YENİ DEPOZİTO SİSTEMİ ATIK AMBALAJLARIN DEĞERLENDİRİLMESİNİ HIZLANDIRACAK
Atık ambalajların daha etkin bir şekilde değerlendirilmesi için önemli bir adım atıldı. 2025 yılında tüm il ve ilçelerde depozito iade makineleri kurulacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Kurum, “Sistemi pilot olarak Sakarya ilinden başlatarak yaygınlaştıracağız” diye belirtti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yıl sonuna kadar tüm illerde hayata geçirilecek olan “Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA)” sistemi hakkında 11 soruda merak edilen bilgileri yanıtladı. Bakanlığın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, bu sistemin Sıfır Atık hareketinin yeni bir aşaması olacağı vurgulandı. Paylaşımda bu depozito sistemiyle ilgili vatandaşların merak ettiği 11 soru ve cevaplar da yer aldı.
DOA SİSTEMİNİN İŞLEYİŞİ NASIL OLACAK?
Depozito Yönetim Sistemi (DYS), belirli bir depozito bedeli alınarak piyasaya sürülen ürünlerin tüketilmesi sonrasında iade alınması ve depozito bedelinin geri ödenmesine dayalı bir sistemdir. Depozito, ambalajları kaynağında ayrı toplamaya, geri dönüşüm değerinin korunmasına ve yükseltilmesine, birincil ham madde kullanımını azaltarak doğal kaynakların korunmasına, ikincil ham madde kullanımıyla enerji sarfiyatını azaltmaya, karbon emisyonlarını azaltmaya ve 2053 Net Sıfır Emisyon hedefine ulaşılmasına katkı sağlıyor. Ayrıca sıfır atık ve döngüsel ekonominin desteklenmesine yardımcı oluyor. DOA uygulaması, tüketicilerin iade süreçlerinde kullanacakları mobil bir uygulama olarak hayata geçiriliyor.
UYGULAMA NASIL ÇALIŞIYOR?
Android ve iOS store mağazalarından ücretsiz olarak indirilen bu uygulama, karekod okutularak çalışıyor. Depozito iade makinelerine bırakılan ambalajlar için depozito bedeli, tüketicinin e-cüzdanında birikiyor. Bu bakiye, QR kod ile ödeme özelliği olan tüm POS cihazlarında ve anlaşmalı restoran ve marketlerde kullanılabiliyor. DOA mobil uygulaması, Tüm finansal işlemlerini Türkiye Emlak Katılım Bankası altyapısı üzerinden e-cüzdan entegrasyonu ile gerçekleştiriyor. Biriken bakiye banka hesaplarına da havale edilebiliyor. Sakarya’da başlatılan uygulama, 2025 yılı sonuna kadar ülke genelinde bütün illerde hayata geçirilecek.
SİSTEMİN DESTEKLEYİCİ KURULUŞLARI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Türkiye Çevre Ajansı’nın (TÜÇA) sistem yöneticisi olarak yer aldığı depozito yönetim sistemi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) işbirliğiyle yürütülmekte. Türkiye genelinde yılda yaklaşık 25 milyar adet ambalajın toplanması öngörülüyor. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü ile işbirliği yapılarak 1 Ağustos 2023’ten itibaren 22 milyar adet içecek ambalajı piyasaya sürüldü.
AMBALAJLARDAKİ DEPOZİTO VE BEDELİ
Ülke ekonomisine yıllık yaklaşık 520 milyon avro katma değer sağlanması hedefleniyor. Cam, plastik ve alüminyum malzemeden yapılan 0,1-3 litre arasındaki tek kullanımlık ambalajlar, depozito kapsamına alınıyor. Üzerinde depozito logosu bulunan bu ambalajlar için depozito bedeli ödenecek.