Beyaz Saray, yeni yayımladığı bir raporda Smithsonian Enstitüsü yöneticilerini, Amerikan mirasını silen kutuplaştırıcı ve aşırı sol bir ideolojik çerçeveyi benimsemekle suçladı. Bu hamle, Trump yönetiminin ABD’nin kültürel ve tarihi kurumlarını yeniden şekillendirme çabalarının en son örneği olarak kayıtlara geçti. ABD’nin kuruluşunun 250’nci yıl dönümünde yayımlanan raporda Beyaz Saray İç Politika Konseyi, Smithsonian’ın misyonunu “düz tarih eğitimi ve bilimsel çalışmalardan uzaklaştırarak ülkeyi dönüştürmeyi hedefleyen aşırı bir siyasi aktivizme” kaydırdığını öne sürdü.
SMITHSONIAN’A “UYANIK” İDEOLOJİ BASKISI
Dünyanın en büyük müze kurumu ve Amerika tarihinin anlatısını şekillendiren kilit bir aktör olan Smithsonian, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminde “uyanık” ideolojiyi terk etmesi yönünde baskı altında. Kurum, kendisini bir yürütme organı olarak görmese de eşsiz bir kamu-özel güveni olarak faaliyet gösteriyor. Smithsonian sözcüsü yaptığı açıklamada, “180 yılı aşkın süredir Smithsonian, Amerikan halkına tarafsız ve bağımsız bilimsel çalışmalarla hizmet vermiştir ve vermeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
RAPORUN TEMEL BULGULARI VE ELEŞTİRİLER
162 sayfalık rapor, Mart 2025’te imzalanan “Amerikan Tarihine Gerçeği ve Sağduyuyu Geri Getirme” başlıklı başkanlık kararnamesinin ardından geldi. Söz konusu kararname, Beyaz Saray’ın ülke tarihini olumsuz bir ışıkta gösteren “tarihi revizyonlar” olarak tanımladığı yaklaşımla mücadele etmeyi amaçlıyordu. Bu düzenleme, ulusal parklar ve anıtlar da dahil olmak üzere ülke genelindeki kültürel kurumlarda değişikliklere yol açtı. Trump’ın yardımcılarına, kurumdaki Amerikan karşıtı propaganda olarak değerlendirilen unsurları temizleme görevi verildi. Beyaz Saray raporu özellikle Ulusal Amerikan Tarihi Müzesi yönetiminin, ülkenin “asil ve dürüst hikâyesine” karşı çıkan “radikal, aktivist bir ideoloji” tarafından ele geçirildiğini iddia ediyor. Rapordaki temel bulgular arasında Amerika’nın kurucularına yeterince ilgi gösterilmemesi, cinsiyet akışkanlığına dair eğitim materyalleri ve “beyazlık” kavramına karşı yürütülen bir haçlı seferi yer alıyor.
BEYAZ SARAY’IN İNCELEMESİ VE SMITHSONIAN’IN TUTUMU
Beyaz Saray, geçtiğimiz Ağustos ayında Smithsonian Enstitüsü’ndeki sergi ve materyallere yönelik kapsamlı bir iç inceleme talimatı vermişti. İncelemede, “başkanın Amerikan istisnacılığını kutlama yönündeki talimatına uyum” sağlanmasına büyük önem verildi. Smithsonian Sekreteri Lonnie Bunch III, kurumun Beyaz Saray’ın inceleme için talep ettiği her şeyi vermesine rağmen özerkliğini koruduğunu söyledi. Uzun süre kamuoyunun önüne çıkmayan Bunch, yakın zamanda Amerika’nın 250’nci doğum günü için bir serginin küratörlüğünü üstlendi. Beyaz Saray raporu ise müze yönetimini ülkenin temel hikâyesini “kasten gizlemek ve bastırmakla” suçluyor. Raporda, müzenin tarihte bilinçli olarak “Amerika Birinci” bakış açısından uzaklaştığı öne sürülüyor. Tarihçi ve Smithsonian’ın başına geçen ilk Siyah Amerikalı olan Bunch, yönetimin “American Aspirations” sergisi üzerinde hiçbir etkisinin olmadığını belirterek, “Amacım, tarihin partizanlıkla değil, bilimsel çalışmalarla yönlendirilmesidir. Smithsonian her zaman kendi bilimsel araştırmasını yapar ve bu doğrultuda hareket eder” dedi.