12 EYLÜL DARBE İZLERİ SİLİNIYOR
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 23 Ekim 2023’te Diyarbakır’da gerçekleştirdiği toplu açılış töreninde, 12 Eylül darbesi sonrası askeri cezaevi olarak kullanılan Diyarbakır E Tipi Cezaevi’nin müze olacağını duyurdu. Erdoğan, “Son ziyaretimde Diyarbakır Cezaevi’ni boşaltma ve kültür merkezi yapma sözü vermiştim. Sözümüzü tuttuk. Adalet Bakanlığımız cezaevini tamamen boşalttı. Kültür ve Turizm Bakanlığımız restorasyon projelerini hazırladı. İçinde müze, kütüphane, kültür ve sanat birimlerinin yer alacağı bu eserin Diyarbakır’ımıza hayırlı olmasını diliyorum.” şeklinde konuştu.
CEZAEVİ KAPISINA KİLİT VURULDU
Yapılan açıklamalar sonrasında cezaevinde tutuklu bulunan 270 kişi ve 170 personel, kentteki başka bir cezaevine nakledildi. Dönemin Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, cezaevinin kapısına kilit vurdu ve anahtarı Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a teslim etti.
MÜZE OLARAK HİZMET VERECEK
27 Ekim’de, cezaevinin çevresine terör olaylarına karşı yerleştirilen beton bloklar kaldırıldı. Anı ve Etnografya Müzesi olarak hizmet verecek cezaevi, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından Diyarbakır Müze Müdürlüğü’ne devredildi. Bazı yapılarla ilgili yıkım kararı alınırken, diğer yapıların güçlendirilmesi planlandı.
RESTORASYON ÇALIŞMALARI DEVAM EDİYOR
5 bloktan oluşan yapının toplam parsel alanı 49 bin 204 metrekare, kapalı alanı ise 16 bin 462 metrekare olarak belirlendi. Cezaevine sonradan eklenen askeri gazino ve lojman gibi yapılar yıkıldı. 2023 yılında lazer tarama yöntemiyle belgelenen yapının, 1980 sonrası eklenen koğuş ve hücreleri de yıkım aşamasında. Restorasyon çalışmaları Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından başladı ve cezaevinin 1980 yılındaki haline getirilmesi amacıyla iki etapta yürütülüyor.
GÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARI KEMUŞTURULDU
Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürü Cemil Koç, restorasyon sürecine dair, cezaevinin müzeye dönüştürülmesi için 2022 yılında başlatılan çalışmalar hakkında bilgi verdi. Koç, “24 Ekim 2022’de cezaevi tabelasının indirilmesinin ardından restorasyon süreci, yapının tescillenmesiyle başladı. 5 bloklu cezaevi binası ve çok amaçlı salon tescillendi.” ifadesini kullandı. Koç, bu yapının kentte önemli bir yere sahip olduğunu ve ‘birinci derece anısal yapı’ olarak kayıt altına alındığını belirtti.
FESTİVAL VE FUTUR İÇİN ÇALIŞMALAR YÜRÜTÜLÜYOR
İlk etap çalışmasının 15 Ağustos’ta tamamlanacağı bilgisini veren Koç, ikinci etap çalışmalarında çevre düzenleme ve peyzaj uygulamalarının yapılacağını ifade etti. Koç, “İkinci etapta çok amaçlı salonun restorasyonu, cezaevi ana binasının mekanik ve elektrik tesisat imalatları tamamlanacak. Kültür Yolu Festivali’nin düzenleneceği Ekim 2026’ya kadar müzenin tamamlanması hedefleniyor.” dedi.