AVRUPA’DA TARİHİ ELEKTRİK KESİNTİSİ
28 Nisan 2025’te Avrupa, tarihin en büyük elektrik kesintilerinden birini yaşıyor. İspanya ve Portekiz tam anlamıyla karanlığa gömülürken, Fransa ve Belçika’nın bazı bölgelerinde de elektrik kesintisi yaşanıyor. Trafik ışıkları çalışmıyor, metrolar ve trenler durdu, havalimanlarında seferler aksıyor. İspanya’nın elektrik şebeke operatörü Red Electrica, “tarihte benzeri olmayan” bu krizin 6-10 saat sürebileceğini duyurdu. Siber saldırı ihtimali gündemdeyken, Avrupa Birliği liderleri acil toplantılara katılıyor. X’te ise milyonlarca kullanıcı, “Avrupa çöktü!” diye tepki veriyor. İşte yaşanan kaosun detayları…
ELEKTRİK KESİNTİSİ BELİRSİZLİK DOLU
28 Nisan 2025, saat 12:30’da İspanya’nın elektrik talebi bir anda 26.695 MW’tan 12.425 MW’a düştü. Portekiz, Fransa’nın güneyi, Belçika ve Andorra da karanlığa gömüldü. Madrid, Barselona, Sevilla, Lizbon ve Porto’da yaşam durma noktasına geldi. Trafik ışıkları devre dışı kaldı ve yollar kilitlendi. Madrid’in Barajas Havalimanı ile Lizbon’un Humberto Delgado Havalimanı’nda uçuşlar durduruldu ve acil jeneratörler devreye sokuldu. Metrolarda binlerce yolcu mahsur kaldı, Madrid ve Barselona’daki istasyonlar boşaltıldı. İspanya’nın ulusal demir yolu operatörü Renfe, “Tüm elektrik şebekesi çöktü, trenler hareket edemiyor” açıklaması yaptı. Valencia metrosu tüm seferleri iptal ederken, aktarılan bilgiye göre Lizbon’da ATM’ler ve kartlı ödemeler de durdu.
KRİZİN NEDENİ BELİRSİZ
Red Electrica, krizin “tarihte benzeri görülmemiş” olduğunu dile getirirken, Operasyon Müdürü Eduardo Prieto, “Sebep analiz ediliyor, tüm kaynaklarımızla çalışıyoruz” dedi. Ancak net bir sebep belirtilmedi. İlk değerlendirmeler, kuzey ve güney bölgelerinde güç restorasyonunun başladığını gösteriyor, ama tam normalleşmenin 6-10 saat sürebileceği ifade ediliyor. Portekiz’in operatörü REN ise daha karamsar bir yaklaşım sergileyerek, “Tam normalleşme bir hafta alabilir” dedi.
Kesintinin nedeni belirsizliğini koruyor; ancak birkaç ihtimal mevcut. İspanyol yetkilileri, “Siber saldırı göz ardı edilmiyor” diyerek bir yetkili, “Kesintinin ölçeği, kritik altyapıya yönelik bir hizmet reddi saldırısını düşündürüyor” şeklinde açıklamada bulundu. Teknik uzmanlar, “cero energético” (tam sistem çöküşü) durumunun basit bir kısa devreden kaynaklanamayacağını ve Red Electrica’nın izolasyon sistemlerinin böyle bir çöküşü önleyebileceği fikrinde birleşiyor.
AVRUPA ŞEBEKESİNDEKİ SORUN
Ayrıca, Portekiz’in E-Redes operatörü, kesintinin “Avrupa güç şebekesindeki bir dengesizlikten” kaynaklanabileceğini belirtiyor. Voltaj dalgalanmalarının enterkonnekte sistemde zincirleme bir çöküşe yol açmış olabileceği düşünüyor. İspanyol Başbakanı Pedro Sanchez, Red Electrica’nın Madrid’deki kontrol merkezini ziyaret ederek krizi detaylarıyla değerlendirdi.
Hükümetten yapılan açıklamada, “Vatandaşlar evde kalsın, trafik kaosundan kaçınsın” çağrısı dikkat çekiyor. Portekiz Kabinesi de acil toplantı yapmak üzere bir araya geldi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Sanchez ile görüşerek, “AB, şebekenin stabilizasyonu için tüm çabaları koordine ediyor” dedi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da İspanya ve Portekiz ile sürekli iletişim halindeydi.
KAOSUN ETKİLERİ
Ulaşım alanında büyük bir kaos yaşanıyor. Madrid, Barselona, Lizbon ve Porto’daki metrolar durdurulmuş durumda ve yolcular tünellerden tahliye edildi. Madrid’de bir metro görevlisi, “Trenler aniden durdu, yolcular karanlıkta çıkarıldı” ifadesini kullandı. Trafik ışıklarının arızalanması, şehirlerde yoğun sıkışıklığa neden oldu. Portekiz polisi, “Hızınızı düşürün, güvenli sürüşe öncelik verin” uyarısında bulundu.
Madrid Barajas ve Barselona El Prat havalimanlarında uçuşlar aksarken, Lizbon’da birçok sefer iptal edildi. TAP Airlines, ”Havalimanlarına gelmeyin” uyarısı yaptı. 5G ağları çöktü, internet erişimi kesildi. ATM’ler ve elektronik ödemelerdeki sorunlar nedeniyle Lizbon’da uzun kuyruklar oluştu.
Madrid Open tenis turnuvası durdurulurken, turistler karanlıkta restoranlarda yemek yemek zorunda kaldı. İspanya ve Portekiz, geçmişte de dün olduğu gibi enerji altyapısıyla ilgili sorunlarla başa çıkmak zorunda kalmıştı.
Örneğin, 2024 yılı Iber Yarımadası’nda yaşanan teknik arızalar sonucu yerel elektrik kesintileri meydana gelmişti. 2022 Avrupa Enerji Krizi’nde ise Rusya-Ukrayna savaşının ardından enerji fiyatları artmış, bölge LNG ve yenilenebilir enerjiye yönelmek zorunda kalmıştı.
GEÇMİŞTE YAŞANILAN KESİNTİLER
İspanya, 2006 yılında da bir trafo arızası nedeniyle dört saatlik elektrik kesintisi yaşamış ve ulaşımdaki aksaklıklar sonucunda büyük bir kaos yaşanmıştı. Portekiz 2017 yılında orman yangınları nedeniyle enerji hatlarını kaybetmiş ve kırsal bölgelerde uzun süreli kesintiler yaşanmıştı. 2021 yılında Madrid, Filomena Fırtınası’nın etkisiyle günler süren kesintilerle karşılaşmıştı.
Benzer bir kesinti 2006 yılında Avrupa genelinde yaşanmış, Almanya’daki bir şebeke arızası Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz’i etkileyerek 15 milyon haneyi karanlıkta bırakmıştı.