Avrupa’nın şehirlerinde bu yaz meydana gelen şiddetli sıcak hava dalgaları sonucunda 50,000’den fazla kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Bu durum, Avrupa’nın kaydedilen en ölümcül sıcaklık dalgası olma özelliğini taşıyor. Araştırmalar, ölümlerin yaklaşık üçte ikisinin, yani 32,600’den fazlasının, fosil yakıt kirliliği nedeniyle iklim değişikliğiyle doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
SICAK HAVA DALGASININ ETKİLERİ
Araştırmalar, 2026 yazının Avrupa genelinde sıcaklıkla ilgili ölümler açısından kaydedilen en kötü yaz olabileceğini belirtiyor. Bu çarpıcı ölüm sayısı, uluslararası liderlerin Türkiye’de bir araya geleceği Birleşmiş Milletler iklim zirvesinden birkaç hafta önce ortaya çıkarken, dünya genelinde küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin 1.5 derece üzerine çıkarmanın artık mümkün olmadığına dair bir BM raporunun yayınlanmasıyla çakıştı. Uzmanlar, iklim değişikliğinin en kötü sonuçlarını sınırlamak için hükümetlerin daha hızlı hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.
EŞİT OLMAYAN ETKİLER
Avrupa, en hızlı ısınan kıta konumunda ve aşırı sıcak, en ölümcül hava durumu biçimi olarak dayanılmaz hale gelmeye başladı. Mayıs sonundan Ağustos sonuna kadar süren bu dönem, Batı Avrupa’nın en sıcak yazı olarak kaydedildi. Sıcaklıklar, 1991-2020 ortalamasının yaklaşık 2.9 derece Celsius (5.2 Fahrenheit) üzerinde seyretti. Bazı günlerde ise sıcaklıklar, bazı ülkelerde alışılmışın 12 derece Celsius (21.6 Fahrenheit) üzerine çıktı.
Ölüm sayısını hesaplamak için bilim insanları, bu yaz 30 Avrupa ülkesindeki 854 şehirdeki sıcaklıkları iklim değişikliği olmayan bir dünyada beklenen sıcaklıklarla karşılaştırdı. Ayrıca, yüksek sıcaklıklar ile günlük ölümler arasındaki ilişkiye dair daha önce yayınlanmış araştırmaları kullanarak, Haziran başı ile Ağustos sonu arasındaki olası sıcaklıkla ilgili ölümleri modellediler. Bu yöntem, ulusal sağlık otoriteleri tarafından daha sonra üretilen ölüm sayısı tahminleriyle genel olarak uyumlu sonuçlar vermektedir. ÖLÜMLERİN YAŞ DAĞILIMI
Araştırmalar, şehirlerde toplam 50,391 sıcaklıkla ilgili ölüm tahmin etti ve bu, araştırılan ülkelerin nüfusunun yaklaşık %40’ını kapsıyor. Ölüm sayısı, son 26 yılın en yüksek rakamı ve önceki büyük Avrupa sıcak hava dalgalarından, yani 2022 ve 2003 yıllarındaki ölümlerden çok daha yüksek. Güney ve Batı Avrupa en fazla etkilenen bölgelerken, genellikle daha serin olan kuzey bölgeleri, örneğin Birleşik Krallık da binlerce ölümle karşılaştı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE BAĞLILIK
Raporda, iklim değişikliğinin sıcak ölüm oranlarındaki rolünün giderek daha belirgin hale geldiği ifade ediliyor. Yüzyılın başlarında, fosil yakıt kirliliği sıcak ölümlerin yaklaşık %40’ından sorumlu iken, bu oran günümüzde yaklaşık üçte ikiye çıkmış durumda. Araştırmaya dahil olmayan Warwick Üniversitesi’nden çevre ve sağlık alanında doçent olan Raquel Nunes, bu bulguların aşırı sıcakların ne kadar ölümcül olabileceğine dair artan kanıtlara katkıda bulunduğunu belirtiyor.
GÜVENLİK VE GELECEK
Nunes, 65 yaş altındaki genç bireyler arasında da yüksek ölüm sayısının bulunduğunu vurguladı. Uzmanlar, fosil yakıt bağımlılığına son verilmediği sürece, giderek daha sıcak ve tehlikeli yazların yaşanacağını ifade ediyor. Bu veriler, daha sıcak ve aşırı yazların halk sağlığı üzerindeki olumsuz etkisini artırarak sürdüreceğinin güçlü bir hatırlatıcısı niteliğinde.