Dinozorların hüküm sürdüğü dönem yaklaşık 65 milyon yıl önce sona ererken, yerini yeni bir krallığa bıraktı: mantarlar arasında bir kral. Bilim insanları, günümüzde Çin’de bulunan ve adı Tyrannosaurus rex ile bağlantılı olan Dianjunus rex adlı dev mantar türünü tanımladı. D. rex, tüm kuş dışı dinozorları yok eden kitlesel yok oluş olayının ardından ortaya çıkan mantar ailesine ait olup, Dünya üzerindeki tüm bitki ve hayvan yaşamının yaklaşık %75’inin yok olduğu bir dönemde evrimleşti.
D. REX'İN ÖZELLİKLERİ
D. rex, dik durabilen, soluk sarımsı üreme yapılarıyla diğer mantarların çok üzerinde bir boyuta sahiptir. Bu yapılar, 50 santimetreye kadar büyüyebilir ve neredeyse 2.2 kilogram ağırlığında olabilir. Bilim insanları, 2024 ve 2025 yıllarında Güneybatı Çin’in Yunnan eyaletindeki ormanlarda yaptıkları mantar çeşitliliği araştırmaları sırasında D. rex’i kaydetti. Bölgedeki çiftçiler, daha önce mantarın etli parmak benzeri yapılarının ölü ağaçların etrafında kümelendiğini gözlemlemişti. Araştırma yazarlarından Indunil Senanayake, bölgedeki bazı yerel halkın mantarı tatmasına rağmen herhangi bir olumsuz etki yaşamadıklarını belirtti.
YENİ BİR MANTAR AİLESİ
Araştırmaya göre, D. rex yeni bir tür olmasının yanı sıra, benzersiz bir mantar ailesine aittir. Genetik analizler sonucunda, Dianjunaceae adı verilen bu yeni ailenin, Kretase Dönemi’ni sona erdiren asteroit çarpmasının ardından yaklaşık 1 milyon yıl içinde ortaya çıktığı bulunmuştur. Senanayake, bu dönemde fotosentezin baskılandığını ve büyük miktarda ölü yaprak, odun, kök ve cesetlerin biriktiğini aktardı. Diğer yaşam formlarının hayatta kalmakta zorlandığı bu dönemde, ölü organik maddeleri tüketen mantarlar gibi ayrıştırıcıların bu fırsatı değerlendirebildiği ifade ediliyor.
D. REX'İN BÜYÜKLÜĞÜ VE ÖNEMİ
D. rex, T. rex ile karşılaştırıldığında boyut açısından geride kalsa da, diğer mantarlardan çok daha büyüktür. Ascomycota şubesindeki en büyük bilinen türdür. D. rex’in keşfinden önce, bu şubede bilinen en büyük mantar, Kenya’daki Engleromyces goetzei adlı, yaklaşık 30 santimetre çapında ve 3.2 kilogram ağırlığında olan bir türdü. D. rex’in neden diğer mantarlarla karşılaştırıldığında bu kadar büyük olduğu ise bilim insanlarının yanıtlamaya çalıştığı bir sorudur.
SPOR YAYILIMI VE EKOSİSTEMDEKİ ROLÜ
D. rex’in üreme yapılarında binlerce küçük spor açıcı gözenek bulunur. Ancak, bulunduğu orman zemininde yoğun bir bitki örtüsü sporların hapsolmasına neden olabilir. D. rex’in üreme yapıları, orman zemininden yüksekte bulunarak sporların daha geniş bir alana dağılmasına yardımcı olabilir. Mantarlar, Dünya’nın karbon döngüsüne katkı sağlayan ve birçok bitki türünün sağlığını destekleyen önemli organizmalardır.
FARKINDALIK VE KEŞİF
Bilim insanları bugüne kadar yaklaşık 150.000 mantar türünü tanımlamış olsa da, dünya üzerinde 2 milyon ile 13 milyon arasında mantar türü olduğu tahmin edilmektedir. Peay, mantarların orman ortamlarında oldukça zor fark edilebileceğini ve D. rex gibi büyük örneklerin dahi gözden kaçabileceğini belirtti. Yeni bir mantar keşfi, genellikle doğru yerde ve doğru zamanda olma meselesidir.