Texas’taki vali yarışı ve ülke genelinde yaşanan Demokrat zaferler, ABD tarihindeki en büyük harcama patlamasını tehdit ediyor. Bu durum, Amerika ekonomisinin büyüme motorlarından birinin sekteye uğramasına yol açabilir. Goldman Sachs’a göre, Ocak ayında, AI inşaat moratoryumlarını genişletmeyi veya uzatmayı destekleyen Demokratların kontrolündeki eyaletler, Amerika’nın planlanan veri merkezi kapasitesinin yüzde 45’ini elinde bulunduracak. Amerika’nın planlanan AI altyapı yatırımlarının dörtte biri yalnızca Texas’ta gerçekleşecek. Ancak bu durum, Amerika’nın planlanan veri merkezlerinin yarısının durdurulduğu anlamına gelmiyor. AI talebi rekor seviyelerde. Donald Trump hâlâ başkan ve şimdiden veto yetkisini kullanmaya hazırlanıyor. Demokrat valiler, isteseler bile her veri merkezinin inşasını durduramazlar. Ancak Salı günkü seçim, Amerika’nın durmaksızın devam eden AI harcama çılgınlığının hızını ve yönünü değiştirebilecek bir paradigma kaymasını temsil ediyor. ING ekonomistlerine göre, bu yatırımlar bu yıl ABD ekonomik büyümesinin yüzde 25’ine kadar katkıda bulundu. Bu ekonomik faydalar zaten somut hale gelmiş durumda ve binlerce işe destek sağlıyor. AI, çalışma şeklimizi devrim niteliğinde değiştirme potansiyeline sahip. Ancak bir AI veri merkezi yavaşlaması, önemli avantajlar da getirebilir. Kontrolsüz büyümeyi sınırlandırarak, yeniden yükselen enflasyona katkıda bulunan ve teknolojiye karşı geniş bir kamu antipatisine yol açan unsurları dengeleyebilir. Aynı zamanda, Wall Street’te ciddi şüpheler uyandıran bazı tartışmalı iş modellerini de sınırlayabilir. Fren yapmanın nihayetinde AI’yı ve ABD ekonomisini daha sürdürülebilir bir yola sokması mümkün.
YATIRIMLARDAKİ BEKLENTİLER
Columbia Business School ekonomisti Stijn Van Nieuwerburgh’a göre, AI altyapı harcamalarının önümüzdeki yıllarda her yıl 1 trilyon dolara yaklaşması bekleniyor. Bu, Amerika’nın gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 25’ini geçerek modern ABD tarihindeki en büyük yatırım patlaması olacak. Salı günkü seçimlerin sonuçları, bu harcamaları yavaşlatabilir ve AI’nın desteklediği binlerce iş ve büyük miktarda ekonomik gelişim üzerinde geniş sonuçlar doğurabilir. Demokratlar, veri merkezi düzenlemelerini sıkılaştırmayı vaat ederek Nevada, Georgia, Ohio ve Texas’ta valilik koltuğunu kazandı. Seçilen valilerin önerileri arasında vergi indirimlerinin sonlandırılması, iklim ve elektrik kısıtlamalarının sıkılaştırılması ve yerel yönetimlerin veri merkezi inşaatlarına kendi moratoryumlarını getirmelerine izin verilmesi yer alıyor.
TEXAS'IN ÖNEMİ
Texas, bu bağlamda en kritik eyalet konumunda. Wells Fargo, planlanan Texas veri merkezi kapasitesinde her yüzde 10’luk bir azaltmanın, büyük teknoloji şirketlerinin AI altyapı harcamalarını tam yüzde 1.6 oranında azaltacağı tahmininde bulundu. Eyalet ve yerel politikacıların bu harcamalar üzerinde önemli bir etkisi var; bazı projelerin finansmanını etkileyebilir. Yüzlerce veri merkezi geliştirmesi hala izin, enerji hizmeti veya vergi teşviki bekliyor ve bu durum, bu projeleri özellikle savunmasız hale getiriyor. Ancak aktif inşaat projeleri de tehdit altında olabilir. Texas yasaları, bazı projelerin izinlerini koruyor; bu, gelecekteki izin gerekliliklerindeki değişikliklerden koruma sağlıyor. Ancak bu, eyalet izin değişiklikleri veya elektrik hizmeti garantilerini çözmüyor.
ONAY BEKLEYEN PROJELERİN ETKİSİ
Onay bekleyen projelerin, AI şirketleri için önemli maliyetler ekleyebileceği belirtiliyor. Faiz, ekipman taahhütleri ve enerji giderleri, bir proje durakladığında bile artmaya devam edecek. Mevcut projeler, finansal olarak sürdürülebilirliğini kaybedebilir. Bu durumda, AI şirketleri, beklenen talebi karşılamak için veri merkezlerini yeterince hızlı bir şekilde inşa etme çabasında zorluk yaşayabilir. Carnegie Mellon Strateji ve Teknoloji Enstitüsü’nde çalışmalar direktörü Harry Krejsa, “Bu, eyalet ve yerel liderlerin jeopolitik düzeyde bir etkiye sahip olduğu nadir bir durum” diyor. Veri merkezleri, sadece Demokratik bir mesele değil; Amerikan halkı, veri merkezi inşaatlarına sınırlar koyma konusunda iki partili bir mutabakat gösteriyor. Texas Cumhuriyetçi Valisi Greg Abbott, Hinojosa’nın uzatmayı kampanya vaadi olarak öne çıkardığı bir veri merkezi moratoryumu uygulamıştı.
GELECEKTEKİ BELİRSİZLİKLER
Trump, AI’nın büyümesini ve harcamalarını engellemeye yönelik her türlü girişime karşı çıkmıştı; bu, ekonomik ve ulusal güvenlik açısından büyük bir önem taşıyor. Ancak Salı günkü seçim sonuçları, yatırım yavaşlamasına yol açarsa, sektörün bazı aşırılıklarını azaltabilir. Örneğin, CoreWeave adındaki bir bulut hizmeti sağlayıcısı, geniş kayıplar beklediği için tahvil getirilerinin yüzde 15’e fırladığını açıkladı. Derin ceplere sahip büyük teknoloji şirketleri – Amazon, Google, Meta ve Microsoft – bu tür sorunlar yaşamıyor. Ancak son haftalarda bu şirketlerin hisseleri, yatırımcıların sürdürülemez harcamalarına karşı duyduğu sabırsızlık nedeniyle değer kaybetti. RSM US baş ekonomisti Joe Brusuelas, AI yatırımının yavaşlayacağını öngörüyor ve büyümenin, önceki çeyrekteki yüzde 3.4’lük hızdan yüzde 2.4 seviyelerine düşeceğini belirtiyor. Bu hâlâ uzun vadeli sağlam bir büyüme olarak değerlendiriliyor. Amerika’nın ekonomisi büyük ve çeşitlidir. Veri merkezlerine gidecek olan yatırım, başka alanlara kayabilir. Brusuelas, “Yavaşlıyor, ama bu demek değil ki bir durgunluk yaşayacağız” diyor.
SÜRDÜRÜLEBİLİR YAKLAŞIM İHTİYACI
Bu durum, AI şirketlerine gelecekteki veri merkezi yatırımları hakkında daha akıllı kararlar alma fırsatı sunuyor. Veri merkezi inşaatına yönelik aceleci yaklaşım, çalışmaz projelerde önemli miktarda paranın boşa harcanmasına neden oldu. Mike Mathews, Marsh risk danışmanlık şirketinde küresel dijital altyapı uygulama lideri, veri merkezlerinin projelerinde 200 milyar dolarlık gecikmeler yaşandığını belirtiyor. Daha mantıklı ve siyasi hassasiyete sahip bir yaklaşım, veri merkezlerinin bulunduğu topluluklar ve AI şirketleri için uzun vadeli faydalar yaratabilir. Geçtiğimiz on yılda, Google gibi şirketler, bulut bilişim devrimi için sürdürülebilir ve yenilenebilir enerji ile inşa edecekleri veri merkezleri vaat etmişti. Benzer bir topluluk temelli yaklaşım, AI şirketlerine ihtiyaç duydukları hesaplama kapasitesini sağlarken, uzun vadede veri merkezlerini işletmek için siyasi ve sosyal bir lisans da sunabilir. Krejsa, “İyi bir söz var: Eğer hızlı gitmek istiyorsan yalnız gidersin; eğer uzağa gitmek istiyorsan birlikte gidersin” diyor. “Eğer evdeki siyasi lisansını israf edersen, bu, Çin ile rekabetçi kalmanın önünde daha büyük bir engel olacaktır.”