İSTANBUL Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Prof. Dr. M. Emel Alphan, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü münasebetiyle diyabetlilere yönelik beslenme önerileri sundu. Diyabetin kontrol altında tutulmasında diyabetlilerin sorumluluğunun önemine dikkat çeken Prof. Dr. Alphan, “Diyabet, hayat boyu diyabetlilerle birlikte olacak bir arkadaş gibidir. Bu hastalıkla iyi bir ilişki kurmak için yanlış beslenme alışkanlıklarının değiştirilip sağlıklı olanların benimsenmesi gerekiyor” dedi. Diyabetin süregeldikçe daha dikkatli yönetilmesi gereken bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Alphan, tedavi sürecinin amacının kan şekeri düzeylerini kontrol altına almak, belirtileri hafifletmek ve komplikasyonların oluşumunu engellemek olduğunu ifade etti.
DİYABETİ YENMEK İÇİN DOĞRU BESLENME ŞART
Diyabetin kontrol altında tutulmasında en önemli görevin yine diyabetlilere ait olduğunu aktaran Prof. Dr. Alphan, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının benimsenmesi gerektiğini vurguladı. “Diyabetlilerin, öğün planlarını oluşturarak, yiyeceklerin besin değerlerini ve porsiyon ölçülerini öğrenmeleri çok önemli” diyen Alphan, diyabetle ilgili belirtilere uygun acil önlemler alınmasının da gerekliliğine işaret etti.
SAĞLIKLI BESLENME DİYABET TEDAVİSİNDEKİ TEMEL UNSURDUR
Prof. Dr. Alphan, beslenmenin kan şekeri seviyelerinin düzenlenmesinde kritik rol oynamasının diyabet tedavisinin esasını oluşturduğunu söyledi. Ayrıca, sağlıklı beslenmenin diyabetle ilişkili komplikasyon riskini azaltmada ve genel sağlık durumunu iyileştirmede etkili olduğunu belirtti. Diyabetlilerin dikkat etmesi gereken üç temel nokta şöyle sıralandı: “Kan şekeri kontrolü: Diyabetliler, öğünlerde karbonhidrat sayımı yaparak ve glisemik indeksi düşük gıdaları tercih ederek kan şekeri seviyelerini daha iyi kontrol edebilirler. ‘Komplikasyon riskinin azaltılması’: Sağlıklı beslenme, diyabete bağlı kalp-damar hastalıkları, böbrek hastalığı gibi komplikasyonların riskini azaltır. ‘Ağırlık yönetimi’: Diyabetlilerin çoğu, tanı konulduğunda genellikle fazla kilolu olurlar. Kilo kaybı, kan şekeri ve diğer sağlık parametrelerini olumlu yönde etkileyebilir.”
KİŞİYE ÖZEL BESLENME PLANI Kritiktir
Sağlıklı beslenmenin enerji seviyelerini artırma ve yorgunluğu azaltma konularında da olumlu etkileri olduğu ifade edilmiştir. Her bireyin beslenme ihtiyaçlarının farklılık gösterdiği için, diyabetlilerin bir diyetisyenle çalışarak kişiye özel bir beslenme planı oluşturmalarının önemi vurgulanmıştır.
DİYABETLİLERİN BESLENMEDE GÖZETMELERİ GEREKEN NOKTALAR
Prof. Dr. Alphan, diyabetlilerin beslenmelerinde dikkat etmeleri gereken bazı önemli noktaları şu şekilde sıraladı: “Karbonhidrat sayımı önemlidir. Diyabetlilerin karbonhidrat alımlarını takip etmeleri gereklidir. Tam tahıllar, sebzeler, meyveler ve baklagiller tercih edilmelidir. Glisemik indeks ile glisemik yükü düşük besinler seçilmelidir. Posa zengini besinler, kan şekeri kontrolüne yardımcı olur. Proteinli gıdaların yağsız olanları tercih edilmelidir. Doymuş ve trans yağlardan kaçınılmalı, bitkisel sıvı yağlar kullanılmalıdır. Porsiyon kontrolü önemlidir, aşırı yeme kan şekeri seviyelerini olumsuz etkileyebilir. Su tüketimi ihmal edilmemelidir, şekerli içeceklerden kaçınılmalıdır. Ara öğünlerde düşük glisemik indeksli meyveler tercih edilebilir. Alkol ve şekerli besinlerin tüketimi yasaklanmalıdır.”
Diyabetlilerin şekerli gıdaları tüketmemeleri gerektiğini belirten Prof. Dr. Alphan, “Eski yöntemlerde şekerli gıdalar belirli dozlarda öneriliyordu, fakat Amerikan Diyabet Derneği bu besinlerin kesinlikle tüketilmemesi gerektiğini vurguladı. Bu durum, diyabetlilerin insülin dozlarını artırmalarına neden olabilir. Bu nedenle, sadece su tüketimi önerilmektedir.” ifadelerini kullandı.
KETOJENİK DİYETLERİN DİYABETLİLER İÇİN UYGUNLUĞU
Son olarak, ketojenik diyetlerin etkilerine de değinen Prof. Dr. Alphan, “Ketojenik diyetlerin yalnızca bazı tıbbi durumlarda etkili olduğu gösterilmiştir. Ancak uzun vadede sağlıklı bir beslenme stratejisi olarak önerilmezler. Çünkü bu tür diyetler vücudun ihtiyaç duyduğu önemli besin öğelerinin eksikliğine neden olabilir” dedi.
DİYABET YÖNETİMİNDE YAŞAM TARZI DEĞİŞİKLİĞİ ŞART
Prof. Dr. Alphan, “Diyabet ömür boyu süren bir hastalık olduğundan sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri, diyabetlilerin kaliteli bir yaşam sürmeleri açısından büyük önem taşır” diyerek açıklamalarını tamamladı.