Turritopsis dohrnii adı verilen küçük ve saydam denizanasını öldürmek oldukça zor. Teksas A&M Üniversitesi Galveston kampüsünden deniz biyoloğu Maria Miglietta, bu canlıları çeşitli yöntemlerle test etti. Kesme, kaynatma, aç bırakma ve aşırı tuz ekleme gibi yöntemler denendi ama denizanası her seferinde hayatta kalmayı başardı. Stres altında kaldıklarında hareket etmeyi bırakıp tankın dibine çöküyorlar. Ardından, tamamen farklı bir yapıya dönüşüyorlar. Bir ila üç gün içinde, bu yapı polip haline geliyor ve yeni yetişkin denizanalarının oluşacağı bir koloni oluşturuyor. Miglietta, “Ölmeyen tek bir denizanasından yüzlerce yeni denizanası elde ediyorsunuz.” diyor. Her yeni denizanası da benzer gençleşme sürecini yaşayabiliyor. Böylece bu canlılar, biyolojik saatlerini geriye sarıyor gibi görünüyor. Miglietta ve ekibi, bu türün ölümden kaçmasını sağlayan genetik ve moleküler süreçleri araştırıyor. Bu süreçlerin insanlarda da tetiklenip tetiklenemeyeceği sorgulanıyor. Amaç, yaşlı bireyleri yeniden gençleştirmek değil. Araştırmacılar, yaraları iyileştirmek ve yaşlanmayla ilgili hastalıkları tedavi etmek için hücreleri gençleştirmeyi hedefliyor.
GENÇLEŞME SÜRECİ VE HEDEFLERİ
Johns Hopkins Üniversitesinde çocuk onkoloğu Michael Koldobskiy, “Bu alandaki en büyük hedef, yenileyici biyoloji olabilir.” diyor. Koldobskiy, bu mekanizmaların insan sağlığı için kullanılmasının henüz uzak bir hedef olduğunu belirtiyor. Ancak, milyonlarca yıl içinde bu süreçleri geliştirmiş canlıların incelenmesi, gelecekte önemli sonuçlar doğurabilir.
TURRITOPSIS DOHRNII'NİN KEŞFİ
Turritopsis dohrnii türünün yenilenme yeteneği 1992’de İtalyan bir bilim insanı tarafından keşfedildi. Araştırmacı, denizanalarını beslemeyi unuttuğunda yeni polipler buldu. Kısa süre sonra İtalyan biyolog Stefano Piraino, gençleşme yeteneğinin ardındaki mekanizmayı incelemeye başladı. Embriyolar gelişirken kök hücreler çoğalıyor ve çeşitli hücre türlerine dönüşüyor. Normal koşullarda bu hücreler belirli bir türde kalıyor ve yaşlanarak ölüyor. Ancak Piraino, ölümsüz denizanasının gençleşme sürecinde bazı dokuların “transdiferansiyasyon” adı verilen bir süreçten geçtiğini keşfetti.
HÜCRE DÖNÜŞÜMÜ VE YAŞAM DÖNGÜSÜ
Bu süreçte hücreler yeniden kök hücre benzeri duruma dönerek farklı hücre türlerine dönüşebiliyor. Bu mekanizma, denizanasının yaşam döngüsünü geriye sarabilmesinin temel biyolojik süreçlerinden biri olarak değerlendiriliyor.