Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, İran’ın nükleer taahhütlerine bağlılığını onaylayan ve ülkeye yönelik BM yaptırımlarının kalıcı olarak kaldırılmasını öngören karar tasarısını reddetti. Bu durum, İran’a yönelik yaptırımların yeniden uygulanma sürecinin resmen başlamasına yol açtı.
oylama sonuçları
Konseyde yapılan oylamada tasarı sadece Çin, Rusya, Pakistan ve Cezayir tarafından desteklendi. Aleyhte oy kullanan ülkeler ise İngiltere, Fransa, ABD, Sierra Leone, Slovenya, Danimarka, Yunanistan, Panama ve Somali oldu. Guyana ve Güney Kore ise çekimser kaldı. Bunun yanı sıra, İran ile İngiltere, Fransa ve Almanya’dan oluşan “Avrupa Üçlüsü” ülkeleri arasında 28 Eylül’e kadar bir anlaşma sağlanamazsa, BM yaptırımlarını devreye sokacak “snapback” mekanizması işletilecek.
tepkiler
İran’ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani, karara karşı çıktı. E3 ülkelerinin nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini belirten İrevani, “Attıkları adımlar uluslararası hukuka ve doğrudan BMGK’ya aykırıdır. Üç ülke, savunduklarını iddia ettikleri çerçeveyi kendileri yıktı” ifadelerini kullandı. İngiltere, Fransa ve Almanya’nın yaptırımları geri getirmeye yönelik her girişiminin “uluslararası hukuka doğrudan saldırı” olduğunu vurgulayan İrevani, İran’ın nükleer programının hiçbir zaman barışçıl rotadan sapmayacağını da ekledi. Ayrıca, BMGK’nin diyalog ve uzlaşma fırsatını kaybettiğini, bu nedenle başlayan her türlü gerilimden ve çıkacak krizden üç Avrupa ülkesinin sorumlu olacağını dile getirdi.
snapback mekanizması
E3 ülkeleri, 28 Ağustos’ta BM Güvenlik Konseyi’ne İran ile dünya güçleri arasında 2015’te imzalanan nükleer anlaşma çerçevesinde geri adım atma mekanizmasını devreye soktuklarını bildirmişti. Bu adımla birlikte BM’nin İran’a yönelik yaptırımlarının 30 gün içinde yeniden yürürlüğe girme ihtimali ortaya çıkmış oldu. Bahsedilen yaptırımlar, nükleer anlaşma kapsamında İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda diğer tarafların tüm uluslararası yaptırımları tekrar uygulamasına olanak tanıyor.
JCPOA anlaşması
İran, 2015 yılında İngiltere, Çin, Fransa, Almanya, Rusya ve ABD ile Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nı (JCPOA) imzalamıştı. Bu anlaşmaya göre, İran yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer programını sınırlandırmayı kabul etmişti. ABD’nin 2018 yılında anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koyması, İran’ın nükleer taahhütlerine uyumunu azalttı.