ABD’de bir devlet laboratuvarında görev yapan iki bilim insanı, Afrika’dan ülkeye etkisiz hale getirilmiş maymun çiçeği (mpox) virüsü şişeleri kaçırmak ve Michigan’daki bir havalimanında soruşturmacılara verdikleri ifadelerde yalan söylemekle suçlandı. Federal soruşturma kapsamında Montana’daki Rocky Mountain Laboratuvarları’nda virüs ekolojisi bölümünün başkanı Vincent Munster ve onunla birlikte çalışan Claude Kwe hakkında Detroit’teki federal mahkemede iddianame hazırlandı. İki bilim insanı, Ocak ayında Paris’ten gelen bir uçuşla Detroit Metropolitan Havalimanı’nda durduruldu; Kongo Cumhuriyeti’nde dokuz gün geçirdikten sonra ülkeye dönüyorlardı. Maymun çiçeği hastalığının yol açtığı salgın, Orta Afrika’daki geniş bir bölge olan Kongo’da 2.000’den fazla ölümle ilişkilendirilmiş olsa da, iki yıl süren salgın Nisan ayında sona erdirilmişti.
BİLİM İNSANLARI VİRÜS ÖRNEKLERİNİ BEYAN ETMEDİ
FBI’ın mahkemeye sunduğu belgelere göre Munster, ABD’ye biyolojik materyal veya numune getirdiğini “şiddetle reddetti”. Ancak yapılan testler, Munster ve Kwe’nin yanlarında etkisiz hale getirilmiş maymun çiçeği virüsü bulunan şişeler taşıdığını, buna rağmen bu örnekleri beyan etmediklerini ve gerekli izinleri almadıklarını ortaya koydu.
YETKİLİ: KAMU GÜVENİ İHLAL EDİLDİ
Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı Müfettişlik Ofisi’nden Marcus Sykes, uygun izin olmadan biyolojik materyalleri ABD’ye gizlice sokmaya yönelik her türlü girişimin kamu güvenini ihlal ettiğini ve halkı riske atabileceğini söyledi. Munster ve Kwe, yorum taleplerine yanıt vermedi. İkili, Çarşamba günü Montana’nın Missoula kentindeki federal mahkemede hakim karşısına çıkacak.
SORUŞTURMA DEVAM EDİYOR
Laboratuvarı denetleyen Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH), konunun halen soruşturma altında olduğunu ve NIH’in kolluk kuvvetleri ve ilgili makamlarla tam iş birliği yaptığını açıkladı. NIH, devam eden bir soruşturma ve personel meselesi olduğu için şu aşamada daha fazla bilgi veremeyeceklerini belirtti.
FBİ'DAKİ İFADELER ÇELİŞKİLİ ÇIKTI
Mahkeme dosyasında Munster ve Kwe’nin neden etkisizleştirilmiş maymun çiçeği virüsünü laboratuvarlarına getirmek istediklerine dair bir açıklama yer almadı. Ancak FBI, her iki bilim insanının da maymun çiçeği araştırmaları üzerinde kapsamlı çalışmalar yürüten virologlar olduğunu bildirdi. FBI’ın aktardığına göre Munster, Detroit bölgesindeki havalimanında soruşturmacılara gerekli belgelerin dizüstü bilgisayarında olduğunu ancak bunlara ihtiyaç olmadığını, “bunu her zaman yaptığını” söyledi. FBI, Munster’ın gümrük memurlarına gerekli belgelere sahip olduğu yönündeki ifadelerinin “önemli ölçüde yanlış” olduğuna inanmak için makul gerekçeler bulunduğunu belirtti.
MAYMUN ÇİÇEĞİ HASTALIĞI HAKKINDA
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre maymun çiçeğinin en yaygın belirtileri arasında döküntü ve ateş bulunuyor, ancak hastalık bazen ciddi seyredebiliyor. Çoğu hasta tamamen iyileşiyor. Daha önce monkeypox olarak bilinen maymun çiçeği, bilim insanları tarafından ilk kez 1958’de maymunlarda “çiçek benzeri” bir hastalık salgınları sırasında tanımlandı. Birkaç yıl öncesine kadar insan vakalarının çoğu, enfekte hayvanlarla yakın temas halinde olan Orta ve Batı Afrika’daki kişilerde görülüyordu. 2022’de virüsün ilk kez cinsel yolla bulaştığı doğrulandı ve daha önce maymun çiçeği bildirimi yapmamış 70’ten fazla ülkede salgınlara yol açtı.