Dünyanın en büyük dinozorları, yüksek enlemlerde — ekvatordan uzak bölgelerde — üreyebiliyorlardı ve yumurtalarını sıcak tutmak için akıllıca bir strateji geliştirdiler. Arjantin’de bulunan titanosaur yumurtaları üzerine yapılan bir araştırma, bu dinozorların yüksek enlemlerde nasıl yumurtladığını ortaya koydu. Çoğu titanosaur yumurtası ve yumurta kabuğu, diğer dinozorlar gibi, ekvatora daha yakın düşük enlemlerde keşfedildi.
DİNOZORLARIN ÜREME STRATEJİSİ
Uzmanlar, uzun boylu, küçük beyinli ve bitki yiyen bu devlerin sürüler halinde yaşadığını ve binlerce yıl boyunca aynı yerde yuva yaptıklarını düşünüyor. Paleontolog Darla Zelenitsky, “Kemiklerinin Antarktika ve güney Arjantin’den, Moğolistan ve Teksas’a kadar uzandığını biliyoruz” dedi. Araştırmanın sonuçları, Royal Society Open Science dergisinde yayımlandı.
YUMURTA KABUKLARI VE YUVANIN YAPISI
Titanosaurların, bazı daha küçük dinozor türleri ve günümüz kuşlarının aksine, kendi yumurtalarını kuluçkaya yatırmadıkları düşünülüyor. Zelenitsky, “Dev boyutları, yuvayı dev bir omlete dönüştürürdü” ifadesini kullandı. Yüksek enlemlerde güneş ışığının daha az olduğu için yumurtaların sıcaklığa ihtiyaç duyduğuna dikkat çekti. Araştırma, titanosaurların daha düşük sıcaklıklarla başa çıkmanın bir yolunu bulduğunu öne sürüyor.
YUMURTA BULUNTULARI VE YAŞI
Araştırmacılar, 2020 ve 2024 yıllarında Chorrillo Formasyonu’nda bulunan 255 yumurta kabuğu parçası keşfetti. Yumurtalar, 68 milyon yıl öncesine, 55 ile 60 derece güney enlemleri arasındaki bir döneme tarihleniyor. Bu yumurtalar, dünya genelindeki sauropodların en yüksek enlemdeki yuva alanını temsil ediyor ve dinozor yumurtalarının en güneydeki kesin kanıtını sunuyor.
ÖNEMİ VE SONUÇLARI
Edinburgh Üniversitesi’nden paleontoloji ve evrim profesörü Steve Brusatte, bu yeni keşfin titanosaur yumurtalarına ait olduğunu belirterek, “Dünyanın tarihindeki en büyük hayvanlar, Kretase döneminde yüksek enlemlerde yumurta bırakıp yavrularını kuluçkaya yatırıyordu” dedi. Londra Üniversitesi Koleji’nden Paul Upchurch ise, titanosaur kalıntılarının yüksek enlemlerde nadir olduğunu ve bu devlerin sıcak yaz günlerinde bu alanlara göç ettiklerinin düşünüldüğünü ifade etti. Yumurtaların varlığı, bu devlerin yıl boyunca bu bölgelerde kalmış olabileceğini gösteriyor.
Titanosaur yumurtaları, fosil kayıtlarında nadiren bulunuyor çünkü kabukları ince ve kırılgandır. Zelenitsky, yumurtaların hangi titanosaur türüne ait olduğunu kesin olarak bilemediğini ancak bulunduğu alandaki dişlerin colossosaurian dinozorlara ait olduğunu belirtti. Yumurtaların boyutları dev dinozorların 1/18,000’i kadar küçük olup, yaklaşık 4 kilogram ağırlığında yavruların çıkabileceği düşünülen bir hacme sahipti. Titanosaur yuvalarının, özellikle topluca yuva yaptıklarında, manzarada belirgin bir iz bırakacak kadar büyük olması muhtemeldir.