Çarşamba günü meydana gelecek tam güneş tutulması, Kuzey Kutbu’ndan Batı Avrupa’ya uzanan güzergahta hava sıcaklığı, rüzgar hızı ve nem gibi koşulları etkileyecek. Ay, Güneş’in önünden geçerek Dünya yüzeyine gölge düşürdüğünde, tutulma sırasında sıcaklık, rüzgar ve nem oranında değişimler yaşanır. Bu durum, yüzeye ulaşan güneş radyasyonunun, yani güneş ışığı ve enerjisinin azalmasına neden olur. Güneş radyasyonu ne kadar çok engellenirse, süre ne kadar kısa olursa olsun, hava koşullarındaki değişim o kadar belirgin olur. Bu etki, sıcak bir günde gölgede kalan bölgelerin doğrudan güneş ışığı alan yerlere göre çok daha serin olmasına benzetilebilir.
SICAKLIK DÜŞÜŞÜNÜ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Çarşamba günkü tutulma, kuzey Rusya, Grönland’ın bazı bölgeleri, İzlanda, Portekiz ve İspanya’daki dar bir hat boyunca Güneş’i tamamen kapatacak ve bu bölgelerde daha belirgin hava değişimleri gözlemlenebilecek. Ancak tutulmaların yol açtığı hava değişimleri her yerde aynı olmayacak. Sıcaklıktaki düşüş miktarı, bulut örtüsü ve yılın zamanı gibi diğer faktörlere bağlı olarak büyük ölçüde değişebilir.
En büyük sıcaklık düşüşleri, genellikle Güneş’in gökyüzünde yüksek olduğu yaz öğleden sonralarındaki güneşli günlerde yaşanır. Güneş açısının yüksek olması daha yoğun güneş ışığı ve yüksek sıcaklıklar üretir, bu nedenle güneş radyasyonunun azalmasıyla termometrelerde belirgin düşüşler görülür. Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’ne göre bu düşüş, düşük nem oranına sahip bölgelerde 8 ila 14 Fahrenheit dereceye kadar çıkabilir. Sıcaklıklar tutulma başladığında yavaşça düşmeye başlar, ancak tam tutulma sona erene kadar en düşük seviyeye inmez, çünkü sıcaklık değişimleri güneş radyasyonundaki dalgalanmaların gerisinde kalır. Ağustos 2017’deki ABD tutulmasında, sıcaklıklar Lower Ohio Vadisi’nde tam tutulmadan yaklaşık 5 ila 10 dakika sonra en düşük seviyesine ulaşmıştı.
RÜZGAR HIZINDA AZALMA YAŞANACAK
Çarşamba günkü tutulma, İzlanda ve Grönland’da öğleden sonra meydana gelecek, ancak sıcaklığın ne kadar düşeceği, bu bölgelerde oldukça yoğun olabilecek bulut örtüsüne bağlı olacak. Bulutlar, zaten güneş radyasyonunun bir kısmını engelledikleri için sıcaklık düşüşünü azaltır. Portekiz ve İspanya’da tam tutulma gün batımından kısa bir süre önce gerçekleşecek. Bu, sıcaklıkların Güneş ufkun altına inmeden önce normalden biraz daha hızlı düşebileceği, ancak öğleden sonraki kadar dramatik bir düşüş yaşanmasının muhtemel olmadığı anlamına geliyor.
Azalan güneş radyasyonu ve düşen sıcaklıklar rüzgarı, bulut örtüsünü ve nemi de etkileyebilir. Tutulma sırasında hızlı soğuma, atmosferde depolanan ısı miktarını kısa süreliğine azaltır. Isı, havanın yükselmesine ve atmosferin dengesizleşmesine neden olur. Atmosfer, kendini dengelemek için ısı enerjisini dışarı atmaya çalışırken bulutlar, fırtınalar ve rüzgar oluşturur. Tutulma havayı soğuttuğunda, atmosfer sakinleşir ve rüzgar hızları düşer, çünkü dengeyi sağlamak için eskisi kadar çok çalışmasına gerek kalmaz. Bilim insanları, 2017’deki tam güneş tutulması sırasında Wyoming ve New York’ta çok sayıda hava ölçümü yaptı ve tutulma nedeniyle rüzgar hızlarının ortalama 6 mil azaldığını tespit etti.
BULUT ÖRTÜSÜ VE NEMDEKİ DEĞİŞİM
Önemli bir sıcaklık düşüşü bulut örtüsünü de değiştirebilir. 2024’teki tam güneş tutulması sırasında kuzey Teksas’ın bazı bölgelerindeki bulutlar azalmıştı, çünkü yakıtları olan havayı yükselten ve bulut oluşturan ısıyı kaybetmişlerdi. Nem hissi de sıcaklıkla yakından bağlantılıdır. Hava sıcaklığı ile havadaki nem miktarını ölçen çiğ noktası birbirine yaklaştığında nem oranı yükselir. Bu nedenle, tutulma sırasında hava sıcaklıkları kısa süreliğine düştüğünde, sıcaklık çiğ noktasına yaklaşır ve hava bir miktar daha nemli hissedilir.
SONRAKİ TAM TUTULMA NE ZAMAN?
Bir sonraki tam güneş tutulması, yaklaşık bir yıl sonra 2 Ağustos 2027’de gerçekleşecek. Güney İspanya’nın bazı bölgeleri, kuzey Afrika, Suudi Arabistan ve Yemen tam tutulma hattında yer alacak. ABD’de tam tutulmanın görülebileceği bir sonraki tarih ise 30 Mart 2033’te Alaska olacak.