Hangzhou’lu e-ticaret canlı yayıncısı Ai Lin, geçtiğimiz yılki Bahar Şenliği Galası’nda insansı robotların piste çıkıp dans ettiğini gördüğünde sadece bir gösteri değil, bir iş fırsatı gördü. Hemen ardından 30 bin dolar harcayarak ilk androidini satın alan Ai Lin, onu kiralama işine dönüştürdü. Günlüğü 3 bin yuan (yaklaşık 443 dolar) karşılığında müşteriler, sergilerde kalabalık çekmek, etkinliklerde performans sergilemek ve hatta evlenme tekliflerinde yardımcı olmak için android kiralayabiliyor. Ancak Ai Lin’in girişimi, dans eden ve takla atan Çinli robotların viral videolarının gösterdiğinin aksine, bu teknolojinin fabrika katlarında veya evlerde insan emeğinin yerini almasının daha yıllar alacağını ortaya koydu.
İNSANSI ROBOTLAR KİRALAMA PAZARI BÜYÜYOR
Ai Lin, “İnsansı robot satış pazarı henüz gerçekten canlanmadı çünkü bugünkü robotlar hala kendi başlarına çalışamıyor, temelde büyük boy oyuncaklar” dedi. Öte yandan Pekin, ekonomik büyümenin yavaşlaması ve iş gücünün küçülmesiyle verimliliği artırabilecek stratejik bir teknoloji olarak insansı robotlara milyarlarca dolar yatırım yapıyor. Gelişmekte olan bu endüstride avantaj elde etmek, Çin’in yapay zeka ve ileri teknolojide ABD ve diğer rakiplerinin önüne geçmesine de yardımcı olabilir. Araştırma firması Omdia’dan başanalist Lian Jye Su, “Geleneksel olarak endüstriyel yetenekler Almanya, Japonya ve ABD gibi ülkeler tarafından kontrol ediliyordu. Ancak insansı robotlar, tüm dünyanın bir sonraki önemli an için Çin’e bakabileceği nadir bir fırsatı temsil ediyor” değerlendirmesinde bulundu.
ÇİN ROBOT ÜRETİMİNDE ABD'Yİ GERİDE BIRAKTI
Sektörün potansiyeli oldukça büyük. Yatırım bankası Morgan Stanley, 2050 yılına kadar kullanımda bir milyar insansı robot olabileceğini ve bunun 5 trilyon doların üzerinde bir pazar anlamına geldiğini tahmin ediyor, ancak benimsemenin en az on yıl sonra hızlanacağı belirtiliyor. Çin, fabrikalardaki robotik kollar gibi endüstriyel robotların üretiminde ve kullanımında zaten baskın durumda. İnsansı robot üreticileri geçen yıl küresel android teslimatlarının büyük çoğunluğunu gerçekleştirerek Tesla ve FigureAI gibi Amerikalı rakiplerini geride bıraktı. Geçtiğimiz haftalarda Pekin, insansı robotların gerçek dünyada kullanımını hızlandırmak için ulusal bir girişim başlatarak bu yıl sonuna kadar 100’den fazla “yüksek değerli uygulama senaryosunda” robotların kullanılmasını hedefledi. Tesla CEO’su Elon Musk, Ocak ayındaki bir kazanç görüşmesinde “Açık ara en büyük rekabetin Çin’den geleceğini düşünüyorum” dedi. Tekrarlanan gecikmelerin ardından Tesla’nın insansı robotu Optimus’un bu yılın sonlarında üretime geçmesi planlanıyor.
KİRALAMA İŞ MODELİ İLGİ ÇEKİYOR
Ai Lin için belirleyici an, geçen yılki Bahar Şenliği Galası’nda milyonların izlediği insansı robotların sahneye çıkmasıydı. Bu gösteri, artan heyecandan para kazanmak isteyen girişimcileri harekete geçirdi. Giriş seviyesi modellerde perakende fiyatları 19 bin dolardan başlarken gelişmiş modellerde 100 bin doların üzerine çıkıyor. Kiralama ise daha erişilebilir bir seçenek sunuyor. Çin sosyal medya platformlarında insansı robot aramaları, kiralama hizmeti reklamı yapan akışkanlarla dolu. Devlet medyasına göre Çin’de 153 binden fazla robot kiralama işletmesi bulunuyor. Çin’in önde gelen üreticilerinden AGIBOT, geçtiğimiz yıl SHAREBOT adlı bir kiralama yan kuruluşu kurdu ve robot kiralama pazarının 2026 sonuna kadar 1,5 milyar dolara ulaşabileceğini açıkladı. SHAREBOT’un CEO’su Li Yiyan, “Kiralama pazarı sadece umut verici bir gelir kaynağı değil, aynı zamanda robotların gerçek dünya senaryolarına girmesini de sağlıyor. Bu, robotların sadece sergi parçaları olmaktan çıkıp büyük ölçekli kullanıma geçişini hızlandırıyor” dedi.
TEKNOLOJİNİN SINIRLARI VE VERİ EKSİKLİĞİ
Gösteri ile gerçeklik arasındaki fark, Pekin’in güneydoğusundaki teknoloji merkezi Yizhuang’da net bir şekilde görülüyor. Hükümet tarafından organize edilen turların düzenli durağı haline gelen bir sergi merkezinde robot köpekler geleneksel Çin aslan dansı yaparken Michael Jordan forması giyen bir insansı robot serbest atış atıyor. Ancak bu etkileyici gösterilerin hemen yakınında, robotların neden iyi koreografiye sahip bir gösteri yapmaktan başka bir şey yapamadığını gösteren devlet destekli bir tesis bulunuyor. İçeride 120’den fazla insansı robot, paket ayıklamaktan bebek bezi değiştirmeye, patlamış mısır küreklemeye kadar belirli bir görevi tekrar tekrar yerine getiriyor. Bu görevler, yanlarında el kumandaları olan insan eğitmenler tarafından yönlendiriliyor. X-Humanoid tesisinin başkanı Jiang Weilai, Çinli insansı robot üreticilerinin bu görevlerin karmaşıklığına bağlı olarak fiziksel etkileşim verileri için saatte 150 dolara kadar ödeme yaptığını söyledi. Verinin yanı sıra donanım kısıtlamaları da bulunuyor. Teknoloji araştırma firması Interact Analysis’tan Marco Wang, hünerli robotik ellerin teknik hazır bulunuşluğunun donanım bileşenleri arasında en düşüklerden olduğunu belirtti.
VERİMLİLİK HALA İNSANIN GERİSİNDE
Sonuç olarak, robotlara olan talebin büyük kısmı Çin hükümetinden geliyor ve bunların sadece küçük bir kısmı, çoğunlukla pilot projelerde fabrika katlarına ulaşabildi. Önde gelen üreticilerde bile verimlilik insan işçilerin gerisinde kalıyor. Çin’in en büyük insansı robot şirketlerinden UBTECH, en gelişmiş modellerinin kutu istifleme ve paket ayıklama gibi belirli görevlerde insan verimliliğinin yaklaşık yüzde 80’ine ulaşabildiğini söyledi. Buna rağmen Çin, otomasyonlu bir geleceğe güveniyor. Hangzhou’da robot trafik polisleri yoğun yollarda trafiği yönlendiriyor, parklarda bazı insanlar insansı robotlarını evcil hayvan gibi gezdirebiliyor. Fransız bankası BNP Paribas’tan analist Joy Zhang, “Hala biraz sakar görünebilirler ama halkın gözüne girmeye başladılar” dedi.
TEKNOLOJİ REKABETİ VE PAZARIN GELECEĞİ
Çin, 2023’te insansı robotlara odaklanan ilk politika belgesini yayınlayarak onları bilgisayar, akıllı telefon ve elektrikli araçlardan sonra “bir sonraki yıkıcı ürün” olarak konumlandırdı. Belgede “İnsansı robot teknolojisinin hızlı evrimi, onu teknolojik rekabetin yeni zirvesi, gelecekteki endüstriler için yeni bir sınır ve ekonomik büyüme için yeni bir motor haline getirdi” ifadeleri yer aldı. Çinli üreticiler, ülkenin üretim yeteneklerini ve elektrikli araç tedarik zincirini kullanarak fiyatları daha hızlı düşürürken üretimi ölçeklendirebildi. Pazar araştırma firması TrendForce’a göre Çin’de halihazırda 140’tan fazla insansı robot üreticisi bulunuyor. Ancak talebin az olduğu aşırı kalabalık bir pazar, birçok şirketin yatırım getirisi elde etmesini zorlaştırıyor.
SEKTÖRDE BALON ENDİŞESİ ARTIYOR
İnsansı robot kiralama pazarının soğuma belirtileri göstermesi ve ilk heyecanın azalmasıyla birlikte sektörde balon endişeleri arttı. Omdia’dan Su, “Sektör, Çin’in gelişen teknolojide ne kadar güçlü olduğuna dair bir hikaye anlatmak için belli bir ölçüde bilinçli olarak şişirildi” dedi. Su, sektördeki ilginin bu yılın başından bu yana genel piyasada hafif bir düşüş gösterdiğini gözlemledi. Endüstrinin sonunda birkaç büyük oyuncu etrafında konsolide olmasını, geri kalanların ise yerel hükümet sübvansiyonları veya diğer destekçilerin yardımıyla ayakta kalmasını bekliyor. Çin’in iddialarının en net sembolü, bu yılki Bahar Şenliği Galası’nda kung fu gösterileriyle izleyicileri büyüleyen ve dünyanın en büyük insansı robot üreticisi haline gelen Hangzhou merkezli Unitree olabilir. Ancak bu öncü şirket için bile teknolojinin sınırları net. Satışların çoğunluğunu araştırma ve eğitim kurumları oluştururken endüstriyel kullanım yüzde 10’un altında kalıyor. Unitree Halkla İlişkiler Müdürü Yolanda Xie, robotların üretim hatlarında kullanılabileceği zamana ilişkin olarak “Bu büyük olasılıkla teknolojik atılımlara ve sektörün genel gelişimine bağlı olacak” dedi.