Başkan Donald Trump’ın Kongre onayı olmaksızın Beyaz Saray’da devasa bir balo salonu inşa etme girişimi, federal bir temyiz mahkemesinde Cuma günü yapılan kritik duruşmada sert sorularla karşılaştı. ABD DC Bölge Temyiz Mahkemesi’ndeki üç yargıçlı panel önünde iki saat süren duruşma, projeyle ilgili uzun süredir devam eden hukuki mücadelenin en son aşaması oldu. Mahkemeler projenin yasallığına şüpheyle yaklaşırken, neredeyse 90 bin metrekarelik etkinlik alanındaki inşaat çalışmaları sürüyor. Trump yönetimi, yasa koyucular projeye açıkça izin vermediği sürece balo salonunun yer üstü inşaatının devam edemeyeceğine hükmeden alt mahkeme kararının süresiz olarak durdurulmasını talep ediyor.
MAHKEMEDE KRİTİK SORULAR GÜNDEME GELDİ
Bölge Yargıcı Richard Leon’un yıl başında verdiği bu karar, Nisan ayında temyiz mahkemesi tarafından dondurulmuş ve Trump’ın inşaata şimdilik devam etmesine izin verilmişti. Son haftalarda, eski Doğu Kanadı’nın yerinde yükselen yeni alanın yer üstü kısımları gözle görülür hale geldi. Söz konusu kanat, ülkenin önde gelen tarihi koruma kuruluşunun Aralık ayında dava açmasından yaklaşık iki ay önce tamamen yıkılmıştı. Dava, Trump’ın ikinci döneminde peşine düştüğü projeleri durdurmak isteyen bireyler ve gruplar tarafından son aylarda açılan yaklaşık on davadan biri.
HUKUKİ SÜREÇTE KİLİT TARTIŞMA
Duruşmada, Adalet Bakanlığı avukatı temyiz mahkemesinden Leon’un kararını bozmasını talep ederken, yönetimin bu turda ve hatta Yüksek Mahkeme önünde kaybetmesi halinde bile hiçbir mahkemenin Trump’a balo salonunu yıktırma yetkisi olmadığını savundu. Eski Başkan Barack Obama döneminde atanan Yargıç Patricia Millett, Adalet Bakanlığı avukatı Yaakov Roth’a bu iddianın ne zaman kaçınılmaz hale geldiğini sordu. Roth, yıkımın ilk gününden itibaren bile projenin durdurulmasının uygunsuz olacağını belirterek, bunun ancak Kongre’nin bir yasasıyla engellenebileceğini, mahkemelerin bağımsız bir rolü olmadığını söyledi.
MÜDAHALE YETKİSİ TARTIŞMASI ALEVLENDİ
Tarihi Koruma Vakfı avukatı Tad Heuer, bu argümanın 1803 tarihli Marbury v. Madison davasıyla çeliştiğini vurguladı. Heuer, “Marbury v. Madison’a göre, yasanın ne olduğunu söylemek kesinlikle yargı organının görevidir. Görünüşe göre hükümetin pozisyonu, bu tür bir kanunsuz eylemin mahkeme tarafından asla durdurulamayacağı yönünde. Bu tamamen yanlış. Mahkemenin işi tam olarak bu” dedi.
TRUMP’IN HUKUKİ STRATEJİSİ VE MAHKEME TEPKİLERİ
Trump’ın bu ihtilaftaki stratejisinin büyük bölümü, Tarihi Koruma Vakfı’nın davayı açma hakkına sahip olup olmadığı sorusuna odaklanmış durumda. Başkan, vakfın iddia ettiği zararın “hukuki menfaat” oluşturmadığını savunuyor. Yargıç Millett, hükümetin bu tutumunu “Hızlı hareket et, bir şeyleri kır ve sonra kimsenin hukuki menfaati kalmasın” sözleriyle eleştirdi. Trump tarafından atanan Yargıç Neomi Rao ise başkanın argümanlarına yakın durarak, balo salonunun ulusal güvenlik boyutuna dikkat çekti.
YASAL DAYANAK SORUNU MASADA
Davada, hükümetin projenin yasal dayanağı olarak gösterdiği federal yasaların Trump’a iddia ettiği yetkiyi verip vermediği sorgulanıyor. Yargıç Leon bunu vermediklerine hükmetmişti ve Cuma günkü duruşmada panel çoğunluğu bu görüşe katılma eğilimi gösterdi. Eski Başkan Joe Biden döneminde atanan Yargıç Bradley Garcia, hükümetin başvurduğu yasalardan birinin Beyaz Saray’da 2,5 milyon dolarlık bakım tadilatına izin verdiğini ancak bunun bir kanadı yıkıp yeniden inşa etmeyi kapsamadığını söyledi. Garcia, Washington DC’deki federal arazilere yapılacak yapılar için yasa koyuculardan onay alınmasını şart koşan ayrı bir yasanın “kendi başına ele alındığında davayı sonlandıracağına” dikkat çekti.