ÇİN’İN İRAN POLİTİKASI VE BÖLGESEL ETKİLERİ
İran ile İsrail arasındaki çatışmaların artan etkileri göz önüne alındığında, odak noktası bölgedeki büyük güçlerden biri olan Çin oldu. İran’ın petrol ihtiyacının büyük bir kısmını karşılayan Çin, gelişmeleri yakından takip ediyor. Bununla birlikte, Pekin’in İran’a doğrudan askeri yardım sağlaması beklenmiyor. “Stratejik çıkarlarına rağmen Çin’in savaşa doğrudan müdahil olması olası değil” ifadesi, Amerikalı New York Times gazetesinin değerlendirmesiyle de destekleniyor.
SAVAŞIN UZAMASI ÇİN’İ OLUMSUZ ETKİLİYOR
Çin, 2023 yılında İran ve Suudi Arabistan arasındaki diplomatik normalleşmede arabulucu rolü üstlenmişti. Bu, Pekin’in bölgedeki ABD etkisini dengelediği yönünde yorumlara yol açtı. Ancak son iki yıl içinde, Çin’in Ortadoğu’daki etkisi tekrar sorgulanmaya başlandı. Savaşın uzaması durumunda, “Çin’in ekonomik olarak büyük zarar görebileceği” vurgulanıyor. İran petrolünün önemli bir kısmını alan Çin, bu kaynağa düşük fiyatla ulaşırken, artan çatışmalar tedarik sorunları ve fiyat artışlarına sebep olabilir.
ÇİN’İN DİPLOMATİK TUTUMU
Pekin’in Ortadoğu’daki çıkarları yalnızca enerji ile sınırlı değil; İran, Çin’in bölgedeki jeopolitik stratejileri açısından önemli bir aktör konumunda. ABD’nin bölgede on binlerce askeri bulunurken, “Çin hem İran’la hem de Körfez ülkeleriyle ilişkilerini dengede tutmaya çalışıyor.” Ancak Pekin, “İran’a tam destek” içeren ifadelere girmekten kaçındı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki görüşmede, “İsrail’in İran’ın egemenliğini ihlal ettiği” yönünde bir beyan görülmedi. Ayrıca, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin İsrailli mevkidaşıyla yaptığı görüşmede de kınama ifadeleri yer almadı. Uzmanlar, Çin’in bağımsız bir arabulucu olarak değerlendirilmesinin zor olduğunu belirtiyor.
UZUN SOLUKLU ÇATIŞMA ÇİN’İN STRATEJİLERİNİ ETKİLEYEBİLİR
New York Times’a göre, Çin, savaşın çıkmasını istemiyor fakat bu durumdan taktiksel anlamda fayda sağlayabiliyor. Uzun süren bir çatışma, ABD’nin askeri varlığını Ortadoğu’ya kaydırmak zorunda bırakabilir. Bu da Çin’e, Tayvan gibi alanlarda daha fazla hareket alanı yaratabilir. Ortadoğu’daki bu krizden çıkacak derslerin, Pekin’in Tayvan’a yönelik potansiyel askeri adımlarında belirleyici olabileceği değerlendiriliyor. Pekin’in durumu, yalnızca jeopolitik bir gelişme değil, aynı zamanda büyük bir sınav niteliği taşıyor.