Elektrik Kesintisi Avrupa’yı Felç Etti
28 Nisan 2025, saat 12:30 itibarıyla İspanya’nın elektrik talebi aniden 26.695 MW’tan 12.425 MW’a düştü. Bu durum, Portekiz, Fransa’nın güneyi, Belçika ve Andorra için de aynı şekilde karanlığa neden oldu. Madrid, Barselona, Sevilla, Lizbon ve Porto’da hayat durma noktasına geldi. Trafik ışıkları devre dışı kaldı ve yollar tıkandı. Madrid’in Barajas Havalimanı ile Lizbon’un Humberto Delgado Havalimanı’nda uçuşlar durduruldu ve acil jeneratörler devreye alındı. Metrolarda birçok yolcu mahsur kaldı, Madrid ve Barselona’daki istasyonlar boşaltıldı. İspanya’nın ulusal demir yolu operatörü Renfe, “Tüm elektrik şebekesi çöktü, trenler hareket edemiyor” açıklaması yaptı. Valencia metrosu tüm seferlerini iptal ederken, Lizbon’da ATM’ler ve kartlı ödemeler durdu, uzun kuyruklar oluştu. Hatta Sagrada Familia Katedrali bile karanlıkta kalınca boşaltıldı.
Red Electrica: “6-10 Saat Sürebilir”
İspanya’nın elektrik şebekesi operatörü Red Electrica, yaşanan krizin “tarihte benzeri görülmemiş” olduğunu açıkladı. Operasyon Müdürü Eduardo Prieto, “Sebep analiz ediliyor, tüm kaynaklarımızla çalışıyoruz” dedi. Ancak net bir sebep belirtilmedi. İlk tahminler, kuzey ve güney bölgelerinde güç restorasyonunun başladığını gösteriyor fakat tam normalleşmenin 6-10 saat sürebileceği belirtiliyor. Portekiz’in enerji operatörü REN ise daha karamsar bir tablo sunarak, “Tam normalleşme bir hafta alabilir” ifadesini kullandı.
Olası Nedenler: Siber Saldırı mı, Doğal Afet mi?
Kesintinin sebebi henüz kesinleşmedi ancak birden fazla olasılık üzerinde duruluyor. İspanyol yetkililer, “Siber saldırı göz ardı edilmiyor” açıklamasında bulundu. Politico’ya konuşan bir yetkili, “Kesintinin ölçeği, kritik altyapıya yönelik bir hizmet reddi saldırısını düşündürüyor” dedi. Teknik uzmanlar ise “cero energético” (tam sistem çöküşü) durumunun basit bir kısa devreden kaynaklanamayacağını, Red Electrica’nın izolasyon sistemlerinin böyle bir çöküşü önlemesi gerektiğini belirtti. Diğer bir iddia ise Portekiz’in REN yetkilileri tarafından dile getirildi; İspanya’nın iç bölgelerindeki ani sıcaklık değişimlerinin 400 kV’luk yüksek gerilim hatlarında “atmosferik titreşim” yarattığı iddia edildi. Ayrıca, Fransa’nın Alaric Dağı’nda çıkan yangının Perpignan-Narbonne hattına zarar verdiği öne sürüldü. Ancak İspanyol yetkililer bu iddialara henüz yanıt vermedi.
Avrupa Şebekesi Sorunu
Portekiz’in E-Redes operatörü, kesintinin “Avrupa güç şebekesindeki bir dengesizlikten” kaynaklanabileceğini belirtti. Voltaj dalgalanmalarının enterkonnekte sistemde zincirleme bir çöküşe yol açmış olabileceği ifade ediliyor.
AB ve Hükümetlerden Acil Müdahale
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Red Electrica’nın Madrid’deki kontrol merkezine giderek kriz toplantısı gerçekleştirdi. Hükümet, “Vatandaşlar evde kalsın, trafik kaosundan kaçınılsın” çağrısı yaptı. Portekiz Kabinesi, başbakanlıkta acil toplandı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Sanchez ile görüşerek, “AB, şebekenin stabilizasyonu için tüm çabaları koordine ediyor” dedi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, İspanya ve Portekiz ile sürekli temas halinde olduğunu belirtti.
Hayat Felç: Havalimanları, Hastaneler, İletişim Çöktü
Ulaşım kaosuna neden olan elektrik kesintisi, Madrid, Barselona, Lizbon ve Porto’da metroların durmasına yol açtı. Yolcular karanlıkta tahliye edildi. Madrid’de bir metro çalışanı, “Trenler aniden durdu, yolcular karanlıkta çıkarıldı” ifadesini kullandı. Trafik ışıklarının devre dışı kalması, şehirlerde büyük tıkanıklıklara neden oldu. Portekiz polisi, sürücüleri “Hızınızı düşürün, güvenli sürüşe öncelik verin” şeklinde uyardı.
Havalimanlarında da aksaklıklar yaşandı; Madrid Barajas ve Barselona El Prat havalimanlarında uçuşlar kesintiye uğradı, Lizbon’da pek çok sefer iptal edildi. TAP Airlines, “Havalimanlarına gelmeyin” çağrısında bulundu. İletişim ve internet hizmetlerinde de büyük problemler yaşandı. 5G ağları çökerken, internet erişimi kayboldu. ATM’ler ve elektronik ödemeler durdu, Lizbon’da uzun kuyruklar oluştu.
Turizm ve etkinlikler de olumsuz etkilendi; Madrid Open tenis turnuvası durduruldu ve turistler karanlıkta restoranlarda yemek yedi.
Geçmişteki Kesintiler ve Altyapı Sorunları
İspanya ve Portekiz, daha önce de enerji altyapısı sorunlarıyla karşı karşıya kalmıştı. 2024 yılındaki kesintiler, İber Yarımadası’nda teknik arızalar ve yoğun enerji talebi sebebiyle yaşanmıştı. 2022 yılında Avrupa enerji krizi sonrası enerji fiyatları artmış, İber Yarımadası LNG ve yenilenebilir enerjiye yönelmişti. 2006 senesindeki İspanya kesintisi, trafo arızası nedeniyle dört saatlik bir kesintiye yol açmış ve ulaşım ile sanayi durmuştur. 2017’deki Portekiz orman yangınları enerji hatlarını vurmuş, kırsalda uzun süreli kesintilere neden olmuştur. 2021’de Madrid’i etkileyen Filomena Fırtınası birkaç günlük kesintilere yol açmış, altyapının doğal afetlere karşı zayıf durumda olduğunu göstermiştir. İlgili bir kesinti de 2006 yılında Avrupa’da yaşanmış, Almanya’daki bir şebeke arızası Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz’i etkileyerek 15 milyon haneyi karanlıkta bırakmıştır.