Batı Amerika Birleşik Devletleri’nin büyük bir bölümü, bu hafta sonu mevsim normallerinin oldukça üzerinde seyreden alışılmadık derecede güçlü bir sıcak hava dalgasının etkisi altına girecek. California’dan Kanada’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada on milyonlarca kişi, yılın en sıcak günlerini yaşamaya hazırlanıyor. Batı’daki en az 12 eyalette hafta sonu boyunca çok sayıda sıcaklık rekorunun kırılması beklenirken, yaklaşık 40 milyon kişi için sıcaklık uyarıları yürürlükte. Kıta Amerika’sının yüzde 10’undan fazlası, önümüzdeki günlerde 2026 yılının bugüne kadarki en sıcak gününü yaşayacak.
REKOR SICAKLIKLAR GELİYOR
Cuma gününden itibaren Salı gününe kadar Güney Kaliforniya’dan Wyoming ve Colorado’ya kadar uzanan bölgede sıcaklıklar, yazın zirve yaptığı dönem için bile normalin 10 dereceden fazla üzerine çıkacak. California’daki Death Valley’de (Ölüm Vadisi) Cumartesi günü sıcaklığın 126 dereceyi (Fahrenheit) bulması bekleniyor. Ancak normale kıyasla en yüksek sıcaklıklar, kuzey Rocky Dağları ve Ovalar bölgesinde görülecek; termometrelerin 105 dereceye kadar yükselmesi öngörülüyor. Bu değer, olması gerekenden neredeyse 20 derece daha sıcak. Araştırmalar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin bu tür sıcak hava dalgalarının oluşma olasılığını artırdığını, ayrıca onları daha yoğun ve daha uzun süreli hale getirdiğini gösteriyor.
SICAKLIK KUBBESİ REKOR KIRABİLİR
Bu sıcak hava dalgasına neden olan sıcaklık kubbesinin (heat dome), Güney Kaliforniya ve Arizona’nın bazı bölgelerinde yoğunluğu açısından da rekor kırması mümkün. Sıcaklık kubbeleri, bir tencerenin kapağı gibi çalışarak altlarındaki sıcak havayı hapseder ve güçlendirir. Bu kubbenin atmosferde tipik olana göre daha yükseğe ulaşması bekleniyor ve bu da altında daha fazla havayı hapsedebileceği anlamına geliyor. Bu durum, yüzey sıcaklıklarının ne kadar aşırı olabileceğine dair tavanı yükseltiyor. Ulusal Hava Durumu Servisi verilerine göre, aşırı sıcak hava, ABD’deki en ölümcül aşırı hava olayı türü olarak öne çıkıyor ve kasırgalar, hortumlar ile yıldırımların toplamından daha fazla yıllık ölüm ortalamasına sahip.
UZUN SÜRELİ TEHLİKE KAPIDA
Bu güçlü sıcaklık kubbesi, yaz boyunca ABD ve Avrupa’yı aynı anda etkileyen bir dizi sıcak hava dalgasının son halkası. Özellikle güçlü ve yavaş hareket eden sıcaklık kubbelerinin, dünya ısındıkça daha yaygın hale gelme ihtimali, aktif araştırma konuları arasında yer alıyor. Bu hafta sonu yaşanacak sıcaklık, sıcaklık kubbesinin uzun vadeli etkisinin sadece ilk dalgası olabilir. Batı’nın büyük bir bölümünde 6 Ağustos’tan itibaren daha fazla sıcak hava bekleniyor. Güneybatı, Dağlık Batı ve kuzey Great Plains bölgesinde 12 milyondan fazla insan, Cumartesi ve Pazar günleri için 4 üzerinden 4 seviyesinde “aşırı” sıcaklık riski altında. Ek olarak 12 milyon kişi de 4 üzerinden 3 seviyesinde “büyük” sıcaklık riskiyle karşı karşıya. Ulusal Hava Durumu Servisi, bu seviyedeki sıcağın, soğutma ve sıvı alımı imkanı olmayan herkesi etkileyeceği uyarısında bulunuyor.
GECE SERİNLİĞİ DE YOK
Bu bölgelerde gece sıcaklıkları da normalin yaklaşık 10 derece üzerinde seyredecek ve karanlık çöktükten sonra bile çok az rahatlama sağlayacak. Bu serinleme eksikliği, vücudun ertesi günkü sıcaklık artışından önce toparlanma süresini kısaltması nedeniyle özellikle tehlikeli. Montana’nın Billings kentinde Cumartesi günü sıcaklığın 106 dereceye ulaşarak Ağustos rekorunu kırması bekleniyor. Kent, sadece iki hafta önce tüm zamanların en yüksek sıcaklığı olan 111 dereceyi kaydetmişti. Salt Lake City’de Cumartesi günü beklenen 106 derece, bu ayın başlarında kırılan tüm zamanların rekorunun ardından yeni bir Ağustos rekoru anlamına gelebilir. Phoenix, Tucson ve Las Vegas’ta sıcaklıkların 110 derecenin oldukça üzerine çıkması bekleniyor. Phoenix’in de bulunduğu Maricopa County’de bu yıl şu ana kadar doğrulanmış 40 sıcaklığa bağlı ölüm gerçekleşti.
KALİFORNİYA KIYILARINDA DA DİKKAT
California’da sıcaklıklar ortalamanın 5 ila 10 derece üzerinde seyredecek. Eyaletin büyük bölümünde 100 ila 110 derece görülürken, Los Angeles ve diğer kıyı şehirlerinde sıcaklıklar 80 ila 90 derece arasında kalacak. Sahillerde serinlemek isteyen Kaliforniyalılar, açık denizdeki Genevieve Kasırgası’nın etkisiyle eyaletin güney kıyılarını etkileyen büyük dalgalara ve “potansiyel olarak ölümcül rip akıntılarına” karşı dikkatli olmalı. Los Angeles County İtfaiye Departmanı’na bağlı cankurtaranlar, geçen hafta milyonlarca kişinin plajları ziyaret etmesiyle yaklaşık 2 bin okyanus kurtarması gerçekleştirdi.
YANGIN VE SU KAYNAKLARI TEHLİKESİ
Sıcak hava dalgası, Batı genelinde, özellikle de kurak Colorado Nehri Havzası’nda orman yangını ve su endişelerini artırıyor. Havzanın büyük bölümü ile orta ve Güney California’nın yüksek rakımlı kesimleri, geçtiğimiz kış ortalamanın altında kar yağışı aldı. Bu sıcaklık, toprağı daha da kurutarak bölgeyi orman yangınlarına karşı daha savunmasız hale getirecek. Nehir havzasının kırılgan durumu göz önüne alındığında, su ve enerji kaynaklarına ilişkin diğer endişeler de ön plana çıkıyor. ABD’nin en büyük iki baraj gölü olan Mead Gölü ve Powell Gölü’nün birleşik su seviyesi tarihi bir düşüşle rekor seviyede ve düşmeye devam ediyor. Bu rezervuarlar, havzanın tamamıyla birlikte on milyonlarca insana su sağlıyor. Sıcak hava dalgası, bu kritik kaynaklardaki buharlaşma oranını ve su seviyesindeki düşüşü daha da kötüleştirecek.