BM GÜVENLİK KONSEYİ’NDEN İRAN’A YAPTIRIM KARARI
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, İran’ın nükleer taahhütlerine bağlılığını onaylayan ve ülkeye yönelik BM yaptırımlarının kalıcı şekilde kaldırılmasını amaçlayan karar tasarısını reddetti. Bu durum, İran’a karşı yaptırımların yeniden uygulanması sürecinin resmen başlamasını sağladı.
TASARIYA DESTEK VE KARŞI OYLAR
Konseydeki oylama sırasında tasarıya sadece Çin, Rusya, Pakistan ve Cezayir destek verdi. Diğer yandan, İngiltere, Fransa, ABD, Sierra Leone, Slovenya, Danimarka, Yunanistan, Panama ve Somali aleyhte oy kullandı. Guyana ile Güney Kore ise çekimser kaldı. Ayrıca, İran ile İngiltere, Fransa ve Almanya’dan oluşan “Avrupa Üçlüsü” (E3) arasında 28 Eylül’e kadar bir anlaşmaya varılamaması durumunda, BM yaptırımlarını devreye sokacak “snapback” (Tetik) mekanizması işletilecek.
İRAN’DAN REAKSİYON
İran’ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani, karara sert tepki gösterdi. E3 ülkelerinin nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini belirtirken, “Attıkları adımlar uluslararası hukuka ve doğrudan BMGK’ya aykırıdır. Üç ülke, savunduklarını iddia ettikleri çerçeveyi kendileri yıktı” dedi. İrevani, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın yaptırımları geri getirme girişimlerini “uluslararası hukuka doğrudan saldırı” olarak tanımladı ve İran’ın nükleer programının hiçbir zaman barışçıl rotadan sapmayacağını vurguladı. Bu süreçte BMGK’nin diyalog ve uzlaşma fırsatını kaybettiğini ifade eden İrevani, tüm gerilimlerin ve olası krizlerin sorumlusunun üç Avrupa ülkesi olacağını belirtti.
‘SNAPBACK’ MEKANİZMASI NEDİR?
E3 ülkeleri, 28 Ağustos’ta BM Güvenlik Konseyi’ne İran ile dünya güçleri arasında 2015’te imzalanan nükleer anlaşmanın geri adım atma mekanizmasını hareket geçirdiklerini bildirdi. Bu adımla birlikte BM’nin İran’a karşı yaptırımlarının 30 gün içinde yeniden yürürlüğe girme olasılığı gündeme geldi. Bu yaptırımlar, nükleer anlaşma çerçevesinde İran’ın anlaşmaya uymaması durumunda diğer tarafların tüm uluslararası yaptırımları yeniden uygulamasına imkan tanıyor.
ORTAK KAPSAMLI EYLEM PLANI
İran, 2015 yılında İngiltere, Çin, Fransa, Almanya, Rusya ve ABD ile Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nı (JCPOA) imzalamıştı. Bu anlaşmaya göre İran, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer programını sınırlandırmayı kabul etmişti. Ancak, ABD’nin 2018 yılında anlaşmadan tek taraflı çekilmesi ve yaptırımları yeniden devreye alması, İran’ın nükleer taahhütlerine uymayı kademeli olarak azaltmasına sebep oldu.