Dizel fiyatları, dünya ekonomisini hareketlendiren yakıtın fiyatı, Cuma günü ilk kez galon başına 6 doları aştı. Bu durum, çoğu Amerikalı sürücü için görünmez olsa da, tüketicilerin satın aldığı pek çok ürünün fiyatlarını artırması bekleniyor. AAA’nın son verilerine göre, ulusal ortalama dizel fiyatı galon başına 6.06 dolar olarak belirlendi; bu rakam, sadece son bir haftada 8 sent artış gösterdi.
DİZEL FİYATLARINDA TARİHİ ZİRVE
Geçen Cuma, dizel fiyatları, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Haziran 2022’de belirlenen 5.82 dolarlık önceki rekoru kırdı. İran ile başlayan savaşın etkisiyle dizel fiyatları, %55’ten fazla artış gösterdi ve benzin fiyatlarındaki %40’lık artışın önüne geçti. AAA verilerine göre, dizel fiyatları, kaydedilen en büyük yıllık yüzdelik artışla karşı karşıya.
PEK ÇOK NEDENİ VAR
Sorunun iki ana nedeni bulunuyor: İlk olarak, ABD-İran savaşı uzadıkça petrol vadeli işlemleri varil başına 100 doların üzerine çıktı. İkinci olarak, ham petrolü yakıta çevirecek yeterli rafinerinin çalışmaması. Ortadoğu ve Rusya’daki rafineriler savaş nedeniyle hasar gördü. Rusya, dizel üretiminin büyük bir kaynağı olarak, iç piyasasındaki yakıt kıtlığıyla mücadele etmek amacıyla ihracatını kısıtladı. Çin de benzer bir kıtlığı önlemek için ihracatını sınırladı.
ETKİLERİ GENİŞ KESİTLİ
Dizel, kamyonlar, traktörler, yük trenleri, botlar ve inşaat araçları gibi neredeyse her şeyi hareket ettiriyor. Ağır kamyonların ve yük trenlerinin neredeyse tamamı dizel kullanıyor ve bu araçlar, Amerikalıların evlerine aldıkları ürünlerin çoğunu taşıyor. Büyük taşımacılık şirketleri ve yük demiryolları, artan maliyetleri yakıt ücreti aracılığıyla perakendecilere ve üreticilere yansıtıyor. Bu işletmeler, maliyetleri dengelemek için fiyatları artırabilir.
BATI KENARI VE TATİL SEZONU
Batı Kıyısı’nda, Kaliforniya’daki dizel fiyatları ortalama 7.98 dolar seviyesinde. Los Angeles ve Long Beach’teki ülkenin en büyük limanları, tatil alışveriş sezonu için konteyner akınına hazırlanıyor. Bu konteynerlerin perakendecilere taşınması, bu yıl daha maliyetli olacak ve bu da alışveriş yapanlara yansıyabilir. GasBuddy’de petrol analizi yöneticisi olan Patrick De Haan, Kaliforniya’da dizel fiyatlarının 8 doları geçebileceğini belirtti.
GIDA FİYATLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Dizel fiyatlarındaki artış, hasat sezonunun başlamasıyla da çakışıyor. Tarım ekipmanlarında kritik bir yakıt olan dizelin artan maliyetleri, gıda fiyatlarını yükseltebilir. Goldman Sachs, küresel gıda fiyatlarının keskin bir şekilde yükselebileceği uyarısında bulundu. Banka, bu durumu Hürmüz Boğazı krizi, Karadeniz’deki gerginlikler ve El Nino’nun neden olduğu kuraklık ve aşırı sıcakların etkisiyle ilişkilendirdi.
ISITMA YAĞI İLE BENZERLİK
Dizel, aynı zamanda yaklaşık 5 milyon evin ısıtılmasında kullanılan ısıtma yağı ile neredeyse aynı. Bu, özellikle Maine’deki evlerin yarısının bulunduğu Kuzeydoğu’da geçerlidir. Isıtma yağı kullanan tüketicilerin, sezonun ilk teslimatında büyük bir mali şokla karşılaşmaları bekleniyor. Küresel petrol fiyatlarının varil başına 107.63 dolara ulaşmasıyla, ABD’deki ortalama dizel fiyatlarının daha da yükselebileceği tahmin ediliyor.
AMERİKAN HALKININ YÜKÜ
İran’daki savaşın başlamasından bu yana dizel fiyatlarındaki artış, Amerikalılara 46 milyar dolardan fazla bir maliyet yükledi. Bu da her ABD haneleri için 350 dolardan fazla ek maliyet anlamına geliyor.