Sistem, olası mağduriyetlerin önüne geçmekte kritik bir rol oynayacak. Taşınmaz bilgileri doğrudan tapu kayıtlarından alınacağı için kiraya veren kişinin mülk sahibi olup olmadığı hemen anlaşılacak. Bu sayede, kendini ev sahibi gibi göstererek depozito veya kira toplayan kötü niyetli kişilerin yarattığı mağduriyetler engellenecek. Ancak yine de tüketicilerin dikkatli olması gerekiyor. İlan portallarında görülen bir taşınmaz için, yerinde görmeden ve sözleşme düzenlemeden ödeme yapılmamalıdır.
EMLAKÇILARLA MÜCADELEDE YENİ ADIMLAR
Ticaret Bakanlığı, yetki belgesiz emlakçılarla mücadelesinde önemli gelişmeler kaydediyor. Yeni sistem bu süreci destekleyecek. Yetki belgesi olmayan kişilerin usulsüz şekilde kira işlemlerine aracılık etmesi engellenecek.
DİJİTALLEŞMENİN AVANTAJLARI
Dijitalleşme, birçok alanda avantajlar sunacak. Elektrik, su, doğalgaz abonelikleri gibi işlemler için kurumlara fiziki kira kontratı götürme zorunluluğu ortadan kalkacak. Kurumlar, doğrulamayı sistem üzerinden gerçekleştirebilecek. Ayrıca, e-Devlet’ten damgalı ve barkodlu yasal belge alınması, sözleşmenin kaybolma riskini de azaltacak. Hem ev sahipleri hem de kiracılar sözleşmeye istedikleri zaman ulaşabilecek. Fiziki sözleşmelerde yaşanan ‘imza itirazı’ veya ‘sözleşme değişmiş’ gibi iddialar sona erecek.
KİRA GELİR BEYANNAMELERİ KOLAYLAŞACAK
Sözleşme verileri, ilgili bakanlıkların sisteminde yer alacak. Bu sayede kira gelir beyannameleri çok daha kolay hazırlanacak ve vergi kayıplarının önüne geçilecek. Ayrıca, il il, mahalle mahalle kira bedellerinin sistemde yer almasıyla sağlıklı bir veri kaydı oluşturulacak. Türkiye’nin kira haritası çıkarılacak ve artışlar ile düşüşler kamu tarafından izlenecek. Mal sahipleri, yasal oranın üzerinde zam için ısrar edemeyecek.
YENİ SİSTEMİN İŞLEYİŞİ
e-Devlet’te kira sözleşmesi uygulaması Kasım 2024’te başlıyor. Mayıs 2025’te emlak danışmanları da sürece dahil edilecek. Bugüne kadar 72 bin 581 kira sözleşmesi onaylandı, zorunlu olacağı tarih henüz açıklanmadı.
DİJİTAL SÖZLEŞME ADIMLARI
e-Devlet’ten kira sözleşmesinin vatandaşa maliyeti olmayacak. Yurtdışındaki bir kişi, İstanbul’daki evi için dakikalar içinde sözleşme yapabilecek. İlk adımda, T.C. kimlik numarası ve şifre ile e-Devlet’e giriş yapılır. ‘Kira sözleşmesi işlemleri’ aratılarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın sayfası açılır.
KİRACININ ONAY SÜRECİ
Kiracı, kendi şifresiyle e-Devlet’e giriş yaparak sözleşmeyi inceler. Bilgiler doğruysa dijital onay verilir. Eğer kefil varsa, o da onay vermelidir. e-Devlet üzerinden hazırlanan kira sözleşmeleri, kiracı ve kefilin 3 gün içinde onaylaması gerekir.
SÖZLEŞMENİN TAMAMLANMASI
Mal sahibi, kiracı ve varsa kefil onay verdiğinde, sistem anında zaman damgalı ve barkodlu yasal bir PDF belgesi üretir. Onaylanan sözleşmede hata varsa, ilk 15 gün içinde düzeltme imkanı vardır. Ayrıca, mal sahibinin yetki verdiği emlak danışmanı da sözleşmeyi hazırlayabilir. Ancak tahliye taahhüdü e-Devlet üzerinden alınmamaktadır; tarafların ayrıca düzenlemesi gerekmektedir.