Avrupa Birliği, on yılı aşkın bir süredir üzerinde durduğu dijital sınır kontrol sistemi bugün faaliyete geçti. “Giriş-Çıkış Sistemi (EES)” olarak adlandırılan bu yenilikle, pasaportlara damga basılmayacak; mevcut uygulamada parmak izi ve yüz tanıma teknolojisi devreye girecek. Ancak uzmanlar, yeni sistemin ilk günlerinde havaalanları ve tren istasyonlarında uzun bekleme sıralarının oluşabileceği konusunda uyarıyor.
PASAPORTA DAMGA YOK, YÜZ TARAMASI VAR
12 Ekim itibarıyla Avrupa Birliği ülkelerine giriş yapacak olan yolcular için yeni bir dönem başlıyor. Kişilerin Avrupa’ya giriş yaptıklarında biyometrik verileri, parmak izleri ve yüz fotoğrafları özel tarayıcılar aracılığıyla kaydedilecek. Bu değişiklikle birlikte sınır kapılarında pasaport damgaları kaldırılıyor. Yeni sistem, AB’ye kısa süreli giriş yapan belirli yolcuların ülkede kalma sürelerini otomatik olarak takip edecek. Vize sürelerini aşan veya izinsiz kalan ziyaretçiler anlık olarak tespit edilecek.
TÜRK VATANDAŞLARI DA ETKİLENECEK
EES sistemi, Türkiye dahil olmak üzere AB dışındaki tüm yolcuları kapsıyor. Bu durumda, vizesi bulunan Türk vatandaşları da Avrupa’ya girişte parmak izi ve yüz tanıma süreçlerinden geçmek zorunda kalacak. Ancak Kıbrıs Cumhuriyeti ve İrlanda, Schengen bölgesinin dışında oldukları için bu sistemden muaf tutulacak. Öte yandan, toplanan biyometrik veriler İzlanda, Norveç, İsviçre ve Lihtenştayn gibi Schengen üyesi devletlerde de kullanılacak ve üç yıl boyunca saklanacak. Yetkililere göre, ilk kayıt sırasında biyometrik veri toplama süreci biraz zaman alacak fakat sonraki seyahatlerde işlemler daha hızlı ilerleyecek.
KUYRUK ENDİŞESİ: HAVALİMANLARI TEDİRGİN
Yeni sistemin en fazla dile getirilen yanlarından biri, yoğunluk riski. Avrupa’nın en işlek havalimanlarındaki parmak izi ve yüz tarama süreçlerinin uzaması, uzun bekleme hatlarının oluşmasına neden olabilir. Fransa ve Almanya gibi büyük ülkeler, başlangıçta sadece sınırlı sayıda kontrol gerçekleştirerek sistemi kademeli bir şekilde devreye alacak. Estonya ve Lüksemburg ise sistemi tam kapasiteyle uygulayacak. Hırvatistan’da veri toplama süresi başlangıçta günde 4 saat olacak, yıl sonunda bu süre 12 saate kadar çıkacak. Slovenya, bazı sınır kapılarında sistemi aşamalı olarak hayata geçirecek.
PASAPORTUN GERÇEK SAHİBİNİ DOĞRULAYACAK
Avrupa Parlamentosu raportörü Assita Kanko, yeni sistemin sahte pasaport kullanımını engellemeyi amaçladığını belirterek, “Bu sistem, pasaportu taşıyan kişinin gerçekten o kişi olduğunu doğrulama imkânı sağlayacak. Büyük sistemlerde başlangıçta bazı aksaklıklar olabilir ama kademeli geçiş planı bu riskleri azaltacak,” ifadesini kullandı. Kanko, “Yoğunluk ya da teknik sorun yaşanırsa, yerel sınır görevlileri sistemi geçici olarak devre dışı bırakabilecek,” açıklamasında bulundu.
DÜZENSİZ GÖÇE KARŞI YENİ HAMLE
Avrupa Komisyonu, EES sisteminin düzensiz göç ve vize suistimallerine karşı önemli bir adım olduğunu vurguluyor. Fransa İçişleri Bakanlığı, bu sistem sayesinde kısa süreli turist vizesiyle girdiği halde sonradan oturma izni talebinde bulunan kişilerin hareketlerinin de izlenebileceğini belirtti. Ayrıca, iltica başvurusu reddedilen bireylerin Schengen Bölgesi’ni terk edip etmediği de bu sistemle takip edilebilecek.
SONRAKİ ADIM: ETIAS GELİYOR
EES sistemi, Avrupa’nın bir sonraki dijital sınır projesi olan ETIAS (Avrupa Seyahat Bilgileri ve Yetkilendirme Sistemi) için temel oluşturuyor. ABD’nin ESTA sistemine benzeyen bu uygulama gelecek yıl devreye girecek. ETIAS kapsamında, vizesiz seyahat hakkına sahip ülkelerin vatandaşları Avrupa’ya girmeden önce çevrimiçi form dolduracak, 20 euro ücret ödeyecek ve onay bekleyecek. ETIAS izni bulunmayan yolcular, uçuşa alınmayacak ya da Schengen sınırında geri çevrilecek.
10 YILLIK BEKLEYİŞ SON BULDU
EES sistemi, Avrupa Birliği tarafından yaklaşık on yıl boyunca geliştirildi, ancak pandemi ve teknik problemler nedeniyle birkaç kez ertelendi. Yeni uygulama ile birlikte Avrupa Birliği, dijital sınır güvenliği konusunda önemli bir aşama kaydetmiş oldu. Yetkililer, “Amaç, güvenliği artırmak; ama bekleme süreleri kısa vadede artabilir,” diyerek seyahat edecekleri sabırlı olmaya davet ediyor.