Dünya Satranç Federasyonu (FIDE), Rusya’yı üyelikten askıya aldı. Karar, Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi’nin (CAS) Ukrayna lehine verdiği bir hükme dayanıyor. CAS, Mart ayında Ukrayna’nın Rusya satranç federasyonunun işgal altındaki bölgelerde satranç yönetimini ele geçirdiği yönündeki şikayetini haklı bulmuş ve Rusya’ya beş bölgedeki satranç organlarının kontrolünü devretmesi için 90 gün süre tanımıştı. FIDE, Çarşamba günü yaptığı açıklamada Rusya’nın bu süreye uymadığını ve üyeliğinin derhal askıya alındığını duyurdu.
UKRAYNA’DAN TARİHİ ZAFER NİTELENDİRMESİ
Ukrayna Satranç Federasyonu, FIDE’nin kararını “tarihi bir zafer” olarak nitelendirdi. Ancak FIDE Başkanı ve Rusya’nın eski başbakan yardımcısı Arkadiy Dvorkoviç’i eleştiren bazı kesimler, kararın CAS hükmünü uyguluyormuş gibi görünürken aslında Rus oyuncular için yeni bir boşluk yarattığı görüşünde. FIDE, yetişkin Rus oyuncuların kendi bayrakları altında değil, FIDE bayrağı altında turnuvalara katılabileceğini duyurdu. Sadece gençler Rus bayrağıyla yarışabilecek. Açıklamanın kritik bir bölümünde ise takım etkinliklerinde Rus oyuncuların “nötr bayrak altında yarışmaya uygun olabileceği” belirtilerek bu durumun FIDE’nin ileri kararlarına bağlı olduğu ifade edildi.
EKİM AYINDAKİ OLİMPİYATTA RUSYA KRİZİ
Bu durum, Rus oyuncuların Eylül ayında Özbekistan’da yapılacak Satranç Olimpiyatı’na takım olarak katılmasının önünü açabilir. Rusya, 2022’de Ukrayna’yı işgalinin ardından son iki olimpiyattan men edilmişti. FIDE’ye İngiliz delege olan ve Dvorkoviç’e karşı başkanlık seçimine hazırlanan Malcolm Pein, karara karşı çıkan önemli sayıda ülke olduğunu belirtti. Pein, “Karar, örgütün CAS kararına uyuyormuş gibi görünmesi için tasarlandı ancak gözle görülür şekilde uymuyorlar” diyerek bunun yeni hukuki süreçlere yol açabileceğini ifade etti. Rusya Satranç Federasyonu Başkanı Andrey Filatov ise avukatlarının FIDE’nin askıya alma kararını incelediğini ve buna itiraz edebileceklerini söyledi.
RUS SATRANÇ GELENEĞİ VE MEVCUT TABLO
Satrancın neredeyse milli bir spor olduğu Rusya’da amatörler yılın her döneminde parklarda ve kaldırımlarda satranç oynuyor. Moskova’da Bolşoy Tiyatrosu karşısında satranç oynayan 38 yaşındaki Yaroslava, “Bu sadece satrançla ilgili değil, Rus sporcuların dışlanması, yok sayılmasıyla ilgili küresel bir trend” dedi. Satranç öğretmeni Aleksey Lıslov ise kararı hafife alarak “Ruslar satrancı sever. Bu milli bir spor. Bu yanlış kararın bizi çok etkileyeceğini sanmıyorum” yorumunu yaptı. Rusya ve diğer Sovyet cumhuriyetlerinden gelen büyükustalar, 1927’den 2007’ye kadar dünya şampiyonluğunu ellerinde tuttu. Bu dönem sadece 1930’larda Hollandalı Max Euwe ve 1970’lerde Amerikalı Bobby Fischer tarafından kesintiye uğratıldı. Ancak Anatoli Karpov ve Garry Kasparov dönemi çok geride kaldı. 21. yüzyıla Norveçli Magnus Carlsen ile Hindistan ve Çin’den yeni yıldızlar damgasını vurdu. Şu anda dünyanın ilk 20’sinde sadece bir Rus oyuncu bulunuyor. Nisan ayında düzenlenen Adaylar Turnuvası’nda Rus Andrey Yesipenko sekizinci ve sonuncu oldu.
KÜRESEL SPORDAKİ SON EĞİLİMİN TERSİ YÖNDE BİR KARAR
Rusya’nın geçici olarak askıya alınması, küresel spor dünyasında Rus sporcuların yıllar süren yaptırımların ardından yeniden kabul edilmeye başlandığı son eğilimin tersi yönünde bir adım olarak değerlendiriliyor. Daha önce doping skandalları ve ardından Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımlar sonrası, Rus sporcular birçok uluslararası organizasyonda sadece nötr bayrak altında yarışabiliyordu. Yüzme, eskrim ve judo gibi branşlar son aylarda bu kısıtlamaları kaldıracaklarını duyurmuştu.