Çin, Pazartesi günü Pasifik Okyanusu’nda denizaltından balistik füze fırlatarak ender rastlanan bir test gerçekleştirdi. Bu hamle, Yeni Zelanda ve Avustralya’nın sert tepkisine yol açarken, iki ülke söz konusu testin bölgedeki barış ve istikrarı tehdit ettiğini savundu. Halk Kurtuluş Ordusu Deniz Kuvvetleri Sözcüsü Kıdemli Albay Wang Xuemeng, yaptığı açıklamada bir denizaltının “Pasifik Okyanusu’nun açık sularına sahte harp başlığı taşıyan stratejik bir füze fırlattığını ve füzenin belirlenen sularda tam isabet sağladığını” duyurdu. Wang, testin Çin’in yıllık askeri tatbikat programının rutin bir parçası olduğunu ve “ilgili ülkelere” test öncesinde bilgi verildiğini ifade etti.
ÇİN’DEN NADİR PASİFİK FÜZE TESTİ
Wang, operasyonun uluslararası hukuk ve teamüllere uygun olduğunu, herhangi bir ülkeyi hedef almadığını belirtti. Çin Savunma Bakanlığı’ndan ise testle ilgili henüz bir yorum gelmedi. Pekin, hangi tip füzenin denendiğine dair bilgi paylaşmazken, PLA Deniz Kuvvetleri bünyesinde JL-2 ve JL-3 olmak üzere iki tür denizaltından fırlatılan balistik füze bulunuyor. Uzmanlara göre JL-3 füzesi, Çin kıyılarından ve Güney Çin Denizi’nden fırlatıldığında anakara ABD’ye ulaşabilecek menzile sahip. Çin’in ana balistik füze denizaltısı ise Jin sınıfı olarak da bilinen Tip 094 modeli olup, bu sınıftan altı adet envanterde bulunuyor.
YENİ ZELANDA VE AVUSTRALYA’DAN SERT TEPKİ
Çin füze testlerini nadiren kamuoyuyla paylaşsa da, Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) bünyesindeki Füze Savunma Projesi’ne göre JL-3 ilk kez 2018’de, ardından bir yıl sonra tekrar test edilmişti. Yeni Zelanda Dışişleri Bakanı Winston Peters, Çin’in Pazartesi günü füzeyi 1986’da Rarotonga Antlaşması ile kurulan Güney Pasifik Nükleer Serbest Bölgesi’ne fırlattığını söyledi. Çin, 1987’de paktın II. ve III. protokollerini imzalamıştı. Protokol II, imzacıların bölgedeki diğer ülkeler veya topraklarına karşı nükleer silah kullanmamasını veya kullanma tehdidinde bulunmamasını öngörürken, protokol III bölgede nükleer denemeleri yasaklıyor.
JAPONYA’DAN ENDİŞE AÇIKLAMASI
Peters, “Çin bugün bize Güney Pasifik’e uzun menzilli bir balistik füze fırlatma planını bildirdi. Yeni Zelanda bunu istenmeyen ve endişe verici bir gelişme olarak değerlendiriyor. Biz de diğer Pasifik ülkelerindeki komşularımız gibi Çin’in Güney Pasifik’i füze yeteneklerini test etmek için kullanmasıyla ilgilenmiyoruz” dedi. Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong da testi “bölgeyi istikrarsızlaştırıcı” olarak nitelendirdi. Wong, testin “Çin’in hızlı askeri yığınağı bağlamında ele alınması gerektiğini” ve bu yığınağın “bölgenin beklediği şeffaflık ve niyete dair güvenceden yoksun olduğunu” söyledi. Japonya hükümeti ise yaptığı açıklamada “Çin’in giderek artan askeri faaliyetlerine ilişkin ciddi endişelerini” dile getirerek Pekin’i balistik füze testlerini yeniden gözden geçirmeye çağırdı.
FÜZE TESTLERİ DÜNYADA RUTİN BİR UYGULAMA
Peters, Çin’in testinin 2024’te PLA’nın bölgede kıtalararası balistik füze denemesi yapmasını hatırlattığını belirterek, “Bir bölge olarak bu tür testlerin normalleşmesine veya rutin hale gelmesine izin vermemeliyiz” dedi. Ancak füze testleri nükleer güçler için rutin bir uygulama. Örneğin ABD Donanması geçen Eylül ayında Florida açıklarında Trident denizaltı balistik füzesinin dört testini gerçekleştirdi. Hindistan Aralık ayında denizaltından balistik füze test ederken, Rusya da geçen Ekim ayında benzer bir test yaptı. Çin, nükleer güçlerindeki genel artışın bir parçası olarak nükleer denizaltı filosunu da büyütüyor.
DAHA ÖNCEKİ TESTLER VE STRATEJİK BOYUT
Çin, en son Eylül 2024’te Pasifik’e bir ICBM fırlatarak Güney Çin Denizi’ndeki Hainan Adası’ndan Fransız Polinezyası yakınlarındaki açık Pasifik’e nükleer yetenekli bir DF-31B füzeliği denemişti. Bu, Çin’in 44 yıl aradan sonra açık okyanusa yaptığı ilk ICBM testiydi. ABD Savunma Bakanlığı raporu, Çin’in füze testlerini genellikle kendi sınırları içinde yaptığını, Aralık 2024’te ülkenin batısındaki bir eğitim üssünden kısa aralıklarla birden fazla ICBM fırlattığını ve bunun “çok sayıda silo tabanlı ICBM’yi hızla fırlatma yeteneğine işaret ettiğini” belirtiyor. Aralık 2025 tarihli ABD Savunma Bakanlığı raporuna göre PLA, bu tür testleri “orta ila yüksek yoğunluklu nükleer caydırıcılık operasyonları seçeneği” olarak görüyor.