FİZİKÇİLER KARA DELİK BOMBASININ İNŞASINI AÇIKLADI
İngiltere’deki Southampton Üniversitesi’nden fizikçiler, laboratuvar ortamında ilk kara delik bombasını inşa ettiklerini duyurdu. Uzun zamandır var olan “kara delik bombası” konsepti, dönen bir kara deliğin enerjisinin, çevresine yerleştirilen “ayna” gibi yansıtıcı bir sistem aracılığıyla güçlendirilip biriktirilmesi ve sonrasında büyük bir patlama yaratması fikrine dayanıyor. Yapılan yeni çalışmada, bilim insanları gerçek bir kara delik ile bunu gerçekleştirmeleri mümkün olamayacağı için laboratuvar ortamındaki bir kara delik modeli üzerinde güvenli bir şekilde inşasını başardılar.
YENİ FİZİKSEL PRENSİPLERİ ORTAYA KOYDU
Araştırmacılar, sürecin arkasındaki fiziksel prensiplerin tamamen aynı olduğunu belirtiyor. Enerji çıkarma fikri ilk kez 1969 yılında fizikçi Roger Penrose tarafından önerildi. Penrose, dönen bir kara deliğin çok yakınından geçen bir parçacığın, ünlü fizikçi Albert Einstein’ın belirttiği Genel Görelilik prensibi nedeniyle enerji kazanacağını keşfetti. Bu etki, kara deliğin etrafındaki uzay-zamanı sürükleyip hızlandırmasıyla oluşuyordu.
SÜPERRADYANS ETKİSİ
İki yıl sonra, bilim insanı Yakov Zeldovich, benzer bir etkileşimin başka senaryolarla da yaşanabileceğini fark etti. Örneğin, hızlı dönen bir metal silindir etrafında hareket eden ışıkta da aynı durum gözlemlenebiliyor. Zeldovich, “süperradyans” adı verilen bu etkinin, silindirin dönme frekansı ışığın frekansıyla eşleştiği sürece ortaya çıkabileceğini hesapladı. Ancak bu hız son derece yüksek oluyordu. Zeldovich ayrıca, dönen silindiri silindirik bir aynayla çevreleyerek enerjinin yansıtılabileceğini ve pozitif bir geri besleme döngüsü oluşturabileceğini öne sürdü. Böylece enerji dışarı atılabileceği ya da bir patlama yaratabileceği düşünülüyor. Fakat bu fikir uzun süre boyunca teorik düzeyde kalmıştı.
DENYİ BİLGİLERİ ORTAYA ÇIKARDI
Southampton Üniversitesi’nden Hendrik Ulbricht ve ekibi, ilgili deneyi gerçekleştirerek durumu değiştirdi. Ulbricht ve ekibi, dönen bir alüminyum silindir ve manyetik alanları kullanarak Zeldovich’in geri besleme döngüsünü gösterecek bir yöntem buldular. New Scientist’e yaptığı açıklamada Ulbricht, ilk prototipi 2020 yılında kurduklarını ifade etti.
SİLİNDİR VE MANYETİK ALAN DENGESİ
Son çalışmada oluşturulan yeni düzenek, bir elektrik motoru ile döndürülen alüminyum silindir ve onu çevreleyen metal bobinlerden oluşuyor. Bobinler, silindirin etrafında benzer hızda dönen bir manyetik alan meydana getiriyor. Bu sistemde bobinler ayna gibi, manyetik alan ise ışık işlevi görüyor. Böylece Zeldovich’in öngördüğü gibi, silindirin yaydığı daha güçlü bir manyetik alan ortaya çıkıyor.
GÜÇLÜ DÖNGÜ ETKİSİ
Portekiz’deki Lizbon Üniversitesi’nden Vitor Cardoso, New Scientist’e verdiği demeçte, “Düşük frekanslı bir elektromanyetik dalgayı dönen bir silindire yönlendirerek, geri dönen şeyin daha fazla olduğunu gözlemliyorsunuz. Bu gerçekten akılalmaz bir durum” şeklinde konuştu. Söz konusu deney, gerçek kara deliklerin çevresindeki parçacıklara nasıl enerji sağladığının anlaşılmasına katkı yapabilir.