Hong Kong’da yapay zeka alanındaki küresel patlama, bu yıl Çin’in ekonomik momentumunu desteklese de, ülkedeki iç sorunları, özellikle borsa üzerindeki olumsuz etkileri telafi edemiyor. Haziran ayında zirveye ulaşan önemli Çin endeksleri, %20’den fazla düşerek ayı piyasası eşiğini aştı. Pekin, geçtiğimiz hafta, Bloomberg verilerine göre, 2025’in başından bu yana en büyük müdahalesi olarak borsa yatırım fonlarına 19 milyar dolar enjekte etti. Ancak analistler, bu tür müdahalelerin, zayıf tüketici harcamaları ve yapay zeka balonunun patlayabileceği endişeleri arasında devam eden düşüşü durdurmakta pek etkili olamayacağını belirtiyor.
ÇİN BORSASINDAKİ DÜŞÜŞ
Perşembe günü, Çin’in Şanghay ve Shenzhen borsalarında işlem gören hisse senetlerinin gösterge endeksi CSI 300, %1 oranında düştü. Bu yıl rekor ticaret fazlası sağlayan ulusal teknoloji şirketleri bile bu çöküşten kaçamadı. Şanghay’ın yerli yapay zeka ve çip liderlerinden oluşan STAR50 endeksi, Haziran ayındaki zirveden bu yana %40’tan fazla değer kaybetti. Ayrıca, Ağustos ayında Şanghay’daki ilk işlem gününde %600 artış gösteren dünyanın en büyük insansı robot üreticisi Unitree’in hisseleri yarı yarıya düştü. Bellek çip üreticisi CXMT’nin değeri ise Ağustos zirvesinden bu yana %30’a yakın bir kayıp yaşadı.
HONG KONG VE BÖLGESEL ETKİLER
Hong Kong’daki hisse senedi çöküşü de devam ediyor ve bu yıl Hang Seng endeksi %12’den fazla geriledi. Endonezya ve Hindistan ile birlikte, Çin hisse senetleri bu yıl bölgedeki en kötü performans gösterenler arasında yer aldı. Analist Gary Ng, Hong Kong’un Çin şirketlerine olan bağımlılığı ve ana karadan gelen yatırımcıların satışlarının baskı oluşturduğunu ifade etti. Pekin’in sınır ötesi yatırımlara yönelik artan denetimi ve offshore vergi kurallarındaki sıkılaşma da düşüşe katkıda bulundu.
ÇİN EKONOMİSİNDEKİ DENGESİZLİKLER
Morningstar’da Asya’dan sorumlu hisse senedi araştırma direktörü Lorraine Tan, hisse senedi piyasasındaki duyarlılığı düzeltmeye yönelik herhangi bir önlemin, temel sorunları ele alacak politikalar olmadıkça kısa ömürlü olma eğiliminde olduğunu belirtti. Tan, Çin ekonomisinde birçok sektörde aşırı kapasite gibi dengesizlikler bulunduğunu ve bu yılki mali harcamaların eksikliğinin de bir engel teşkil ettiğini vurguladı. İç tüketimi artırmaya yönelik önlemlerin gerekliliğine dikkat çekti.
YATIRIMCILAR İÇİN RİSKLER
Çin’in hisse senedi çöküşü, yatırımcılar ve analistler tarafından, borçla beslenen yapay zeka balonunun ani bir çöküşünün küresel teknoloji hisselerini olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarılarla birlikte, dikkatle izleniyor. Şu anda, Çin’deki hisse senedi satışı, uluslararası piyasalara önemli bir sızıntı yaratma olasılığı taşımıyor. Yabancı yatırımcıların Çin piyasalarındaki katılımını sınırlayan sıkı sermaye akış kontrolleri, bu tür bir kaosun uluslararası ölçekte yayılma olasılığını azaltıyor. Ancak, Çin içindeki satılmalar, bazı perakende yatırımcıları en kötü zamanlarında etkiliyor.
Yapay zeka çipleri ve donanımlarına olan talep, bu yıl Çin’in ihracatını artırdı ve ülkenin beklenenden daha iyi bir üçüncü çeyrek büyümesine yol açtı. Ancak, durgun iç tüketim ve uzun süren konut piyasası durgunluğu hâlâ sorun teşkil ediyor. Çin hane halkı servetinin yaklaşık %70’i gayrimenkul ile ilişkili. Ancak, sektör beş yıl önce çöküşe geçtiğinden beri, hanehalkı tasarrufları düşen varlıklarda sıkışmış durumda. Bu durum, bazı sermayenin iç borsa için yönelmesine neden oldu. Ancak, Pekin’in son aylarda sermaye çıkışını önlemek için offshore ticaret üzerindeki kısıtlamaları sıkılaştırması, ana karadaki perakende yatırımcıların seçeneklerini giderek kısıtlıyor.
PAZAR DÜZENİNE YÖNELİK ADIMLAR
Geçtiğimiz hafta Pekin’de düzenlenen bir finans forumunda, ülkenin piyasa düzenleyicisi başkanı Wu Qing, istikrarı önceliklendirme sözü verdi ve “kapital piyasaların güvenliğini ve istikrarını korumak için her şeyi yapacağız” dedi. Ayrıca, uygun listedeki şirketlerin hisse geri alımlarını artırmalarını ve kendi hisselerini daha fazla tutmalarını teşvik edeceklerini belirtti.