MÜZE OLARAK HİZMET VERECEK
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 23 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği Diyarbakır ziyareti sırasında, 12 Eylül darbesi sonrası askeri cezaevi olarak işlev gören Diyarbakır E Tipi Cezaevi’nin müze olacağı bilgisini paylaştı. Erdoğan, “Son ziyaretimde Diyarbakır Cezaevi’ni boşaltma ve kültür merkezi yapma sözü vermiştim. Sözümüzü tuttuk. Adalet Bakanlığımız cezaevini tamamen boşalttı. Kültür ve Turizm Bakanlığımız restorasyon projelerini hazırladı. İçinde müze, kütüphane, kültür ve sanat birimlerinin yer alacağı bu eserin Diyarbakır’ımıza hayırlı olmasını diliyorum.” şeklinde konuştu.
CEZAEVİ BOŞALTILDI
Cumhurbaşkanı’nın açıklamasından sonra cezaevindeki 270 tutuklu ve 170 personel, başka bir cezaevine nakledildi. Dönemin Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, cezaevinin kapısına kilit vurup anahtarı Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a teslim etti.
27 Ekim’de, cezaevinin etrafında güvenlik amacıyla yerleştirilen beton bloklar kaldırıldı. Cezaevi, Anı ve Etnografya Müzesi olarak kullanılacak ve Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından Diyarbakır Müze Müdürlüğü’ne devredildi. Bazı yapıların yıkılması için kurul kararı alınırken, diğer yapıların güçlendirilmesi planlandı.
YAPILAR YIKILIYOR
5 bloktan oluşan cezaevinin toplam parsel alanı 49 bin 204 metrekare, kapalı alanı ise 16 bin 462 metrekare olarak belirlendi. Cezaevine sonradan eklenen askeri gazino ve lojman gibi yapılar yıkılırken, 1980 sonrasında eklenen koğuş ve hücreler de kaldırıldı. Restorasyon çalışmaları Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından yürütülüyor ve cezaevi 1980 yılındaki haline döndürülmesi amacıyla iki etapta gerçekleştiriliyor.
Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürü Cemil Koç, çalışmalara dair şu bilgileri verdi: “Cezaevinin müzeye dönüştürülmesi, Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatlarıyla 2022 yılında başlatıldı. 24 Ekim 2022’de cezaevi tabelasının indirilmesinin ardından restorasyon süreci yapının tescillenmesi ile başladı. 5 bloklu cezaevi binası ve çok amaçlı salon tescillendi. Bu yapı, kent hafızasındaki önemi ile ‘birinci derece anısal yapı’ olarak kayıtlara geçti. 2023-2024 yılları arasında projelendirme süreci tamamlanacak. 17 Eylül 2024 itibarıyla birinci etap restorasyon çalışmalarını tamamlamış olacağız.”
KÜLTÜR YOLU FESTİVALİ İÇİN HEDEF
İlk etabın 15 Ağustos’ta bitirilmesi hedefleniyor. Koç, ikinci etapta teşhir-tanzim, çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarının gerçekleştirileceğini belirtti ve “İkinci etapta çok amaçlı salonun restorasyonu, cezaevi ana binasının mekanik ve elektrik tesisat imalatları tamamlanacak. Kültür Yolu Festivali’nin düzenleneceği Ekim 2026’ya kadar müzenin tamamlanması planlanıyor.” dedi.