BESİN ALERJİSİ ORANLARI VE NEDENLERİ
Yapılan araştırmalar, dünya genelinde ve Türkiye’de her 100 çocuktan ortalama 8’inin besin alerjisi geliştirdiğini gösteriyor. Özellikle gelişmiş ülkelerde şehirleşme, hareketsiz yaşam tarzları, hava kirliliği ve kimyasal maruziyet gibi çevresel etkenler, çocukların mikroorganizmalarla yeterince etkileşimde bulunmaması, koruyucu yapılarının zarar görmesi ve beslenme alışkanlıklarındaki değişiklikler, besin alerjisinin temel nedenlerini oluşturuyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Çocuk Alerjisi Uzmanı Dr. Ezgi Topyıldız, bağışıklık ve sindirim sisteminin henüz tam olgunlaşmadığını ifade ederek, besin alerjisine en sık bebeklik ve erken çocukluk döneminde rastlandığını belirtiyor. “Besin alerjisi çocuğun beslenmesini kısıtlayarak büyüme ve gelişmeyi olumsuz etkiliyor ve yaşam kalitesinde düşüşe yol açabiliyor. Daha da önemlisi, nefes darlığı gibi ciddi reaksiyonlar oluşturabiliyor. Bu nedenle, çocuğunda besin alerjisi olduğunu düşünen ebeveynlerin hemen bir çocuk alerji hekimine başvurmaları gerekiyor,” diyor.
ALERJİYE NEDEN OLAN BESİNLER
Bugüne kadar besin alerjisine neden olan 170’ten fazla gıda tanımlanmış. Dr. Ezgi Topyıldız, bu besinlerin yalnızca bazılarının yaygın olarak alerji yarattığını vurgulayarak, “Çocuklarda en sık alerjiye neden olan besinler arasında inek sütü, yumurta, soya, buğday, yer fıstığı, kuruyemişler, balık ve kabuklu deniz ürünleri bulunuyor. Özellikle yer fıstığı ve kabuklu deniz ürünleri daha ciddi reaksiyonlar oluşturabiliyor,” bilgisini veriyor.
UYARILAR VE KURALLAR
Bazı besin alerjilerinin zamanla kaybolabileceğini belirten Dr. Topyıldız, “Alerjisi geçmiştir” düşüncesiyle ya da “az miktardan bir şey olmaz” şeklinde bir hata yapılmaması gerektiğini vurguluyor. “Bazı alerjiler, özellikle süt, yumurta ve buğday alerjisi olan çocuklarda kaybolabiliyor. Ancak yer fıstığı, kuruyemiş, balık ve kabuklu deniz ürünlerine karşı alerjiler yaşam boyu devam edebiliyor. Alerjik reaksiyonlar, besinin yenmesi ile değil, kokusunun solunması veya deriye temasıyla da oluşabiliyor,” diyor. Alerjiye neden olan besinleri çocukların diyetinden çıkarmanın, beslenme yetersizliklerine yol açabileceğini belirten Dr. Topyıldız, gelişigüzel diyet uygulamalarından da kaçınılması gerektiğini hatırlatıyor.
ALERJİ BELİRTİLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Besin alerjisinin belirtileri genellikle cilt bulgularıyla, yani kızarıklık, kurdeşen, şişlik ve kaşıntıyla ortaya çıkıyor. Fakat, bu belirtiler ilerleyerek daha ciddi reaksiyonlara dönüşebiliyor. Özellikle dudak, dil ve boğaz şişmesi, nefes darlığı veya bilinç değişikliği gibi durumlar acil müdahale gerektiriyor. Dr. Ezgi Topyıldız, besin alerjisinin tedavisinde temel hedefin çocuğun güvenliğini sağlamak ve yaşam kalitesini artırmak olduğunu belirterek, besin alerjisinin tedavisinde dört önemli kuralı özetliyor:
1. Alerjen besinlerin tamamen diyet dışı bırakılması
2. Beslenme ve takviye planının oluşturulması
3. Acil durum yönetiminin planlanması
4. Oral immünoterapinin doktor kontrolünde uygulanması
Dr. Topyıldız, “Bu yöntemle, özellikle yer fıstığı, süt ve yumurta gibi yaygın alerjenlere karşı oluşabilecek hayati tehlikenin azalması sağlanıyor,” diyor. Son olarak, besin alerjisinin zamanla kaybolabileceği için çocuğun düzenli olarak bir çocuk alerjisi uzmanı tarafından takip edilmesi gerekiyor.