12 EYLÜL’ÜN İZLERİ SİLİNİYOR
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 23 Ekim 2023 tarihinde Diyarbakır’da düzenlenen toplu açılış töreninde, 12 Eylül darbesi sonrası askeri cezaevi olarak kullanılan Diyarbakır E Tipi Cezaevi’nin müze haline getirileceğini duyurdu. Erdoğan, “Son ziyaretimde Diyarbakır Cezaevi’ni boşaltma ve kültür merkezi yapma sözü vermiştim. Sözümüzü tuttuk. Adalet Bakanlığımız cezaevini tamamen boşalttı. Kültür ve Turizm Bakanlığımız restorasyon projelerini hazırladı. İçinde müze, kütüphane, kültür ve sanat birimlerinin yer alacağı bu eserin Diyarbakır’ımıza hayırlı olmasını diliyorum.” şeklinde konuştu.
TAŞINMA İŞLEMLERİ GERÇEKLEŞTİ
Açıklamanın ardından cezaevindeki 270 tutuklu ve 170 personel, diğer kentteki cezaevine nakledildi. O dönemdeki Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, cezaevinin kapısına kilit vurarak anahtarı Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a teslim etti.
MÜZE DÜZENLEMESİ DEVAM EDİYOR
27 Ekim’de, cezaevinin çevresine terör olaylarına karşı yapılmış olan 2 metre genişliğinde ve 3 metre yüksekliğinde beton bloklar kaldırıldı. Anı ve Etnografya Müzesi olarak hizmet vermesi planlanan cezaevi, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından Diyarbakır Müze Müdürlüğü’ne devredildi. Bazı yapıların yıkımı için kurulan karar alınırken, bazıları güçlendirilecek.
RESTORASYON ÇALIŞMALARI HIZLANIYOR
Beş bloktan oluşan yapının toplam alanı 49 bin 204 metrekare, kapalı alanı ise 16 bin 462 metrekare olarak planlandı. Cezaevine sonradan eklenen askeri gazino ve lojman gibi yapılar yıkıldı. 2023 yılında lazer tarama yöntemiyle belgelenen yapının, 1980 sonrası eklenen koğuş ve hücreleri de yıkıldı. Restorasyon çalışmaları, Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından başlatıldı. Cezaevinin 1980 yılındaki haline getirilmesi amacıyla çalışmalar iki etapta yürütülüyor.
GÜÇLENDİRME PROJELERİ UYGULANIYOR
Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürü Cemil Koç, projeye ilişkin açıklamasında şunları söyledi: “Cezaevinin müzeye dönüştürülmesi, Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatlarıyla 2022 yılında başlatıldı. 24 Ekim 2022’de cezaevi tabelasının indirilmesinin ardından restorasyon süreci yapının tescillenmesiyle başladı. 2023-2024 arasında projelendirme sürecinin tamamlanması hedefleniyor.”
FESTİVALE HAZIRLIKLAR DEVAM EDİYOR
Koç, ilk etabın 15 Ağustos’ta tamamlanacağını aktarırken, ikinci etapta teşhir-tanzim, çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarının gerçekleştirileceğini ifade etti. Koç, “Kültür Yolu Festivali’nin düzenleneceği Ekim 2026’ya kadar müzenin tamamlanması hedefleniyor.” diye belirtti.