NASA’nın Curiosity keşif aracı, Mars’ta ilk kez gerçekleştirilen bir kimya deneyiyle organik moleküller tespit ederek yaşamın yapı taşlarını keşfetti. NASA öncülüğündeki ekip, bu moleküllerin geçmiş yaşamın kesin kanıtı olmadığını ancak Kızıl Gezegen’in tarihine dair önemli ipuçlarını 3 milyar yıldan uzun süredir koruduğunu vurguladı. O dönemde Mars yüzeyinin büyük göller ve nehirlerle kaplı olduğu düşünülüyor.
DENEY İLK KEZ BAŞKA BİR GEZEGENDE UYGULANDI
Curiosity, 2012 yılında Gale Krateri adlı eski bir göl yatağına iniş yapmıştı ve o tarihten bu yana geçmiş yaşam izlerini arıyor. Araç, TMAH adlı kimyasal maddeyi içeren iki tüp taşıyordu; bu madde organik maddeleri parçalayarak içeriğini analiz edebiliyor. Görevde çalışan astrobiyolog Amy Williams, “Bu deney daha önce başka bir dünyada hiç yapılmamıştı” dedi. Ekip, yalnızca iki deneme şansı olduğu için büyük bir baskı altında çalıştı. 2020 yılında gerçekleştirilen deneyde, daha önce Mars’ta doğrulanmamış birkaç molekül de dahil olmak üzere 20’den fazla organik molekül tespit edildi. Bunların arasında meteorit ve asteroitlerde de bulunan benzotiyofen adlı molekül de yer alıyor. Williams, “Meteoritlerle Mars’a yağan maddeler aynı şekilde Dünya’ya da yağdı ve muhtemelen gezegenimizde bildiğimiz yaşamın yapı taşlarını sağladı” ifadelerini kullandı. Ayrıca nitrojen içeren bir molekülün DNA’nın oluşumunda öncü madde olduğunu belirtti. “Bu kayalarda milyarlarca yıl boyunca korunmuş yaşamın yapı taşlarını, yani Mars’taki prebiyotik kimyayı görüyoruz” dedi.
GELECEK GÖREVLER İÇİN ÖNEMLİ BİR ADIM
Bu bulgular, mikroskobik organizmaların bile Mars’ta bir zamanlar var olduğunu kanıtlamıyor. Williams, bu tür “olağanüstü bir iddia” için Mars kayalarının Dünya’ya getirilmesi gerektiğini söyledi. NASA’nın Perseverance aracı, bu amaçla bir dizi kaya örneği toplamıştı ancak Mars Örnek İade Görevi, ABD Kongresi’nin Ocak ayındaki oylamasının ardından Trump yönetimi tarafından fiilen iptal edildi. Bununla birlikte, Nature Communications’da yayımlanan araştırmaya göre TMAH kimyasalının başka dünyalarda da kullanılabileceğini gösteren bu deney, gelecekteki görevlere ışık tutuyor. Avrupa Uzay Ajansı’nın Rosalind Franklin aracı, Curiosity’den çok daha uzun bir matkap kapasitesine sahip ve bu kimyasalı Mars’a götürecek. NASA, yıllarca süren gecikmelerin ardından bu aracın 2028 sonunda fırlatılmasının planlandığını duyurdu. Aynı kimyasal, 2028’de Satürn’ün uydusu Titan’ı keşfetmek üzere fırlatılması planlanan Dragon rotorcraft aracında da yer alacak.