Hong Kong/Beijing — Çin’de yapay zekanın insanlığı tehdit etmesi konusunda açık bir endişe bulunmuyor. Ülkede vatandaşlar, yerel hükümet hizmetlerine yapay zeka destekli dijital çalışanlar aracılığıyla erişim sağlıyor; öğrenciler, yazılı ödevlerine anlık geri bildirim alıyor; otel misafirleri, kapılarına bırakılan paketlerini robotlarla teslim alıyor. Çin’deki yapay zeka kullanımının yaygınlaşması, ülkenin bu yeni teknolojiye verdiği önemi vurguluyor.
Çin'de Yüksek Yapay Zeka Kullanımı
Morgan Stanley’nin yayımladığı bir ankete göre, Çinli katılımcıların %80’i en az haftada bir yapay zeka kullanıyor. Bu oran, ABD’deki %54’lük kullanım oranının oldukça üzerinde. ABD’deki teknoloji yöneticileri ve araştırmacılar, yapay zekanın insanlık için varoluşsal tehdit oluşturduğunu belirterek gelişimin yavaşlatılması çağrısında bulunurken, Çin halkı bu konuda daha sakin bir tutum sergiliyor. Pekin’den bir işletme öğrencisi Xu Jingyuan, “Bu teknoloji insanlığa hizmet etmek için yaratıldı. Korkulacak bir şey değil, hayatımızı kolaylaştıran bir araç olarak görmeliyiz” diyor.
Farklı Algılar ve Güven Düzeyleri
Xu’nun yorumları, CNN ile konuşan diğer birçok kişiyle benzerlik gösteriyor ve Çin ile ABD arasındaki yapay zeka algısındaki farklılıkları yansıtıyor. Omdia teknoloji araştırma firmasında baş analist olan Lian Jye Su, “ABD’de büyük şirketlerin hesap verebilirlikten kaçması konusunda genel bir kamu algısı var. Ancak Çin’de halk, hükümetin bu tür durumlarda müdahale edebileceğine dair güçlü bir güven besliyor” şeklinde ifade ediyor.
Yapay Zeka ve Kültürel Bağlam
Analistler, yapay zeka ile ilgili kamu sohbetleri ve daha geniş kültürel, tarihsel bağlamın bu farklılıkları açıklayabileceğine işaret ediyor. Ipsos’un bu yılki anketinde, Çinli katılımcıların %83’ü yapay zeka destekli ürün veya hizmetleri heyecan verici bulurken, ABD’de bu oran sadece %33. Edelman’ın başka bir anketi, Çin’deki katılımcıların %86’sının kendi hükümetlerine güven duyduğunu gösterirken, ABD’de bu oran %39.
Çin'in Politika Yapılandırması
Çin’in tek partili yönetim yapısı, kamuoyunun açık eleştirilerde bulunmadan gündem belirlemesine olanak tanıyor. Yapay zekanın yaygınlığı ve ticari uygulamaları, halkın teknolojiye olan kabulünü artırdı. Liaoning eyaletinden 51 yaşındaki Shi Hongchao, “Tanıdığım herkes yapay zekanın hayatımızın her alanına girdiğini söylüyor. Artık durdurulamaz gibi görünüyor” diyor.
Rekabetçi Pazar ve Ticari Teşvikler
Çin’in yüksek rekabetçi pazarında, teknoloji şirketleri ücretsiz yapay zeka sohbet botları ve kullanıcıların zaten kullandığı uygulamalara entegre özellikler sunarak hızla yayılıyor. Poe Zhao, “Çin’deki insanlar yapay zekayı önce düşük maliyetli bir ürün olarak tanıyor, daha sonra tartışmalara yöneliyor” diyor. Bu durum, ABD’deki hızlı yapay zeka gelişimi ve potansiyel riskler konusunda endişelerin arttığı bir ortamla zıtlık oluşturuyor.
Çin Hükümeti ve Yapay Zeka Yönetimi
Çin’in istihbarat şefi Chen Yixin, yapay zekanın stratejik bir sektör olarak ülkenin ekonomik gelişimine entegrasyonunun gerekliliğine dair bir makale yayımladı. Chen, teknolojiye yönelik tehditlerin yanı sıra, bazı ülkelerin “monopolist uygulamalarının” risklerine de dikkat çekti. Yapay zeka ile ilgili yönetim, çoğunlukla şirketlerin otoritelerin teknik standartlarına uyum sağlaması ve güvenlik değerlendirmeleri gibi arka planda gerçekleşiyor.
Çin ve ABD Arasındaki Gelişim Farkları
Çinli yapay zeka şirketlerinin gelişim süreçleri, ABD’dekilerden farklılık gösteriyor. Çinli laboratuvarlar, ABD’deki liderlerle arasındaki farkı hızla kapatsa da, en gelişmiş sistemlerin gerisinde kalıyor. DeepSeek’in kurucusu Liang Wenfeng, en gelişmiş yapay zeka işlemcilerine erişim konusundaki kısıtlamaların, Çin ve ABD laboratuvarları arasındaki en büyük fark olduğunu belirtiyor.
Toplumsal Beklentiler ve Güven
Çin halkı, hükümetin ülkenin en güçlü şirketleri üzerindeki kontrolünü sağlamaya istekli olduğunu düşünerek, yeni teknolojilerin faydalarını görmekte ve bunu bir güven unsuru olarak değerlendirmekte. Liaoning’den Shi, yapay zekanın faydalarının endişelerden daha ağır bastığını ve bu teknolojinin gelişiminin yavaşlatılmaması gerektiğini söylüyor: “Yapay zekaya daha fazla yatırım yapmalıyız ve onu geliştirmeye devam etmeliyiz. Sonuçta, bu teknolojiyi kısıtlamak, onun ilerlemesini durdurmaz.”