İsviçre-Fransa sınırında bulunan Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’ndeki (CERN) Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda (LHC) gerçekleştirilen deneyler, doğanın bugüne kadar incelenen en küçük ölçeğinden sinyaller elde edilmesini sağladı. Cambridge Üniversitesi liderliğindeki araştırmada, atomdan 100 milyar kat daha küçük bir boyuta ulaşıldı. Fizikçiler, bu ölçeğe “zepteevren” adını verdi ve bu durumun evrenin işleyişine dair yeni ve kapsamlı teorilerin geliştirilmesine yardımcı olabileceği ifade edildi.
KARANLIK MADDE ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR
Araştırmacılar, evrenin büyük bir bölümünü oluşturan ancak doğrudan gözlemlenemeyen karanlık maddenin izini sürmek için güzellik kuarkını inceledi. Karanlık maddenin varlığı, çevre üzerindeki kütle çekim kuvveti sayesinde biliniyor. Yüksek enerjide çarpıştırılan parçacıkların ardından ortaya çıkan “güzellik kuarkı” adı verilen parçacıklar, saniyenin trilyonda birinden daha kısa bir süre varlık gösteriyor. Metrenin milyarda birinin trilyonda biri ölçeğindeki etkileşimler tespit edildi.
İNGİLTERE'DEKİ BÜTÇE KESİNTİLERİ
Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Harry Cliff, bu ölçekteki parçacıkların karanlık maddeye karşı daha hassas olabileceğini belirtti. Cliff, “Zepteevrenin kapısını çalıyoruz. Bu mikro dünyadaki hareketlilik, yeni parçacıkların davranışlarını gözlemlememize imkan tanıyor” değerlendirmesinde bulundu. Projeye dahil olan 28 ülke, detektörün kapasitesini 10 kat artıracak 150 milyon sterlinlik bir güncelleme üzerinde anlaştı. Ancak İngiltere Araştırma ve Yenilik Kurumu (UKRI), geçen yıl finansman payını çekeceğini açıkladı.
ULUSLARARASI ARAŞTIRMALARIN GELECEĞİ
UKRI, yaz aylarında Jodrell Bank Lovell teleskobu gibi diğer parçacık fiziği ve astronomi projelerinde de kesintiye gitti. Uluslararası LHCb iş birliğini yöneten Profesör Tim Gershon, İngiltere’nin araştırmadaki tam katılımının tehlikeye girdiğini belirtti. Ülke, büyük keşiflerin dışında kalma riskiyle karşı karşıya. Ünlü fizikçi Profesör Brian Cox, kesinti kararını kınayarak, İngiltere’nin bilimsel liderliğinden vazgeçmesinin uluslararası itibara zarar vereceğini dile getirdi.