11 Haziran’da start alacak Dünya Kupası, bu yıl tarihinin en büyük turnuvası olmaya hazırlanıyor. Rekor sayıda 48 takım, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika’da düzenlenecek 104 maçta kozlarını paylaşacak. Fransa, İspanya, İngiltere ve Arjantin gibi dev ekipler, Kylian Mbappé, Lamine Yamal, Harry Kane ve Lionel Messi gibi yıldızlarla öne çıkarken, favoriler arasında gösteriliyor. Ancak takımları bekleyen en büyük zorluk, sadece dünyanın en iyi futbolcularına karşı oynamak değil; saha dışında da aşılması gereken bir dizi engel bulunuyor.
KAVURUCU SICAKLIKLAR VE SAĞLIK RİSKLERİ
Katar 2022’de olduğu gibi, bu turnuvada da birçok maç boğucu sıcaklıklar altında oynanacak. Ancak Katar’dan farklı olarak, statlar birbirine yakın mesafelerde değil; 16 şehre yayılan maçlar, aralarında 2 bin 800 mil kadar mesafe bulunan noktalarda gerçekleştirilecek. Dört farklı zaman diliminde, 13 ayrı başlama saatiyle oynanacak karşılaşmalar, oyuncuların uyku düzenini alt üst edecek, seyahat yükünü artıracak ve özellikle 2023’ten bu yana tam bir sezon arası bulamayan isimler için iş yükünü katlayacak. Uzmanlara göre, Dünya Kupası’nı kazanan takım en yetenekli kadro değil, turnuvanın fiziksel ve lojistik zorluklarına en iyi uyum sağlayan ekip olacak.
Katar’da olduğu gibi, sıcaklık bu Dünya Kupası öncesinde de oyuncu sağlığıyla ilgili en büyük endişe kaynağı. Football for Future ve Common Goal tarafından yayınlanan “Pitches in Peril” iklim raporu, turnuvanın 16 mekanından 10’unun aşırı sıcak stresi açısından “çok yüksek risk” taşıdığını ortaya koydu. Geçtiğimiz ay 20 uluslararası sağlık, iklim ve spor performansı uzmanı, FIFA’ya gönderdikleri açık mektupta, futbolun yönetim organının sıcaklık politikasını “yetersiz” olarak nitelendirdi ve oyuncuların “sıcağa bağlı sakatlık” riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu. Uzmanlar, hava sıcaklığı, nem, rüzgar ve güneş ışığının vücut üzerindeki birleşik etkilerini ölçen Yaş Termometre Küre Sıcaklığı (WBGT) kullanımına odaklanıyor. FIFA’nın Acil Bakım Kılavuzu’na göre maçlar, WGBT’nin 32 santigrat dereceye ulaşması durumunda ancak “organizatörlerin takdiriyle” ertelenebiliyor veya iptal edilebiliyor. Oysa uzmanlara göre, FIFA’nın eşik değerinin hemen altındaki 31,9 santigrat derece, düşük nemde doğrudan güneş ışığı olmaksızın 45 santigrat derece hava sıcaklığına eşdeğer olabiliyor. Uzmanlar, 26 santigrat derecenin üzerindeki WBGT seviyelerinin “rekabetçi futbol için yüksek riskli bir ortam” oluşturduğunu belirterek, FIFA’ya kıyasla çok daha düşük bir sıcaklık eşiği öneriyor. World Weather Attribution’a göre, MetLife Stadyumu’ndaki final maçı da dahil olmak üzere tüm Dünya Kupası maçlarının yüzde 25’i bu seviyeyi aşan koşullarda oynanabilir.
SEYAHAT YÜKÜ VE LOJİSTİK ZORLUKLAR
Bir Dünya Kupası’nı üç farklı ülkede düzenlemek, beraberinde büyük lojistik zorluklar getiriyor. Bu talepleri hafifletmek için FIFA, grup aşaması ve erken eleme turlarında takımları Batı, Orta ve Doğu olmak üzere bölgesel “kümeler” halinde gruplandırdı. Buna rağmen turnuvanın 16 mekanı yaklaşık 2 bin 800 mil boyunca uzanıyor. Favoriler arasında Fransa, grup aşamasında yalnızca 334 mil seyahat ederek en hafif programlardan birine sahip. Ancak İngiltere ve İspanya çok daha ağır bir yükle karşı karşıya. İngiltere, grubunda 1721 mil, İspanya ise Atlanta ile Meksika arasında 1469 mil yol kat edecek. Bu, Katar 2022’nin aksine, Avrupa merkezli birçok oyuncunun pek alışık olmadığı bir durum. Brezilya ve Arjantin gibi takımlar uzun mesafe seyahatine daha alışkın olsa da, bu durum beraberinde farklı zorluklar getiriyor. Uzun uçuşlar, kabin basıncına uzun süre maruz kalma anlamına geliyor ve bu da dehidrasyonu artırıyor. Ayrıca uçak yolculuğu, sakatlık yönetimi yapılan oyuncular için de sorun yaratabiliyor.
UYKU DÜZENİ VE PERFORMANS İLİŞKİSİ
Dört zaman dilimine yayılan ve yerel saatle 12.00’den gece yarısına kadar 13 farklı başlama saati içeren bir Dünya Kupası’nda uyku, basit gibi görünse de büyük bir sorun haline geliyor. Grup aşamasındaki 72 maçın neredeyse yarısı, Avrupa’daki birçok oyuncunun vücutlarının normalde gecenin ortası olarak algıladığı saatlere denk geliyor. İngiltere, oyuncularının vücut tiplerine göre özel yatak pedleri ve sıcaklıkla nemle mücadele için soğutma yastıkları içeren “uyku kitleri” hazırladı. Uzmanlara göre uyku, toparlanma için en önemli araç ve nem ile beslenmeyle birlikte bir numaralı öncelik olmalı. Bu noktada anahtar, oyuncuların alışılmış rutinlerini korumak. Oyuncu normalde akşam 7’de yemek yiyorsa, kampta bunu aniden değiştirmemek gerekiyor. Aynı şekilde, daha önce klimayla uyumamış bir oyuncu kliması olan bir otele gidiyorsa bunun etkileri hesaba katılmalı.
İNCE AYRINTILAR BELİRLEYİCİ OLACAK
Hiçbir takım Dünya Kupası’nı yalnızca en kapsamlı uyku stratejisine, antrenman programına ya da sıvı takviyesi planına sahip olduğu için kazanamaz. Yetenek, taktik ve uygulama her zaman en önemli faktörler olacak. Ancak aralarındaki farkın ince çizgilerle ayrıldığı favori takımlar arasında, bu detaylar belirleyici hale gelebilir. Özellikle 2025 Kulüpler Dünya Kupası, 2024 Avrupa Şampiyonası ve Copa América’nın ardından üst üste üçüncü yaz turnuvası olması, oyuncuların üzerindeki yükü daha da artırıyor. Uzmanların da belirttiği gibi, iki eşit derecede yetenekli takım arasında, bu kilit unsurları doğru yöneten taraf en büyük avantajı elde edecek.