Beyaz Saray, Katar tarafından bağışlanan ve yeni hizmete giren jetin Air Force One olarak kullanılması için hızlı bir şekilde yükseltme çalışması yürütüyor. Konuya yakın iki kaynağa göre bu gelişme, yönetim yetkililerinin Başkan Donald Trump’ın yüksek riskli bölgelerde bu uçağı kullanmaması gerektiği yönündeki iç görüşmelerinin ardından geldi. Bu sonbaharda yapılması planlanan yükseltmelerin kapsamı henüz netleşmiş değil.
GÜVENLİK ENDİŞELERİ VE YENİDEN DEĞERLENDİRME
İki kaynak, Trump’ın bu ay başında Türkiye’ye seyahat etmeden önce yetkililerin, Başkan’ın özellikle İran ile aylardır süren savaş nedeniyle daha yüksek risk taşıyan bölgelere, özellikle de İsrail’e, yeni bakımdan geçmiş bu jetle gitmemesi konusunu görüştüğünü belirtti. Trump, bakımdan geçirilen uçağa övgüler yağdırmış olsa da, üst düzey yetkililerin ilk değerlendirmesinin ardından uçağın güvenli olduğuna kanaat getirilmesi üzerine bu ay başında Türkiye’ye bu jetle gitti. Kaynaklardan biri, yetkililerin daha sonra bu uçağın o seyahat için kullanılmasına izin vermenin bir hata olduğunu fark ettiğini söyledi. Diğer kaynak ise güvenlik değerlendirmelerinin sık sık değiştiğine dikkat çekti. Trump, uçağın ek güvenlik güçlendirmelerine ihtiyacı olduğunu kamuoyu önünde kabul eder gibi oldu ve Pazar günü gazetecilere yakında uçağın “maksimum seviyeye çıkarılacağını” söyledi. Planlanan değişikliklerin “yaklaşık bir ay” süreceğini ekleyen Trump’ın bu zaman çizelgesi, uzmanlara göre önemli iyileştirmeler yapmak için yeterli değil.
UÇAĞIN YÜKSELTİLMESİ VE PLANLANAN SÜREÇ
Trump, Türkiye’den ayrılırken yeni jet yerine eski başkanlık uçağını tercih etti ve bu durum uçağın güvenlik eksikliklerine yönelik incelemeleri beraberinde getirdi. Trump o dönemde, uçak değişikliğinin güvenlik önlemlerinin yetersizliğinden değil, Birleşik Krallık’taki bir hava üssünde bulunan Amerikan askerlerinin uçağı görebilmesi için yapıldığını savundu. Ancak konuya yakın iki kaynak, yeni jetin uluslararası ortamlarda başkanın güvenliğini sağlamak için aynı kabiliyetlere sahip olmadığını belirtti. Uçakla ilgili güvenlik endişelerine ilişkin sonraki haberler başkanı kızdırdı ve olağanüstü bir sızıntı soruşturmasını tetikledi. Bu soruşturma kapsamında konuyu ilk gündeme getiren gazetecilere mahkeme celbi gönderildi ve Beyaz Saray yetkililerinden telefonlarını teslim etmeleri istendi. Pazartesi günü Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, yeni jetin “tamamen güvenli” olduğunu savunurken, sonbaharda yaklaşık bir ay sürecek ek çalışmaların yapılacağını doğruladı. Konuya yakın bir kaynak, Trump’ın yükseltmelerden önce jeti yurt içi seyahatlerde ve hatta bazı uluslararası yolculuklarda kullanmasının beklendiğini, çünkü uçağın düşük riskli destinasyonlar için güvenli kabul edildiğini söyledi. Bu kapsamda Eylül ayında İrlanda’yı ziyaret etme olasılığı da değerlendiriliyor.
BOEİNG’İN YENİ UÇAKLARI BEKLENİYOR
Trump, Çin lideri Xi Jinping ile bir görüşme olasılığı kapsamında yılın ilerleyen dönemlerinde yeni jeti Çin’e götürebileceğini de ima etti. Ancak bu planlar büyük ölçüde tüm yükseltmelerin bir ayda tamamlanmasına bağlı. Havacılık uzmanları bu hızlandırılmış zaman çizelgesine hemen şüpheyle yaklaştı. AeroDynamic Advisory’nin yönetici direktörü Richard Aboulafia, bir uçakta bu kadar kısa sürede anlamlı bir iyileştirme yapılamayacağını belirterek, “Ama 30 günde pilot bardaklığı için birkaç farklı seçenek deneyebilirler” diye espri yaptı. Ordu, jeti geçen yıl Katar’dan teslim aldı ve üzerinde yapılan çalışmalar bir yıldan biraz fazla sürdü. Aboulafia, “Başlangıçta sahip oldukları süre, güvenlik zafiyetlerini taramak ve bazı temel iletişim ekipmanları ile sınırlı düzeyde kendini koruma sistemleri kurmak için faydalıydı. Eski Air Force One standartlarına ulaşmak ise birkaç yıl alır” dedi. Bağışlanan jet, Boeing’in 2028’de teslim edilmesi planlanan iki yeni uçağı tamamlayana kadar Air Force One rolünü üstlenecek bir “köprü” uçağı olarak tasarlandı. Boeing CEO’su Kelly Ortberg, “Bu, şimdiye kadar yaptığımız en karmaşık çift koridorlu uçak. Tasarım aşamasını bitirdik ve uçakları yeniden inşa ediyoruz. Önümüzde ne olduğunu bildiğimizden eminiz” dedi.
TRUMP’IN KİŞİSEL İLGİSİ VE HUKUKİ SORULAR
Katar’ın Trump’a 400 milyon dolarlık jeti hediye etmesinin ardından uçağın tasarımı ve bakımı, başkan için kişisel bir önem kazandı. Zira Trump’ın görev süresi, yeni uçakların teslim edileceği tarihe kadar büyük ölçüde sona ermiş olacak. Bu arada Beyaz Saray, uçağı kabul etme kararıyla ilgili hukuki, etik ve ulusal güvenlik sorularını topyekûn reddetti. Kaynaklar, Trump’ın uçağın iç detaylarının büyük bir kısmını, hatta her bölgenin zemin kaplamasına kadar kendisinin seçtiğini aktardı. Uçağı kamuoyuna tanıttığında “dünyanın en lüks uçağı” olarak nitelendiren Trump, “Açıkçası, böyle bir uçağı biz inşa edemezdik çünkü gerekli parayı harcamaya istekli olmazdık. Onlar en üst düzeyde para harcadılar” ifadelerini kullanmıştı.