Antalya’da düzenlenen COP31 iklim konferansı, ülkelerin iki haftadan fazla süren tartışmalı müzakerelerin ardından bir ana anlaşmada uzlaşamaması nedeniyle pazar günü çöktü. İklim değişikliğinin temel nedeni olan fosil yakıtlar üzerine yapılan tartışmalar, anlaşmanın çıkmaza girmesine yol açtı. Bu yılki COP, tarihin en uzun süren konferansı olma unvanını elinde bulundururken, 2009’daki Kopenhag’dan bu yana yaşanan en büyük çöküş olarak kaydedildi. Uzmanlar, iklim krizi hızlanırken bu konferansın liderlik açısından büyük bir başarısızlık olduğunu vurguladı.
ANTALYA PAKTI’NDA UZLAŞMA SAĞLANAMADI
Pazar günü yapılan son toplantıda, Antalya Pakti olarak adlandırılan anlaşmanın onaylanması için gerekli uzlaşmanın sağlanamayacağı anlaşıldı. Bu toplantıya ABD katılmadı; çünkü eski Başkan Donald Trump, uluslararası iklim eyleminden çekilmişti. Anahtar konularda, özellikle fosil yakıtlardan uzaklaşma gerekliliği gibi ifadeler üzerinde derin bölünmeler yaşandı. Bu ifadeler anlaşmaya dahil edilmedi ve iklim felaketleri ile mücadele eden ülkelere finansal destek artırma talebi de kabul edilmedi. Avrupa Birliği, Panama, Marshall Adaları ve Norveç gibi ülkeler bu durumu reddetti. İrlanda’nın İklim Bakanı Darragh O’Brien, Avrupa Birliği’nin “fosil yakıtları dahi anmayan bir anlaşmayı onaylamayacağını” belirtti.
İKLİM KRİZİ HIZLANIYOR
Müzakereler, gezegen için kritik bir dönemde gerçekleşti. Jeopolitik gerginlikler — İran savaşının yarattığı enerji arz şoku dahil — dikkatleri dağıtırken, iklim krizi hızla ivme kazandı. Yeni bir Birleşmiş Milletler raporu, dünyanın sanayi öncesi düzeylerin üzerine 1.5 derece ısınma hedefini aşacağını doğruladı. Mevcut politikalarla sıcaklıkların potansiyel olarak yıkıcı bir biçimde 2.8 dereceye yükselebileceği öngörülüyor. Dünya şu anda 1.4 derece ısınmış durumda ve Nepal’deki felaketli selden Avrupa’daki ölümcül sıcaklara kadar etkileri belirgin bir şekilde hissediliyor. Ancak COP31, iklim eylemi talep eden iklim açısından en savunmasız ülkeler ile fosil yakıt üreticisi ülkeler arasındaki büyük uçurumu gözler önüne serdi.
FOSİL YAKITLAR ÜZERİNDEKİ ANLAŞMAZLIK
COP28’de Dubai’de, ülkeler “fosil yakıtlardan geçiş” konusunda tarihi bir çağrı yapmıştı. Ancak bu ifade, petrol üreten ülkelerin itirazları nedeniyle sonraki toplantılarda yer almadı. COP31 “kapak kararı” taslağı, fosil yakıtlardan enerji sistemlerinde hemen uzaklaşılmasını talep ediyordu. Ancak daha sonra yapılan her taslaktan fosil yakıtlarla ilgili tüm ifadeler çıkarıldı. 100’den fazla ülke, bu ifadelerin korunması için baskı yapmasına rağmen başarılı olamadı. İklim müzakerelerinde deneyimli Harjeet Singh, “Fosil yakıt krizini, fosil yakıtları aşmamız gerektiğini inkar ederek çözemezsiniz” dedi.
FINANSAL DESTEK ÜZERİNDE YAŞANAN SIKINTILAR
Finansal destek de bir diğer tartışmalı konu oldu. İklim felaketlerine karşı daha fazla destek talep eden gelişmekte olan ülkeler, anlaşmanın 2035 yılına kadar uyum finansmanını en az üç katına çıkarmayı önerdiğini ancak somut rakamlar ve temel hedefler sunmadığını belirtti. Singh, “Zengin ülkeler, toplulukların iklim felaketlerine hazırlanması ve bu felaketlerden kurtulması için gerekli yardımı sağlamayı reddetti” dedi.
SONUÇLAR VE GELECEK BEKLENTİLERİ
COP31 müzakereleri sonuçları, birçok uzman tarafından hayal kırıklığı ile karşılandı. Konferansın başkanı Chris Bowen, sonuçların oldukça hayal kırıklığı verici olduğunu ancak 90’dan fazla ülkenin ekonomilerini elektrifikasyon konusunda taahhütte bulunduğunu belirtti. Mary Robinson, “Aşırı ısınmanın tehlikelerinin tanınması liderleri harekete geçirmeliydi, ama COP31’da aciliyet ve liderlik eksikliği gözlemlendi” dedi.