Tori Penso, 40. yaş gününe haftalar kala, erkekler Dünya Kupası’nda görev yapan ikinci kadın hakem olarak tarihe geçti. Üç kızıyla birlikte sahaya adım atan Penso’nun kramponlarında kızlarının isimleri yer alıyordu ve bu anın onun için düdükten çok daha fazlasını ifade ettiği görülüyordu. Amerikalı hakem, Haziran ayında oynanan iki grup maçında da turnuva tarihinin ilk tamamen Amerikalı ve tamamen kadın hakem ekibine liderlik ederek bir ilke daha imza attı. Bu başarı, bir dizi ilkin ardından gelirken Penso, daha önce 2023 Kadınlar Dünya Kupası’nda bir üst düzey Dünya Kupası finalini yöneterek Amerikalı bir hakem için bir başka ilki gerçekleştirmişti ve aynı zamanda Major League Soccer’ın (MLS) ilk tam zamanlı kadın hakemi olma özelliğini taşıyor.
KADIN HAKEM SAYISI HALA ÇOK DÜŞÜK
Bu yaz seçilen 170 hakemden yalnızca 6’sının (yüzde 3,5) kadın olması, bu tür çığır açan başarıların ne kadar nadir olduğunu gözler önüne seriyor. Florida doğumlu Penso için bu tarihi başarı, çevrimiçi ortamda karşılaştığı kadın düşmanlığı karşısında sadece anlık kararlar vermekten çok daha öteydi. “Bu an, onlar için, oraya vardıklarında daha büyük bir sahneye sahip olmaları için” dedi. “Kadınlar spora, yönetim kurullarına ve belki de tarihsel olarak bir koltuklarının olmadığı yerlere aittir. Ortaya çıkıp işimizi doğru yaptığımızda ve iyi performans gösterdiğimizde, bu çıtayı yükseltir.”
MAÇTAKİ KRİTİK KARARLAR
Güney Afrika ile Çek Cumhuriyeti ve Ekvador ile Almanya arasındaki iki maçta Penso, futbolun en affetmez rollerinden birini üstlendi: her önemli kararın merkezindeki hakem. Güney Afrika’ya verdiği penaltı kararı takıma kritik bir beraberlik golü kazandırırken, bir Alman orta saha oyuncusunu cezalandırmama kararı Ekvador taraftarlarını çileden çıkardı. Oyunun gerilimi arttıkça oyuncular da gerginleşti ancak Penso kontrolü elinde tutmakta tereddüt etmedi ve karşılaşmalarda toplam yedi oyuncuyu sarı kartla cezalandırdı. “Yetki ve saygı, biz maç görevlileri için kritik öneme sahip. Çoğu zaman görünmemeyi ve oyunun doğal akışında ilerlemesini umarız. En iyi maçlar bunlardır ancak oyun, belirli anlarda ortaya çıkmamızı talep edecektir.”
OYUNCULARLA İLETİŞİMİN GÜCÜ
Bir maçın sadece taktiklerini değil aynı zamanda duygularını da anlamak, elit hakemliğin temel bir yönü. Penso, oyuncularla konuşarak gerginliği azaltmaya çalıştığını ve bakış açılarını açıkladığını söyledi. Bu diyaloglar fark edilmedi değil. Bir Çek oyuncusuyla sakin bir şekilde konuştuğu ve oyuncunun uzaklaşmaya çalışması üzerine geri dönmesi için işaret yaptığı bir Instagram videosu viral oldu. 26 milyondan fazla izlenen video, “bir kadın hakemin bu bebek adamları azarlamasını izlemekten daha heyecan verici bir şey yok” altyazısıyla paylaşıldı. Penso, “İnsanlar çevrimiçi ortamda bunun bir annelik anı olduğunu söyledi ama benim için bu bir saygı anıydı. Bir maç görevlisinden uzaklaşamazsınız ve bunun tolere edileceğini düşünemezsiniz” diyerek oyundan çıkmadan önce “kuma bir çizgi çekmenin” önemini vurguladı.
KADIN HAKEMLER İÇİN FIRSAT EŞİTLİĞİ
Penso’ya göre bu başarı sadece kendisine ait değil; Amerika Birleşik Devletleri’ndeki 135.000 futbol hakemine, özellikle de ülkedeki hakem kadrosunun yüzde 22’sini oluşturan kadınlara ait. Dünya genelinde bu oran yüzde 9’a düşüyor. Çağrılan altı kadın hakemin yarısının Amerikalı olmasını, ülkede kadınların bu meslekte ilerlemesi için büyüyen fırsatların bir göstergesi olarak değerlendiren Penso, “Yaptıklarımızla gurur duyuyorum. Aynı zamanda bunun bir tartışma konusu olmadığı günü dört gözle bekliyorum; sahadaki hakemler sırf yetenekleri ve performanslarıyla hak ettikleri için orada olsunlar, cinsiyetleriyle ilgili olmasın” ifadelerini kullandı.
KIZLARI EN BÜYÜK MOTİVASYONU
Yerel sahalardan futbolun vitrinine uzanan yolculuk yıllarca fedakarlık gerektiriyor. Penso’yu zor zamanlarda neyin motive ettiği sorulduğunda, en büyüğü 12 yaşında olan üç kızını işaret ediyor. “Onlar benim nedenim” diyen Penso’nun motivasyonu, kızlarının ötesinde, dünyanın dört bir yanındaki oturma odalarından izleyen sayısız genç kız için bir alan yaratmaya da uzanıyor. Araştırmalar, sporu bırakan her iki kızdan birinin vücut tipi nedeniyle eleştirildiğini gösteriyor. Penso, sahadaki varlığının bu algılara meydan okuyabileceğini umuyor. “Küresel sahnede oyununun zirvesinde, güçlü ve kendine güvenen bir kadın görmek çok güçlü bir mesaj gönderiyor. Umarım bu görüntü kızlarda yankı bulur.”
KADIN DÜŞMANLIĞI VE ELEŞTİRİLER
Dünya Kupası hakemi olmak, yüz milyonlarca insanın amansız incelemesi altında çalışmayı gerektiriyor. Bazı eleştiriler makul olsa da bazıları kadın düşmanlığına dönüşüyor. Penso, “Sahaya çıktığınızda statükoya meydan okuyan bir şeyi temsil ettiğinizde, insanlar bunu tehdit olarak algılar” diyerek bu tür yorumlardan etkilenmediğini belirtiyor. Onun için en önemli şeyin, tribünlerde kendisini gördüklerinde yüzleri aydınlanan çocuklar olduğunu vurguluyor. Kadın düşmanlığını daha büyük bir sorunun sembolü olarak gören Penso, “Paradigmayı değiştirmemiz gerektiği için bunu yapmaya değer” dedi. Eleştirilerin en sevmediği kısmı olsa da bazılarına mizahla yaklaşmayı öğrendiğini ve kendisi için önemli olanın mentorlarından ve antrenörlerinden gelen geri bildirimler olduğunu söylüyor.
GELECEK PLANLARI VE FARKLI LİGLER
Penso, kadın futbolu ile erkek futbolu arasında fizyolojiden faul yapma şekillerine kadar belirgin farklılıklar olduğunu belirtiyor. “Erkekler maçında etrafınız sarılır. Anlarda çok daha fazla baskı vardır. Kadın maçlarında bu çok fazla yok. Oyuna geliyor ama henüz o kadar değil” diyen Penso, farklılıkların bir oyunu diğerinden daha kolay yönetilebilir kılmadığını, aksine farklı şekillerde yönetilmeleri gerektiğini vurguluyor. Önümüzdeki yıl Brezilya’da yapılacak Dünya Kupası’na hazırlanan Penso, “Daha fazla kadın futbolu izleyeceğiz. Oyuncuları ve zihniyetlerini anlayacağız ve bunun önümüzdeki yaz için ne anlama geldiğine hazırlanacağız” dedi. Penso ayrıca 2030 Dünya Kupası’nın 64 takıma çıkarılması fikrini memnuniyetle karşılayarak bunun daha fazla kadına küresel sahnede görev yapma yolu açabileceğini ifade etti.