Çin’in internet dünyasında son aylarda tuhaf bir iddia dolaşıyor: Ülkenin en ünlü tarihi hanedanlarından Tang Hanedanı’nın hiç var olmadığı öne sürülüyor. 618 ile 907 yılları arasında Çin’i yöneten, devasa toprak genişlemelerine, uluslararası ticaretin patlamasına ve sınırlarının ötesinde hayranlık uyandıran yüksek kültürün yeşermesine sahne olan bu dönem, her Çinli çocuğun okulda öğrendiği temel tarih konularından biri. Saray entrikalarından ilham alan tarihi diziler, devlet televizyonunun vazgeçilmez yapımları arasında yer alıyor. Üç yüzyıl süren bu hanedanın aslında bir efsane olduğunu söylemek, Amerikan İç Savaşı’nın hiç yaşanmadığını ya da Magna Carta’nın kurgu olduğunu iddia etmekle eşdeğer.
Ancak bu iddia, Çin’in oldukça hareketli internet kullanıcıları arasında hızla yayıldı. İktidardaki Komünist Parti için ise bu durum, vatandaşların 5 bin yıllık çalkantılı ve tartışmalı tarihleri hakkında nasıl konuşacaklarını kontrol etmeye odaklanan yönetim anlayışı açısından ciddi bir baş ağrısına dönüştü. Her şey, tarih fenomeni Qiao Yu adlı bir kişinin Mayıs ayında yayınladığı videoda kafa karıştırıcı astrolojik veriler kullanarak Tang Hanedanı’nın hiç yaşamadığını “kanıtlamaya” çalışmasıyla başladı. Bu sıra dışı iddia kısa sürede geniş kitlelere yayılırken, insanların antik Tang başkentinin bulunduğu Xi’an’daki turizm bürosunu arayıp hanedanın sahte olduğu gerekçesiyle kapanmasını talep ettikleri yönünde haberler ortaya çıktı. “Tang Hanedanı yok” etiketi, Çin’in X benzeri platformu Weibo’da on milyonlarca kez görüntülendi.
İDDİANIN ARKA PLANI VE UZANAN TARTIŞMALAR
Bu aldatmacanın ve yayılmasının arkasındaki motivasyonu tam olarak saptamak güç. Tang Hanedanı, geçmişte Çinli milliyetçiler tarafından, kurucu imparatorunun Çin nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Han etnik grubundan olmaması nedeniyle eleştirilmişti. Qiao Yu’nun iddiasının temelinde ise, Tang’dan sonra gelen Song Hanedanı’nın geleneksel olarak kabul edilenden çok daha erken başladığı ve bu nedenle Tang’ı ortadan kaldırdığı tezi yatıyor. Song Hanedanı, etnik Han kökenliydi. Harvard Üniversitesi’nde Çin çalışmaları profesörü olan William Kirby, bu iddiayı “temelde delilik” olarak nitelendirirken, tarihte gerçeklerin olduğunu ve “Tang Hanedanı’nın kesinlikle bunlardan biri” olduğunu söyledi. Kirby, “Çin hanedanı olmasının ötesinde, aynı zamanda bir İç Asya hanedanıydı” diye konuştu.
DEVLET MEDYASINDAN SERT TEPKİLER
Sosyal medyada yayılan bu yanılgı, Çin’in güçlü ve sıkı kontrol altındaki devlet medyasının da konuya müdahil olmasına yol açtı. Pek çok ebeveynin, bu aldatmaca sayesinde çocuklarının artık tarihsel gerçekler konusunda kafa karışıklığı yaşadığını aktaran Nanjing Daily, geçtiğimiz ay bu konuya dikkat çekti. Üç gün sonra ise Şanghay hükümetine bağlı The Paper daha sert bir üslupla “Rasyonel sorgulama kamusal yaşamın temeli olduğunda, tarihsel nihilizm gerçekten gelişmesine izin veren koşulları kaybedecektir” yorumunu yaptı. “Tarihsel nihilizm”, iktidardaki Komünist Parti tarafından, partinin Çin’in uzun tarihi anlatısına meydan okuyan tartışma veya araştırmaları tanımlamak için kullanılan bir terim. Partinin kendisi ise, ülkeyi parçalayan on yıllar süren iç savaşın ardından 1949’da iktidara gelen bir isim olarak bu hikayede nispeten yeni bir aktör.
Ağustos ortasına gelindiğinde Tang tartışması, partinin sözcüsü konumundaki yayın organının da dikkatini çekmişti. People’s Daily, iddiayı “absürt” olarak nitelendiren bir başyazı yayımlayarak şu uyarıyı yaptı: “Gençler ulusal tarihimizden şüphe etmeye başladığında, kültürel güvenimiz kaynağı olmayan su ya da kökü olmayan ağaç gibi olur ve Çin tarzı modernleşme derin tarihsel perspektifini kaybeder.”
Xİ'DEN TANG VURGUSU
Son yıllarda Çin lideri Xi Jinping, partinin tarih üzerindeki kontrolünü sıkılaştırdı ve resmi anlatıya meydan okuyanlar için daha ağır cezalar talep etti. Xi’nin kendisi de geçmişte Tang’ın ihtişamını kamuoyu önünde dile getirdi. 2023 yılında, antik Tang başkenti ve Çin ile Avrupa arasında mal ve fikir akışının sağlandığı İpek Yolu’nun bitiş noktası olan Xi’an’da, birkaç Orta Asya ülkesinin liderlerini ağırladı. Törende, Tang tarzı kıyafetler giyen dansçılar ve performans sanatçıları yer aldı. Gözlemciler, bu durumun yabancı elçilerin imparatorun sarayına haraç ödemeye geldiği Tang geçmişine bir gönderme olduğunu belirtti.
GENÇLERİN İSYAN ARACI OLARAK TARİH
Bin yıldır Çinliler, geçmişi yeniden hayal etmek ve bugünü eleştirmek ya da bugüne yaklaşmak için yaratıcı bir yol olarak tarih üzerine düşünceler kullandı. Harvard Kennedy School’dan modern Çin tarihi uzmanı Rana Mitter’a göre, 2010’ların başındaki ekonomik patlama yıllarında, tüketimciliğe ve burjuva yaşam tarzlarına yönelik artan eleştiriler ortamında, Çin halkının II. Dünya Savaşı sırasında Japonya’nın acımasız işgali sırasında yaşadığı zorluklar, aydınların gözde konusu haline gelmişti. Ancak Mitter, bu tartışmanın aynı zamanda bazılarının, Japonlara karşı savaşan ancak Mao Zedong’un komünistlerinin de rakipleri olan Kuomintang birliklerine mevcut söylemde yeterince itibar verilmediğine işaret etmesine de olanak sağladığını söyledi.
Tang döneminin üzerinden bin yıldan fazla geçmiş olsa da, hiç var olmadığına dair en fantastik önerinin bile parti için bir tahriş unsuru olabileceğini belirten Mitter, “Xi yönetiminde Çin Komünist Partisi artık Çin tarihinin daha uzun yörüngesini onurlandırıyor. Bu, tüm tarihin, birleşik (bölünmüş değil) kimliği, tarihsel ve kültürel sürekliliği ve tarih boyunca sürekliliği olan kadim bir varlık olarak ‘Çin’ fikrini işaret etmesi gerektiği anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.
Pekin’de yaşayan 24 yaşındaki Callum ise, Tang’ın varlığını sorgulamanın yerleşik bilgeliğe karşı bir isyan biçimi ve yavaşlayan ekonomi ile iş ve kaynaklar için artan rekabetle karşı karşıya kalan Çinli gençlerin otoriteleri eleştirme yolu olabileceğini söyledi. Callum, “İnsanların yerleşik otoritelere saldırma yolu bu. Neredeyse ‘şu sözde uzmanlar hiçbir şey değil. İnsanları yanılttılar. Gerçeği anlayan benim ve hepsini ifşa ettim’ demek gibi” diye konuştu.
Ağustos ortası itibarıyla Qiao Yu’nun hesapları engellendi ve tüm videoları yayından kaldırıldı. Çin sosyal medyasında Tang Hanedanı’nın var olup olmadığını sorgulayan herhangi bir arama, artık bu tür akıl yürütmeleri kınayan içerikler getiriyor. People’s Daily, tartışmaya ilişkin başyazısında son sözü söylemeye çalıştı: “Çin uygarlığı beş bin yıldır varlığını sürdürüyor ve Tang Hanedanı’nın Altın Çağı, en göz kamaştırıcı bölümlerinden biri olarak duruyor.”