nın güneyi, Belçika ve Andorra karanlığa gömüldü. Madrid, Barselona, Sevilla, Lizbon ve Porto’da hayat durma noktasına geldi. Trafik ışıkları çalışmadı, yollar kilitlendi. Madrid’in Barajas Havalimanı ve Lizbon’un Humberto Delgado Havalimanı’nda uçuşlar iptal edildi ve acil jeneratörler devreye alındı. Metrolarda binlerce yolcu mahsur kaldı; Madrid ve Barselona’daki istasyonlar boşaltıldı. İspanya’nın ulusal demir yolu operatörü Renfe, “Tüm elektrik şebekesi çöktü, trenler hareket edemiyor” ifadelerini kullandı. Valencia metrosu bütün seferleri iptal etti; Lizbon’da ATM’ler ve kartlı ödemeler durdu, kuyruklar oluştu. Hatta Sagrada Familia Katedrali bile karanlıkta kalıp boşaltıldı.
RED ELECTRİCA: “6-10 SAAT SÜREBİLİR”
İspanya’nın elektrik şebekesi operatörü Red Electrica, yaşanan krizin “tarihte benzeri görülmemiş” olduğunu belirtti. Operasyon Müdürü Eduardo Prieto, “Sebep analiz ediliyor, tüm kaynaklarımızla çalışıyoruz” dedi. Ancak net bir açıklama yapılmadı. İlk tahminler, kuzey ve güney bölgelerinde enerji restorasyonunun başladığını gösteriyor, ancak tam normalleşmenin 6-10 saat sürebileceği ifade ediliyor. Portekiz’in operatörü REN ise daha olumsuz bir değerlendirme yaparak, “Tam normalleşme bir hafta alabilir” dedi.
OLASI NEDENLER: SİBER SALDIRI MI, DOĞAL AFET Mİ?
Kesintinin sebebi hala belirsizliğini korurken, çeşitli olasılıklar masada tutuluyor. İspanyol yetkililer, “Siber saldırı göz ardı edilmiyor” dedi. Politico’ya konuşan bir yetkili, “Kesintinin ölçeği, kritik altyapıya yönelik bir hizmet reddi saldırısını düşündürüyor” şeklinde açıklamada bulundu. Teknik uzmanlar, “cero energético” (tam sistem çöküşü) durumunun basit bir kısa devreden kaynaklanamayacağını belirtiyor. Portekiz’in REN operatörü ise ani sıcaklık değişimlerinin enerji hatlarında “atmosferik titreşim” yarattığını öne sürdü. Ayrıca, Fransa’nın Alaric Dağı’ndaki yangının Perpignan-Narbonne hattına zarar verdiği rivayet ediliyor. Ancak İspanyol yetkililer bu iddiaya henüz yanıt vermedi.
AVRUPA ŞEBEKESİ SORUNU
Portekiz’in E-Redes operatörü, kesintinin “Avrupa güç şebekesindeki bir dengesizlikten” kaynaklanabileceğini bildirdi. Voltaj dalgalanmaları, enterkonnekte sistemde zincirleme bir çöküşü tetiklemiş olabilir. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Red Electrica’nın Madrid’deki kontrol merkezine gelerek kriz toplantısı yönetti. Hükümet, “Vatandaşlar evde kalsın, trafik kaosundan kaçınılsın” çağrısı yaptı. Portekiz hükümeti de acil olarak toplandı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Sanchez ile görüşerek, “AB, şebekenin stabilizasyonu için tüm çabaları koordine ediyor” dedi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, İspanya ve Portekiz ile sürekli iletişim halinde.
HAYAT FELÇ: HAVALİMANLARI, HASTANELER, İLETİŞİM ÇÖKTÜ
Ulaşım kaosu baş gösterdi. Madrid, Barselona, Lizbon ve Porto’daki metrolar durdu; yolcular tünellerden tahliye edildi. Madrid’de bir metro görevlisi, “Trenler aniden durdu, yolcular karanlıkta çıkarıldı” açıklamasında bulundu. Trafik ışıkları arızası, şehirlerde ciddi sıkışıklıklara neden oldu. Portekiz polisi ise “Hızınızı düşürün, güvenli sürüşe öncelik verin” uyarısını yaptı.
Havalimanlarında da uçuşlar durma aşamasına geldi. Madrid Barajas ve Barselona El Prat havalimanlarında seferler aksadı, Lizbon’da çoğu uçuş iptal edildi. TAP Airlines, “Havalimanlarına gelmeyin” mesajını iletti.
İletişim ve internet hizmetleri de durdu; 5G ağları çöktü, internet erişimi kesildi. ATM’ler ve elektronik ödemeler işlemez hale geldi. Lizbon’da uzun kuyruklar oluştu. Turizm de etkilendi; Madrid Open tenis turnuvası askıya alındı ve turistler karanlıkta restoranlarda yemek yemek zorunda kaldı.
GEÇMİŞTEKİ KESİNTİLER VE ALTYAPI SORUNLARI
İspanya ve Portekiz, geçmişte de enerji altyapısı sorunlarıyla karşılaştı. 2024’te İber Yarımadası’nda teknik arızalar ve yoğun enerji talebi nedeniyle yerel kesintiler yaşandı. 2022’de yaşanan Avrupa enerji krizinde, Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji fiyatları artmış, İber Yarımadası LNG ve yenilenebilir enerjiye yönelmiştir. 2006’da İspanya’daki trafo arızası dört saatlik bir kesintiye neden olmuş ve ulaşım ile sanayi durmuştu. 2017’de Portekiz’deki orman yangınları enerji hatlarını vurmuş, kırsalda uzun süreli kesintilere yol açmıştı. 2021’de Madrid’de Filomena Fırtınası sebebiyle günler süren kesintiler, altyapının doğal afetlere karşı dayanıklılığını sorgulamıştı. 2006’da Almanya’da yaşanan benzer bir kesinti, Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz’i etkilemiş ve 15 milyon haneyi karanlıkta bırakmıştı.