ABD ile Çin arasındaki ticaret gerginliği, nadir toprak elementleri üzerinden daha da derinleşiyor. Washington, Pekin’i “güç kapma” çabasında bulunmakla suçlarken, Çin ise ABD’yi “çifte standart” uygulamakla eleştiriyor. Bu gerilimin sonucunda, Çin’in ABD’ye ihracatında eylül ayı itibarıyla yüzde 27 oranında bir azalma gözlemlendi.
TANZİMİ YENİDEN YÜKSELDİ
Stratejik öneme sahip nadir toprak elementleri üzerine yaşanan anlaşmazlıklar, iki ülke arasında tansiyonu yeniden yükseltiyor. ABD Ticaret Temsilcisi Jamison Greer, Çin’in ihracat kontrollerini genişletme niyetini açıklamasının ardından Washington’un Pekin ile görüşme talebinde bulunduğunu ancak bu görüşmenin Çin tarafından ertelendiğini ifade etti. Greer, “Bilgilendirilmedik. Kamuya açık kaynaklardan öğrenir öğrenmez Çinlilerle telefon görüşmesi yapmak için ulaştık ama ertelediler” diyerek Pekin’in bu adımını “güç kapma girişimi” olarak nitelendirdi.
ÇİN EKSENİNDE TEPKİ VERİLDİ
Çin tarafı ise hızlı bir yanıt vererek, devlet televizyonu CCTV’nin haberine göre, Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada ihraç kısıtlamalarının askeri endişeler nedeniyle alındığı savunuldu. Bakanlık, ABD ürünlerine yeni vergiler getirmeyeceklerini ancak güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek mevcut önlemleri devam ettireceklerini bildirdi. Ayrıca, ABD’nin Çinli şirketleri kara listeye almasına ve Çin bağlantılı gemilere ek liman ücretleri uygulamasını “çifte standart” olarak değerlendirdi.
İHRACATTAKİ DÜŞÜŞ DİKKAT ÇEKİCİ
Gerilim, ticaret rakamlarına da yansımış durumda. Çin’in ABD’ye olan ihracatı Eylül ayında yıllık bazda yüzde 27 oranında azaldı. Ağustos ayında görülen yüzde 33,1’lik düşüşle karşılaştırıldığında daralma biraz yavaşlamış olsa da, ticaret hacmindeki kayıp dikkat çekiyor. Eylül ayında ABD’ye yapılan ihracat 34,3 milyar dolar, ithalat ise 11,5 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Bu kaybı telafi etmek isteyen Çin, Asya-Pasifik ülkelerine ve Avrupa Birliği’ne yaptığı ihracatı artırmayı hedefledi. Japonya’ya 13,5 milyar dolar, Güney Kore’ye 12,3 milyar dolar, Tayvan’a 7,1 milyar dolar, Avrupa Birliği’ne 48 milyar dolar ve ASEAN ülkelerine 53,7 milyar dolar seviyesinde ihracat gerçekleşti. Özellikle ASEAN bölgesine yapılan ihracattaki yüzde 15,6’lık artış dikkat çekti.
GÜMRÜK VERGİSİ TEHDİDİ TARTIŞILIYOR
ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ithalatına yüzde 100 gümrük vergisi uygulama tehdidi ise küresel piyasalarda tedirginlik yarattı. Goldman Sachs Araştırma Ekibi, bu tehdidin APEC toplantısı öncesi müzakere gücü kazanma amacı taşıdığını öne sürdü. Rapor, mevcut tarife duraklatmasının 10 Kasım sonrasına kadar sürebileceği ve iki tarafın sınırlı tavizler verme ihtimalinin bulunduğunu belirtti. Jefferies analistleri, Pekin’in nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlama adımını Washington’a karşı bir pazarlık unsuru olarak değerlendirdi, gerginliğe rağmen tarafların anlaşma olasılığını tamamen dışlamadı.
ÇİN BÜYÜMESİ ÜZERİNDEKİ ETKİLER SINIRLI
Citi Research, Trump’ın potansiyel yüzde 100 gümrük vergisi kararının Çin’in büyümesi üzerindeki etkinin sınırlı olacağını öne sürdü. Citi ekonomistlerine göre, ihracattaki düşüş zaten devam eden bir süreç ve yeni vergilerin etkisinin “yönetilebilir” seviyelerde kalması bekleniyor. ANZ Research Başekonomisti Raymond Yeung, ABD-Çin ekonomik ayrışmasının “yeni normale” dönüştüğünü belirtti. Yeung, “Bu misilleme döngüsü kısa vadede bitmeyecek. Her iki taraf da kendi iç dinamiklerini koruma refleksiyle hareket ediyor” değerlendirmesinde bulundu.