En az altı Çin üniversitesinin, ABD hükümeti tarafından kara listeye alınan kurumlar arasında yer aldığı ve son yıllarda yasaklı Nvidia yonga setleri satın aldığı bildirildi. Bu durum, ABD’nin talep gören teknolojiye erişimi kontrol etmedeki zorluklarını gözler önüne seriyor. Çin ordusuyla bağlantılı olduğu bilinen iki üniversite, son birkaç ay içinde yüksek güçlü çipleri satın aldıklarını açıkladı. Üniversitelerin sayısı ve Nvidia alımlarının kapsamı daha önce rapor edilmemişti.
YASAKLI ÇİPLERİN SATIN ALIMI
Yapılan alımlar, Çin’deki belirsiz satıcılar aracılığıyla gerçekleştirildi ve genellikle daha eski çipler için yapıldığı belirtildi. Bu çipler, araştırmacıların Çin’in yapay zeka yarışında ABD’yi geçmesine olanak tanıyabileceğinden korktuğu endüstriyel, ileri teknoloji ürünler değil. Ancak, bu durum yasaklı Nvidia çiplerinin Çin’de ne kadar yaygın olduğunu ve ABD’nin en yüksek riskli kuruluşlara bile çiplerin satışını engellemenin ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Eski ABD ihracat kontrol yetkilisi Kate Koren, “Bu çipler Çin’e girdiğinde, satışlarının durdurulması çok zor,” dedi.
ABD-ÇİN ZİRVESİ
Bu konu, Başkan Donald Trump ile Çin Başkanı Xi Jinping arasında yapılacak olan yüksek riskli toplantıda önemli bir tartışma noktası olacağa benziyor. Beyaz Saray, hassas yapay zeka gücüne sahip bilgisayar çiplerinin Çin’e girmesine olanak tanıyan boşlukları kapatmaya çalışıyor. Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın, çiplerin ülkeye kaçak olarak sokulmasına yardımcı olduğu düşünülen bir kadınla romantik ilişkisi ortaya çıktıktan sonra, Çin’in teknolojiye erişim konusundaki endişeler arttı.
ÇİN DIŞİ İLE İLİŞKİLER
Geçtiğimiz hafta gazetecilere konuşan Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, Pekin’in yüksek güçlü çipler üzerindeki kısıtlamaların ABD ulusal güvenliği için gerekli olduğunu reddettiğini belirtti. “Çin, ABD’nin ulusal güvenlik kavramını aşırı bir şekilde genişletmesine ve Çinli kurumları hedef alan çeşitli ayrımcı listeler oluşturmasına kesinlikle karşıdır,” dedi.
ÇİP SATIN ALIMI BELGELERİ
Yapılan inceleme, Çin üniversitelerinden toplanan ve ticari bir veri tabanında yer alan satın alma belgelerine dayanıyor. Çin düzenlemelerine göre, üniversiteler ve diğer kamu kuruluşları belirli satın alımları gerçekleştirdiklerinde web sitelerinde duyurular yapmak zorundalar. Elde edilen belgelere göre, çoğu Nvidia teknolojisi, ABD ihracat kontrolüne tabi olan A100, A800, H100, H200 ve H800 çiplerinin satın alımlarıyla ilgili.
ASKERİ BAĞLANTILAR VE ALIMLAR
“Yedi Ulusal Savunma Oğulları” olarak bilinen gruptaki Harbin Teknoloji Enstitüsü, Eylül ayında yaklaşık 7,000 dolara bir A100 çipi satın aldı. Northwestern Polytechnical University ise Eylül ve Ekim aylarında toplamda yaklaşık 240,000 dolara dört H200 çipi aldı. Her iki üniversite de Çin Halk Kurtuluş Ordusu ile sıkı bağlantılara sahiptir.
YENİ POLİTİKALAR VE DENETİM
Geçtiğimiz yıl Nvidia ve Huang tarafından yapılan lobi faaliyetleri sonucunda ABD hükümeti, daha az güçlü H200 çipinin durum bazında Çin’deki kuruluşlara satılmasına izin veriyor. Ancak, bu satışlar çiplerin son kullanıcılarıyla ilgili sıkı raporlama gereklilikleriyle birlikte geliyor. Uzmanlar, kara listeye alınmış bir üniversiteye satış onayının verilmesinin pek olası olmadığını belirtiyor. A100 çiplerinin Çin’e satışı hala yasak, ancak 2022 öncesinde bu donanım geniş bir şekilde satılmaktaydı.
KAÇAKÇILIK VE TEDARİK ZİNCİRİ
Üçüncü bir “Yedi Oğul” üniversitesi olan Pekin’deki Beihang Üniversitesi’nin 2022-2024 yılları arasında ondan fazla Nvidia çipi satın aldığı kaydedildi. Bu üniversite, 2001 yılından beri ABD kara listesinde bulunuyor. Ayrıca, ABD hükümetinin “Varlık Listesi”nde yer alan diğer üç üniversite de son yıllarda yüksek kaliteli Nvidia çipleri satın aldı. Elde edilen belgelerin tamamlanmamış olabileceği düşünülüyor, zira birçok kamu kurumu yalnızca yerel veya iç duyurular yapıyor ve bunları hızlı bir şekilde kaldırıyor.
ÇİP TEDARİKÇİLERİ VE KONTROL ZORLUĞU
ABD düzenlemeleri, Nvidia ve diğer çip tedarikçilerinin yurtdışına sattıkları çiplerin son kullanıcılarını belirlemekle yükümlü olmalarını gerektiriyor. Ancak, üniversitelerin tedarikçileri çipleri nasıl elde etti? Koren, bu çiplerin kaçakçılığının çok sofistike cep şirketleri üzerinden yapıldığını ve bu durumun tedarik zincirinin tespitini zorlaştırdığını vurguladı. Devlet yetkilileri, bu kaçakçılığı durdurma çabalarının sürekli bir mücadele olduğunu belirtti.