Whitney Hand evinin çamaşır odasındayken mutfaktan kızının çığlık sesini duydu. “Daha önce hiç duymadığım bir sesti. Sürekli ‘Anne!’ diye bağırıyordu, içeri girdim ama ilk başta ne olduğunu anlayamadım, açıkça çok acı çekiyordu.” Atlanta’da yaşayan Hand, kısa sürede ne olduğunu fark etti: Beşinci sınıfa giden kızı, oyuncak üreticisinin açıkça uyardığı bir şeyi yapmış, içi jel dolu bir duyusal oyuncak olan NeeDoh’u yumuşatmak için mikrodalgaya koymuştu. Kızı, NeeDoh SplootSplat oyuncağını mikrodalgadan çıkardığında oyuncak patladı ve içindeki kaynar sıvı kızın yüzüne ve koluna sıçradı. Hand, “O kadar yapışkandı ki, tutkal gibiydi. Kaynar haldeyken cildine bulaştı, silmeye çalıştım ama cildini de beraberinde söküyordu.” dedi.
MİKRODALGADAKİ OYUNCAK TRENDİ ALARMA GEÇİRDİ
Hand ailesinin yaşadıkları, ülke genelinde artan benzer vakalardan sadece biri. Çocuklar sosyal medyada gördükleri videolardan etkilenerek içi jel dolu duyusal oyuncakları mikrodalgaya koyuyor. Bazı kişiler ellerinde, kollarında, kucaklarında ve yüzlerinde ciddi yanıklar oluştu. Baltimore’daki Johns Hopkins Yanık Merkezi’nin müdürü ve sertifikalı yanık hemşiresi Dr. Emily Werthman, son dönemde bu türden yaklaşık bir düzine vaka gördüğünü tahmin ediyor. Werthman, “Sadece bizim yanık merkezimizde birkaç vaka gördük. Ülke genelindeki yanık merkezlerine sorarsanız aynı şeyi söyleyeceklerdir. Ne yazık ki her merkezdeki birkaç vaka, çok sayıda çocuğun yaralanması anlamına geliyor.” dedi. Hand, NeeDoh trendini duymamıştı ve kızının oyuncakları mikrodalgada ısıttığından haberi yoktu. NeeDoh web sitesinde şu uyarı yer alıyor: “NeeDoh ürünleri kapalı kalacak şekilde tasarlanmıştır; kesilmemeli, yenilmemeli, ısıtılmamalı, dondurulmamalı veya mikrodalgaya konulmamalıdır. Kötüye kullanım oyuncağa zarar verebilir ve güvenlik riski oluşturabilir.”
ÇOCUKLAR YOUTUBE'DAKİ VİDEOLARDAN ÖĞRENİYOR
Hand, “Ona ‘Bunu yapmayı nereden aklına getirdin?’ diye sordum. ‘YouTube’da gördüm, orada öğrendim’ dedi. Okuldaki diğer çocukların da bunu yapmaktan bahsettiğini söyledi. Bu sadece denediği bir trend.” dedi. Werthman, jel dolu oyuncakların sıcak arabalarda bırakıldığında veya güneşte kaldığında da patlayıp yanıklara neden olabileceğini belirtti. Werthman, “Çocuklara bu oyuncakları mikrodalgada ısıtmanın ne kadar tehlikeli olduğunu ve arabada bırakırsanız dikkatli olmaları gerektiğini anlatmalıyız. Onlara oyuncakları arabada, havuz kenarında veya aşırı ısınabilecek başka bir yerde bırakmamaları gerektiğini öğretmeliyiz.” dedi.
TÜKETİCİ KURULUŞLARINDAN RESMİ MÜRACAAT
Geçtiğimiz yıl, kâr amacı gütmeyen tüketici kuruluşu Consumer Reports, Schylling şirketi tarafından üretilen NeeDoh oyuncaklarıyla ilgili çok sayıda çocuğun yanık şikayeti bildirilmesi üzerine Tüketici Ürünleri Güvenliği Komisyonu’na (CPSC) bir mektup göndererek soruşturma başlatılmasını talep etmişti. Komisyonun soruşturma planlayıp planlamadığına ilişkin yorum yapmadı. Schylling şirketinin finans direktörü Meghann Ellis, yaptığı açıklamada, “Sosyal medyada ürünlerimizin yanlış kullanımını gösteren bir trend olmasından üzüntü duyuyoruz. Bir NeeDoh ürününü mikrodalgada ısıtarak veya dondurarak yanlış kullanmak tehlikelidir ve tüketicinin yaralanmasına neden olabilir.” ifadelerini kullandı. Ellis, NeeDoh ambalajlarında ve çevrimiçi listelerde güvenlik uyarıları bulunduğunu ve şirketin ürünlerinin yanlış kullanımını teşvik eden içerikleri kaldırması için TikTok gibi sosyal medya şirketleriyle çalıştığını söyledi. TikTok’ta NeeDoh oyuncaklarını mikrodalgaya koymakla ilgili yapılan aramalarda artık video içeriği değil, bir güvenlik uyarısı çıkıyor.
YANIKLAR SANILANDAN DAHA DERİN OLABİLİYOR
Emory Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden pediatrik acil tıp uzmanı Dr. Maneesha Agarwal, bu trendin ve risklerin yalnızca NeeDoh markasıyla sınırlı olmadığını, jel dolu tüm duyusal oyuncakları kapsadığını belirtti. Agarwal, “Sorun, yapışkan kalıntının hızlıca çıkarılamaması. Bu yanıkları tedavi ederken sadece yanığın kendisiyle ilgilenmekle kalmıyor, aynı zamanda kalan ürünü de temizlemek zorunda kalıyorsunuz.” dedi. Bu yaralanmalar güneş yanığı benzeri kızarıklıktan, sıvı dolu kabarcıklar ve yara izi bırakan ciddi yanıklara kadar değişebiliyor. Jelin çocukların yüzüne sıçrayarak ciltlerine ve gözlerine zarar verebileceğini belirten Werthman, “Bu tür yanıklar doğası gereği çok ama çok acı verici. Cildi beraberinde söküp atıyor, bu da küçük bir çocuk için psikolojik olarak rahatsız edici.” dedi.
EBEVEYNLERE SOSYAL MEDYA UYARISI
Ohio, Columbus’taki Nationwide Çocuk Hastanesi’nden pediatrik acil tıp doktoru Dr. Leah Middleberg, NeeDoh kaynaklı yanıklarla ilgili hikayeleri yaklaşık altı ay öncesine kadar meslektaşlarından duyduğunu söyledi. Middleberg, “Bu tür tehlikeli akımların riskleri yetişkinlere bariz görünüyor ancak çocukların uzun süredir riskli şeyler yaptığını unutmamalıyız. Şimdi farklı olan, bu kötü fikirlerin çevrimiçi ortamda daha geniş ve hızlı yayılması.” dedi. Middleberg, gençlerin tehlikeli sosyal medya trendlerini denemesinin yeni bir şey olmadığını, yaklaşık 10 yıl önce popüler olan “tarçın meydan okuması” gibi akımları hatırlattı. Ebeveynlere çocuklarının çevrimiçi izleme alışkanlıklarını belirlemelerini ve onlarla internette gördükleri hakkında konuşmalarını öneren Middleberg, “Onlara bir videoyu internette görmenin onun gerçek olduğu anlamına gelmediğini ve kesinlikle güvenli olduğu anlamına gelmediğini hatırlatın.” dedi.
YANIK ANINDA YAPILMASI GEREKENLER
Uzmanlar, bu tür yanıklarda atılacak en iyi ilk adımın, cildi yakmaya devam edecek olan sıcak jeli, soğuk suyla nemlendirilmiş temiz bir havlu kullanarak çıkarmak olduğunu belirtiyor. Jeli çıkaran kişi, ona dokunmamaya ve kendini yakmamaya dikkat etmeli. Daha sonra yarayı akan soğuk suyla soğutmak önemli. Werthman, “Buz kullanmayın, tereyağı, yağ veya başka bir şey sürmeyin, sadece soğuk su ve ardından acil servise gidin.” dedi. Bazı küçük veya daha az şiddetli yanıklar acil tıbbi müdahale gerektirmeyebilir ancak yüz, el ve kucak bölgesindekiler için acil servise gitmek gerekiyor. Werthman, “Yüzeysel görünebilirler ancak yapışma şekilleri nedeniyle düşündüğünüzden biraz daha derin olabiliyorlar.” uyarısında bulundu.
Hand’in kızının yanmasının ardından doktorlarını aradılar ve fotoğrafları gönderdiler. Doktorları acil servise gitmelerine gerek olmadığını söyledi. Yarayı evde merhem ve ağrı kesicilerle tedavi ettiler. Olay, kızın yüzünde hafif, kolunda ise daha belirgin yara izleri bıraktı. Hand, kızının bu yaz ekstra hasarı önlemek için güneş kremi kullanımına çok özen gösterdiğini söyledi. Hand, “Kız gibi bir kız olduğu için yüzündeki yanık onun için oldukça duygusaldı. Bu durumdan çok utandı ve dışarı çıkmak istemedi ama iyileşmesi iyi gidiyor.” dedi. Werthman, bir çocuğun doğrudan sosyal medyaya erişimi olmasa bile ebeveynlerin onlarla bu tür trendler hakkında konuşması gerektiğini belirterek, “Dünya küçük, kardeşleri ve büyük arkadaşları var.” dedi. Agarwal ise oyuncakların üretici talimatlarına uygun kullanılmasının anahtar olduğunu ve ebeveynlerin çocuklarına güvenmiyorlarsa farklı oyuncaklara yönelmeleri gerektiğini söyledi. Hand için tüm bu deneyim, kızı için bir mikrodalga güvenliği dersi oldu. Kızı hâlâ NeeDoh oyuncaklarını seviyor ancak artık onları mikrodalgada ısıtmıyor. Hand, “Bana kaseler getiriyor ve ‘Bu kase mikrodalgaya uygun mu?’ diye soruyor. Artık her şeyi kontrol ediyor.” dedi.