ABD’de yaz aylarının gelmesiyle birlikte görülme sıklığı artan ve haftalarca süren ishal, kramp ve şişkinlik gibi belirtilere yol açan siklosporiazis vakalarında beklenmedik bir yükseliş yaşanıyor. Federal sağlık yetkilileri, birçok eyalette mevsim normallerinin üzerinde siklosporiazis vakası tespit edildiğini ve bu vakaların tamamının aynı kaynaktan kaynaklanmayabileceğini belirtiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) verilerine göre, Illinois, New York, Pensilvanya ve Teksas gibi eyaletlerde Meksika tarzı restoranlar, bir market zinciri ve özel bir etkinlikle bağlantılı olduğu düşünülen bir dizi vaka kümesi üzerinde inceleme sürüyor.
MİÇİGAN’DA VAKA SAYISI 681’E ULAŞTI
Özellikle Michigan eyaletinde dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Normalde yılda yaklaşık 50 vaka görülen eyalette, sadece 22 Haziran’dan bu yana tam 681 siklosporiazis vakası rapor edildi. Ohio’da ise yılbaşından bu yana 177 vaka bildirilirken, bunların 171’i haziran ayında, özellikle 20 Haziran’dan sonra kaydedildi. New York eyaletinde de bu yıl 112 vaka görüldü ve bunların 107’si 1 Mayıs’tan sonra tespit edildi. Alabama, Kentucky, Michigan, Ohio, Pensilvanya, Tennessee, Virginia ve Batı Virginia’da en az sekiz farklı vaka kümesi daha belirlenmiş durumda. Yetkililer, bu vakaların kaynağını tespit etmek için çalışmalarını sürdürüyor.
PARAZİTİN İZİ NEDEN SÜRÜLEMİYOR?
Siklosporiazise neden olan Cyclospora cayetanensis parazitinin izini sürmek, salmonella veya E. coli gibi bakterilere kıyasla çok daha zor. Bunun en önemli nedeni, parazitin genetik yapısının sürekli değişmesi. Bakterilerde, bir suşun genetik parmak izi neredeyse sabit kalırken, Cyclospora paraziti bağırsakta üreyip çoğalırken DNA’sının bir kısmını değiştiriyor, bu da nesilden nesile genetik farklılıklara yol açıyor. Bu durum, bilim insanlarının paraziti takip etmesini ve salgının ortak kaynağını bulmasını güçleştiriyor. CDC bilim insanları, genotipleme yöntemini kullanarak vakaları kabaca gruplandırmaya çalışsa da bu yöntem diğer gıda kaynaklı patojenlerde olduğu kadar kesin sonuç vermiyor.
BELİRTİLER VE TEŞHİS SÜRECİ
Siklosporiazis enfeksiyonu, salmonella ya da E. coli’den farklı belirtiler gösteriyor. En yaygın semptom, günde üçten fazla sulu dışkılama ve sürekli bir şişkinlik, tokluk hissi. Uzmanlar, bu durumu “her gün Şükran Günü yemeği yemiş gibi hissetmek” olarak tanımlıyor. Enfeksiyon genellikle altı haftaya kadar sürebiliyor ve belirtiler zaman zaman hafifleyip tekrarlayabiliyor. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde ise belirtiler tedavi edilmediği sürece geçmiyor.
Siklosporiazisin teşhisi de ayrı bir zorluk taşıyor. Standart dışkı testlerinde bu parazit tespit edilemiyor. Doktorların, parazit yumurtalarını mikroskop altında görebilmek için özel bir boya kullanması gerekiyor. Dışkıyla parazitin atılımı düzensiz olduğu için kesin tanı koymak amacıyla 24 saat arayla üç ayrı test yapılması gerekebiliyor.
TEDAVİ VE KORUNMA YOLLARI
Teşhis konulduktan sonra tedavi nispeten basit. Doktorlar, genellikle Bactrim veya Septra markalarıyla bilinen trimetoprim-sülfa antibiyotiğini yedi ila on gün süreyle reçete ediyor. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde tedavi süresi uzayabiliyor. Uzmanlar, üç ila beş günden uzun süren ishal durumunda mutlaka test yapılması gerektiği konusunda uyarıyor.
Siklosporiazisten korunmanın en etkili yolu ise hijyen kurallarına dikkat etmek. Özellikle çiğ tüketilen meyve ve sebzelerin iyice yıkanması büyük önem taşıyor. Yapılan araştırmalar, ürünleri sirkeli suda bekletmenin parazit yumurtalarının bir kısmını temizlemede daha etkili olduğunu gösteriyor. Ancak hiçbir yıkama yönteminin tüm parazitleri tamamen temizlemediği unutulmamalı. Uzmanlar, taze ürünleri akan su altında ovalayarak yıkamayı, temiz bir sebze fırçası kullanmayı ve yıkadıktan sonra temiz bir bezle kurulamayı öneriyor. Marul ve lahana gibi yapraklı sebzelerin en dış yapraklarının atılması da alınabilecek ek önlemler arasında.