DSÖ’NÜN RAPORU E-SİGARA KULLANIMINI ORTAYA KOYUYOR
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yayımladığı yeni rapor, elektronik sigara kullanımının çocuklar ve gençler arasında endişe verici bir hızla yayıldığını gösteriyor. Rapora göre, DSÖ’nün faaliyet gösterdiği tüm bölgelerde 13-15 yaş arası bireyler, yetişkinlerden daha fazla e-sigara tüketiyor. Türkiye’de ise durum daha da ciddi. Yasak olmasına rağmen e-sigaralar, cep telefonu haritalar uygulamaları üzerinden çocuklara ulaştırılıyor. Uzmanlar, özellikle sosyal medyada influencer’ların gençleri bu zararlı alışkanlığa yönlendirdiğini ifade ediyor.
ÇOCUKLARDAKİ KULLANIM HIZLA ARTIYOR
DSÖ’nün raporu, e-sigaraların serbest olduğu ülkelerde çocuk ve gençler arasında kullanımın hızla yükseldiğini gözler önüne seriyor. 13-15 yaş grubundaki çocukların, yetişkinlere oranla daha fazla e-sigara kullandığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu ürünlerin renkli tasarımları, aromalı likitleri ve sosyal medya üzerindeki reklamlarının gençleri cezbettiğini vurguluyor. E-sigaraların akciğer hastalıklarından kansere kadar ciddi sağlık sorunları oluşturduğu da rapordan anlaşılıyor.
İHLALLER VE TESPİTLER
Türk Toraks Derneği’nin 28. Yıllık Kongresi’nde açıklanan bir araştırma, Türkiye’de e-sigara endüstrisinin çocuklara yönelik gizli pazarlama stratejilerini ortaya koydu. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Elif Dağlı, e-sigaraların yasal olmamasına rağmen çeşitli yollarla pazara sunulduğunu belirtiyor. Araştırmaya göre, 121 işletme haritalar uygulamaları üzerinden e-sigara satışı yapıyor; 55’i günün her saati hizmet veriyor, 36’sı ise ürünleri arabaya teslim ediyor.
Prof. Dr. Dağlı, “E-sigaralar, çocuklarda zatürre yapabiliyor, hücre DNA’sına zarar veriyor ve kanserojen maddeler içeriyor. Bu ürünlerin kullanıcıları ise büyük oranda çocuklar” diyerek tehlikeyi ön plana çıkardı. Araştırma, Türkiye’de e-sigara satış sitelerinin 2017’de 76’dan 217’ye yükseldiğini ve 21 bin civarında satış noktasında özellikle yüksek nikotin içeren “puff bar” ürünlerinin satıldığını gösteriyor.
KANUN DIŞI SATIŞ VE PAZARLAMA TAKTİKLERİ
Prof. Dr. Dağlı, satış noktalarındaki ürünlerin çocukların göz hizasında yer aldığını ve bunun yasalara aykırı olduğunu ifade etti. “Ne kadar kanunsuz madde varsa, satışa sunuluyor. İçinde esrar olma ihtimali bulunan ürünler bile çocuklara pazarlanmaktadır” diyen Dağlı, bu durumun her yıl daha kötüye gittiğine dikkat çekti. Yasal düzenlemelere rağmen, satış noktalarının çocukları hedef almasının ciddi bir denetim açığına işaret ettiği belirtildi.
SOSYAL MEDYADA YANILGI VE E-SİGARA ETKİSİ
Türk Toraks Derneği Çocuk Göğüs Hastalıkları Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Saniye Girit, sosyal medyanın e-sigara kullanımını artırdığını düşünüyor. 500 çocukla yapılan araştırmada, çocukların %67’sinin evlerinde en az bir aile bireyinin sigara kullandığı ve %20’sinin bir dönem paket sigara tükettiği tespit edildi. E-sigaraya yönelmelerinin başlıca sebeplerinden bazıları arasında aromaların çekiciliği, arkadaş çevresi ve sosyal medyada influencer’ların etkisi bulunuyor. Prof. Dr. Girit, “Çocukların %80’i e-sigaranın zararları hakkında bilgi sahibi değil. Sosyal medyada e-sigaranın daha az zararlı olduğu ya da sigarayı bırakmada yardımcı olduğu gibi yanlış bilgiler yer alıyor. Influencer’lar, bu ürünlerin reklamını yaparak çocukları yanıltıyor” dedi. Araştırma, gençlerin sosyal medya üzerinden gördükleri reklamlardan etkilenerek e-sigaraya yönlendirildiğini ve kullanım yaşının giderek düştüğünü ortaya koyuyor. Uzmanlar, e-sigara satışına ilişkin denetimlerin artırılmasını ve sosyal medya reklamlarının engellenmesini talep ediyor. Türkiye’de yasal olmayan bu ürünlerin, özellikle çocuklara yönelik pazarlama teknikleriyle satılması ciddi sağlık ve hukuk açısından tehdit oluşturuyor. DSÖ ve Türk Toraks Derneği, hükümetleri ve teknoloji şirketlerini bu konuda daha fazla sorumluluk almaya çağırıyor.