Dünya Kupası sezonu başladı; bu yaz 104 maç boyunca dünyanın en iyi futbolcuları sahne alacak ve turnuva, herkesin bu spora ilgi duyması için büyük bir fırsat sunuyor. Futbolu bilenler ne bekleyeceklerini bilir ama temel kuralları öğrenmek herkes için işi kolaylaştırır. İşte sormaya çekindiğiniz tüm soruların cevapları.
MAÇ YAPISI VE PUANLAMA SİSTEMİ
Her takım sahaya 11 oyuncuyla çıkıyor. Teknik direktörler maç içinde toplam beş oyuncu değiştirme hakkına sahip. Karşılaşmalar, 45’er dakikalık iki devreden oluşan 90 dakika sürüyor. Galibiyet üç puan, beraberlik bir puan, mağlubiyet ise sıfır puan getiriyor.
GRUP AŞAMASI VE ELEME KURALI
Bu yılki turnuva tarihin en büyüğü olacak; 48 takım tek kupa için mücadele ediyor. Takımlar, Aralık ayında yapılan kura çekimiyle 12 grupta dörderli olarak yer aldı. Her takım gruptaki diğerleriyle bir kez karşılaşacak, böylece tüm ülkeler en az üç maç oynayacak. Gruplar birer mini lig niteliği taşıyor ve sıralama puanlara göre belirleniyor. Grup maçları sonunda ilk iki sıradaki takımlar doğrudan eleme turlarına yükseliyor. Ayrıca tüm gruplardaki en iyi sekiz üçüncü de eleme aşamasına katılıyor. Böylece ilk eleme turunda toplam 32 takım yer alacak. Takımınız bir grup maçını kazanırsa bir üst tura çıkma şansı oldukça yüksek.
ELEME TURLARI VE PENALTI HEYECANI
Eleme aşaması diğer sporlardaki gibi işliyor: Kazanan bir üst tura çıkıyor. Sıralama şöyle: 32’li tur, 16’lı tur, çeyrek final, yarı final ve final. Kaybeden yarı finalistler için ise üçüncülük maçı düzenleniyor. Takım sayısının artmasıyla birlikte ilk kez 32’li tur oynanacak. Sadece 16 takım grup aşamasında elenecek. Eleme maçlarında beraberlik olmaz. 90 dakika sonunda eşitlik bozulmazsa 15’er dakikalık iki devreden oluşan 30 dakikalık uzatma bölümü oynanıyor. Uzatmalarda da kazanan çıkmazsa penaltı atışlarına geçiliyor. Her takım beşer penaltı kullanıyor, en çok gol atan kazanıyor. İlk 10 atışta eşitlik bozulmazsa, bir takım öne geçene kadar sırayla penaltı atışları devam ediyor.
TURNUVANIN FAVORİLERİ VE SÜRPRİZLER
Dünya Kupası’nda büyük bir sürpriz yaşanması pek olası değil. Çok sayıda kaliteli takım olduğu için zayıf bir ekibin şampiyon olması zor. Şampiyonluk favorileri arasında Fransa, İspanya, Arjantin, Brezilya, İngiltere ve Portekiz yer alıyor. Ancak turnuva boyunca birçok sürpriz yaşanacağı kesin. Her zaman favorilerden birinin beklenenden erken elenmesi ve küçük bir takımın eleme turlarında derin bir yolculuk yapması mümkün. Kupa maçlarının güzelliği tam da bu.
FUTBOLUN DOĞUŞU VE TARİHÇESİ
Futbolun nereden geldiği ve neden bu kadar sevildiği tartışmalı bir konu. Spor tarihçisi Matthew Taylor’a göre, antik toplumlarda top içeren oyunların birçok çeşidi vardı. En bilineni Çin’deki Cuju oyunu. Ancak bu oyunların günümüzdeki kurallı futbolla doğrudan bağlantısını kurmak zor. Modern futbolun kodifikasyonu 19. yüzyılın sonlarında gerçekleşti. Basit bir cevap vermek gerekirse, modern futbolun doğum yeri Londra’nın West End bölgesindeki Freemasons’ Tavern adlı eski bir pub. İngiltere Futbol Federasyonu 1862’de burada yeni kuralları belirlemek için toplandı. Binanın dışındaki plakette “Futbol Federasyonu, Ebenezer Cobb Morley’nin önerisiyle bu alandaki Freemasons’ Tavern’da kuruldu. Modern futbol oyunu bu günde, 26 Ekim 1863’te doğdu” yazıyor. Ancak bu iddia tartışmalı. Özellikle İskoçya’nın modern oyunu icat ettiğini savunanlar var. Taylor, “Gerçek, bir insan ve yer karışımından ortaya çıkıyor. Karmaşık ve kaotik bir tablo var” diyor.
FIFA’NIN ROLÜ VE OYUNUN YAYILMASI
Günümüzde küresel oyun FIFA tarafından yönetiliyor. FIFA bu yaz Dünya Kupası’nı organize ediyor ve sporu her yönde büyütmeye çalışıyor. Futbol, çoğu ülkeden daha fazla siyasi nüfuza sahip dev bir ticari canavar haline geldi. Tüm bunlara rağmen oyunun özü değişmedi: Hâlâ 22 kişi topu kaleye sokmaya çalışıyor. Bu basit öz, futbolun dünya çapında yayılmasını sağladı. Britanya İmparatorluğu ve ticaret yolları bu yayılmada önemli rol oynadı. Taylor, Britanyalıların etkisinin karmaşık olduğunu belirtiyor: “Sporun yayılmasını bir tür açıklık ve kozmopolitanizmle anlayabiliriz. Futbolu yayanlar, modernlikle özdeşleşmek istiyorlardı. Bir futbol kulübü kurmak, kendini bu modern dünyayla ilişkilendirmek anlamına geliyordu. Oyunun kolay geliştirilebilir ve çok eğlenceli olması da yayılmasının nedenlerinden biri.” İşte size Dünya Kupası ve futbol hakkında hızlandırılmış bir kurs. Artık temel bilgilere sahipsiniz. Turnuvanın ilk maçı, Meksika ile Güney Afrika arasında 11 Haziran’da oynanacak ve final 19 Temmuz’da yapılacak. Bu iki tarih arasında 104 maç izleme şansınız var. Bahane kalmadı.